Mỹ, Trung Quốc, EU quản lý AI theo 3 hướng, khác biệt ngày càng lớn

Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) đang quản lý trí tuệ nhân tạo (AI) theo 3 hướng khác nhau, trong khi lời kêu gọi kiềm chế công nghệ này trên toàn cầu ngày càng lớn.

Khi các mô hình AI ngày càng mạnh, những mối lo về tấn công mạng, an ninh quốc gia và việc trẻ em sử dụng chatbot AI cũng được chú ý nhiều hơn. Cách 3 bên kiểm soát công nghệ này lại khác nhau rõ rệt.

Epoch Times dẫn bài trang tin Canada Canadian Affairs đăng hôm thứ Năm (8/10) để so sánh 3 con đường đó.

Mỹ: Sắc lệnh hành pháp và doanh nghiệp tự nguyện cam kết

Gần hai năm sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump quản lý AI chủ yếu bằng sắc lệnh hành pháp và các cam kết tự nguyện của ngành công nghiệp.

Tháng 7/2025, Nhà Trắng công bố “Kế hoạch hành động về trí tuệ nhân tạo” với hơn 90 biện pháp phát triển AI. Đi kèm là sắc lệnh “Ngăn chặn AI thức tỉnh trong Chính phủ liên bang”, chỉ cho phép các cơ quan liên bang mua những mô hình AI trung lập về ý thức hệ. Sắc lệnh cấm các mô hình bóp méo hay thao túng nội dung chúng tạo ra để chiều theo một ý thức hệ hay giáo điều chính trị nào, chẳng hạn chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) hay thuyết chủng tộc phê phán (CRT).

Năm nay, vấn đề an toàn trở thành tâm điểm sau khi các mô hình AI có năng lực tấn công mạng mạnh được tung ra.

Hôm 2/6, ông Trump ký sắc lệnh “Thúc đẩy đổi mới và an toàn trong AI tiên tiến”. Theo sắc lệnh này, các hãng phát triển mô hình AI lớn có thể tự nguyện giao mô hình mới cho Chính phủ liên bang truy cập và kiểm tra, tối đa 30 ngày trước khi phát hành chính thức.

Hôm 29/9, lãnh đạo các công ty AI hàng đầu ký một thỏa thuận với Nhà Trắng, cam kết để bên độc lập kiểm toán các mô hình tiên tiến nhất và đặt chúng dưới sự giám sát ở cấp hội đồng quản trị.

Cùng ngày, ông Trump chỉ thị các cơ quan liên bang sử dụng từ “siêu trí tuệ” thay cho “trí tuệ nhân tạo” trong văn bản chính thức.

Đảng Cộng sản Trung Quốc: Đẩy nhanh phát triển AI, kiểm soát nội dung

Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã đặt ra một bộ quy tắc sử dụng AI phức tạp và liên tục thay đổi.

Trong một bài viết hồi tháng 9, các nhà phân tích của Oxford China Policy Lab nhận định chính sách của ĐCSTQ tập trung thúc đẩy công nghệ AI. Họ viết: “Tạm dừng hoàn toàn hay cố ý làm chậm sự phát triển AI không phù hợp với lập trường chính sách chủ đạo của Trung Quốc [ĐCSTQ]”.

Song song đó, ĐCSTQ kiểm duyệt và kiểm soát nội dung do AI tạo ra với mức độ tương tự cách họ kiểm soát thông tin trên mạng. Tháng trước, người đứng đầu cơ quan tình báo của ĐCSTQ tuyên bố phải đề phòng nghiêm ngặt nguy cơ AI đe dọa an ninh quốc gia, tức an ninh của ĐCSTQ.

Châu Âu: Quản lý AI bằng luật

EU thông qua Đạo luật Trí tuệ nhân tạo (AI Act) năm 2024. Brussels gọi đây là một trong những bộ quy tắc quản lý AI toàn diện nhất thế giới.

Tháng trước, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết các quy tắc AI của EU đang dẫn dắt việc quản trị AI toàn cầu. Bà cũng thông báo sẽ mời các phòng thí nghiệm hàng đầu về AI tiên phong bàn cách giúp ngành này kiểm soát tốc độ phát triển của công nghệ đó.

Tuy nhiên, doanh nghiệp châu Âu lo quy định quá chặt có thể làm giảm sức cạnh tranh của chính họ. Do các công ty AI châu Âu còn đang cố bắt kịp đối thủ Mỹ và Trung Quốc, ngành này sau đó đã vận động được việc hoãn áp dụng các quy định về hệ thống AI rủi ro cao.

EU còn quản lý AI bằng những công cụ pháp lý khác. Hồi tháng 8, ChatGPT trở thành chatbot AI đầu tiên bị EU đưa vào danh sách chịu giám sát pháp lý chặt chẽ hơn theo quy định về dịch vụ số.

EU tháng trước còn đề xuất buộc doanh nghiệp bảo đảm các ứng dụng AI đồng hành và chatbot AI có cơ chế an toàn trước khi cho trẻ em sử dụng.

EU nêu rõ chatbot AI không được mô phỏng quan hệ giữa người với người để khiến người dùng phụ thuộc về cảm xúc. Trước đó, trên thế giới đã xảy ra nhiều vụ thiếu niên tự tử sau khi trò chuyện dày đặc với chatbot AI và nảy sinh sự “gắn bó kỹ thuật số” với chúng.

Trong một vụ, một thiếu niên 14 tuổi tại bang Florida (Mỹ), mắc chứng tự kỷ nhẹ và rối loạn lo âu, đã dành nhiều giờ mỗi ngày trò chuyện với chatbot AI trên nền tảng Character.AI suốt nhiều tháng trước khi tự tử.

Một thiếu niên 16 tuổi khác tại bang California chuyển sang học trực tuyến vì lý do sức khỏe, sau đó bắt đầu sử dụng ChatGPT của OpenAI với tần suất dày đặc. Em tự tử hồi tháng 4/2025.

Bài liên quan: