Mỹ siết visa du học: Sinh viên quốc tế đối mặt nhiều rào cản mới

Ngày 15/9, các quy định mới về thị thực dành cho du học sinh dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ chính thức có hiệu lực. Những quy định này sẽ tác động đáng kể đến thời gian lưu trú tại Mỹ, cách thức gia hạn, việc chuyển ngành và kế hoạch sau khi tốt nghiệp của sinh viên quốc tế.

Quy định mới nhằm bịt lỗ hổng an ninh và gian lận

Theo quy định mới, du học sinh có thị thực được phép lưu trú tại Mỹ tối đa 4 năm. Thời gian gia hạn sau khi tốt nghiệp được rút ngắn từ 60 ngày xuống còn 30 ngày, đồng thời việc chuyển ngành hoặc chuyển trường cũng bị siết chặt hơn. Hồ sơ xin gia hạn sẽ phải trải qua các bước như kiểm tra thông tin sinh trắc học, điều tra lý lịch và rà soát gian lận.

Theo quy định mới, những du học sinh hiện đang ở Mỹ cũng sẽ tự động chuyển sang hệ thống mới. Kể từ ngày 15/9, thời hạn lưu trú được phép của họ sẽ được tính theo giới hạn 4 năm của quy định mới.

Trong nhiều thập niên qua, chỉ cần duy trì tư cách sinh viên, du học sinh thường có thể ở lại Mỹ cho đến khi hoàn thành chương trình học. Sau khi quy định mới có hiệu lực, những người cần hơn 4 năm để hoàn thành bằng cấp sẽ phải nộp đơn xin chính phủ liên bang gia hạn, thay vì được tự động gia hạn dựa trên thời gian thực tế cần thiết để hoàn thành chương trình như trước đây.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho rằng hệ thống hiện hành tồn tại những lỗ hổng về an ninh và gian lận nhập cư. Quy định mới nhằm hạn chế việc lạm dụng thị thực và bịt các kẽ hở trong hệ thống hiện tại.

Quy định mới tác động lớn đến du học sinh

Khi quy định mới sắp có hiệu lực, nhiều du học sinh bắt đầu lo ngại việc xuất cảnh và đi lại quốc tế có thể khiến quá trình xử lý giấy tờ bị trì hoãn. Những người dự định chuyển ngành lo rằng họ sẽ không còn được tự do chuyển đổi như trước mà có thể phải hoàn thành ngành học hiện tại trước khi học ngành khác. Một số khác lo ngại rằng nếu hết thời hạn 4 năm mà vẫn chưa tìm được cách tiếp tục ở lại Mỹ, họ sẽ buộc phải trở về nước và phải bắt đầu lại mọi thứ.

NBC đưa tin, một nghiên cứu sinh tiến sĩ người Canada tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) lo ngại rằng mình còn 3 năm học nhưng có thể phải được nhân viên nhập cư phê duyệt mới có thể tiếp tục nghiên cứu.

Lawrence Lai, một cựu nghiên cứu sinh tiến sĩ tại MIT đến từ Hong Kong, cho biết trước đây ông từng phải ở ngoài nước Mỹ khoảng 3 tháng do chậm trễ về thị thực, khiến ông không thể tiếp tục nghiên cứu tiến sĩ. Ông nói rằng nếu được lựa chọn lại, ông vẫn sẽ cân nhắc du học Mỹ, nhưng những quy định thị thực mới có thể khiến các sinh viên tương lai thận trọng hơn.

Hiệu trưởng MIT Sally Kornbluth nói với NBC rằng số lượng nghiên cứu sinh mới nhập học tại một số khoa của trường đã giảm, trong đó một số ngành giảm gần 20%. Bà cho rằng nếu số lượng nghiên cứu sinh tiếp tục giảm, điều này có thể ảnh hưởng đến nghiên cứu khoa học cơ bản, đào tạo nhân lực nghiên cứu cũng như công nghệ mới và hoạt động đổi mới sáng tạo.

Một số người cũng lo ngại việc số lượng du học sinh giảm sẽ tác động đến thị trường nhà ở và thương mại tại các thành phố đại học. Demetrios Salpoglou, CEO của Boston Pads, cho biết lượng du học sinh giảm đã ảnh hưởng đến thị trường cho thuê nhà tại các thành phố đại học ở Massachusetts.

Salpoglou ước tính, tùy theo nguồn dữ liệu, có thể có gần 40.000 du học sinh không thể đến trường theo kế hoạch, tương đương với nhu cầu khoảng 20.000 căn hộ hai phòng ngủ bị ảnh hưởng.

Hiệp hội Giáo dục Quốc tế (NAFSA) ước tính các quy định thị thực mới, tình trạng khó đặt lịch hẹn và sự bất định trong chính sách nhập cư có thể khiến tới 111.000 du học sinh không thể sang Mỹ học tập trong mùa thu năm nay. NAFSA ước tính tổng số du học sinh tại Mỹ trong mùa thu năm nay có thể giảm khoảng 9,5%, tác động trực tiếp đến khoảng 3,4 tỷ USD chi tiêu và 39.000 việc làm.

Những ý kiến ủng hộ và phản đối

Những người ủng hộ quy định mới cho rằng quy định cũ cho phép sinh viên chỉ cần duy trì tư cách học sinh là có thể ở lại Mỹ trong thời gian dài, khiến chính phủ khó nắm bắt chính xác thời gian lưu trú thực tế. Quy định mới thông qua việc ấn định thời hạn và thẩm tra khi gia hạn sẽ giúp tăng cường quản lý tư cách của sinh viên nước ngoài, chống lạm dụng thị thực, giảm tình trạng lưu trú kéo dài, đồng thời giúp chính phủ dễ dàng nắm được danh tính thực tế và tình hình học tập của du học sinh.

Tuy nhiên, nhiều du học sinh lo ngại các chương trình tiến sĩ, y khoa và nghiên cứu kéo dài hơn 4 năm sẽ buộc họ phải thường xuyên xin gia hạn, làm tăng chi phí, gánh nặng hành chính và nguy cơ bị từ chối. Một số sinh viên lo rằng kế hoạch nghiên cứu và tốt nghiệp sẽ bị đảo lộn bởi thời hạn thị thực. Các tổ chức giáo dục quốc tế cũng chỉ trích quy định mới vì tạo ra sự bất ổn và tâm lý hoang mang không cần thiết.

Chương trình tiến sĩ vật lý tại MIT mất trung bình khoảng 5,5 năm để hoàn thành. Joseph Formaggio, giáo sư vật lý hạt nhân thực nghiệm tại MIT, cho rằng quy định mới sẽ khiến sinh viên quốc tế “không dám đến Mỹ”, và những nhân tài xuất sắc có thể chuyển hướng sang châu Âu.

Scott Hughes, phó trưởng khoa Vật lý MIT, nói với NBC rằng quy định mới đặc biệt tác động đến các nghiên cứu sinh tiến sĩ. Theo ông, bằng tiến sĩ tại trường trung bình cần từ 5 năm rưỡi đến 6 năm để hoàn thành, vì vậy quy định mới có thể khiến nhiều du học sinh bị “ngăn ngoài cửa nước Mỹ”.

Những trường và ngành học được du học sinh Trung Quốc ưa chuộng nhất

MIT, Harvard, Northeastern, Boston University và Babson College cùng nhiều trường danh tiếng khác có số lượng sinh viên quốc tế rất lớn. Dữ liệu mới nhất có thể tra cứu từ báo cáo Open Doors 2025 của Viện Giáo dục Quốc tế Mỹ (IIE) cho thấy các trường đại học Mỹ có khoảng 1,178 triệu sinh viên quốc tế.

Các quốc gia có số lượng sinh viên quốc tế lớn nhất gồm: Ấn Độ 363.000 người, Trung Quốc 266.000, Hàn Quốc 42.300, Canada 29.900 và Việt Nam 25.600. Du học sinh Ấn Độ và Trung Quốc cộng lại chiếm hơn một nửa tổng số sinh viên quốc tế.

Năm trường đại học có số lượng sinh viên quốc tế nhiều nhất lần lượt là:

• Đại học New York (NYU): 27.532 người
• Đại học Northeastern: 22.465 người
• Đại học Columbia: 20.733 người
• Đại học Illinois Urbana-Champaign: 16.144 người
• Đại học Southern California (USC): 15.503 người

Trong số sinh viên quốc tế tại Harvard năm 2024, có khoảng 1.203 sinh viên mang quốc tịch Trung Quốc và khoảng 788 sinh viên gốc Ấn Độ, trong đó số sinh viên Trung Quốc cao hơn sinh viên Ấn Độ.

Dữ liệu cũng cho thấy những ngành học tập trung nhiều du học sinh Trung Quốc tại Mỹ nhất là toán học và khoa học máy tính (23,6%), kỹ thuật (17,8%) và kinh doanh và quản lý (11,2%).

Nhiều du học sinh Trung Quốc theo học các chương trình tiến sĩ về vật lý, khoa học máy tính, y sinh… vốn thường kéo dài hơn 4 năm. Điều này có nghĩa quy định mới sẽ tác động đến một bộ phận lớn du học sinh Trung Quốc. Ngoài ra, việc chuyển ngành hoặc chuyển trường của sinh viên Trung Quốc cũng sẽ bị hạn chế hơn, đặc biệt đối với những người học đại học trước rồi chuyển sang chương trình thạc sĩ, tiến sĩ hoặc điều chỉnh hướng nghiên cứu, khiến tính linh hoạt trong quá trình học tập giảm đáng kể.

Lý Bình/ Epoch Times