Mỹ truy tố hình sự 2 công ty liên quan vụ sập cầu Baltimore

Hôm thứ Ba (12/5), các công tố viên liên bang Mỹ thông báo đã truy tố hình sự hai công ty nước ngoài và một giám sát kỹ thuật trên bờ, với cáo buộc họ có trách nhiệm trong vụ tàu chở hàng va chạm làm sập cầu Francis Scott Key ở Baltimore.

Ngày 26/3/2024, tàu container “Dali” treo cờ Singapore, dài khoảng 900 feet, đã va chạm vào trụ cầu Francis Scott Key bắc qua sông Patapsco, gần thành phố Baltimore, bang Maryland. Vụ va chạm khiến cây cầu sập, khiến 6 công nhân xây dựng đang sửa mặt cầu thiệt mạng.

Con tàu do hai công ty thuộc Synergy Marine Group vận hành: Synergy Marine Pte Ltd. có trụ sở tại Singapore và Synergy Maritime Pte Ltd. đặt tại Chennai, Ấn Độ. Cả hai hiện bị cáo buộc các tội danh âm mưu, cố ý không kịp thời thông báo cho Tuần duyên Mỹ về tình trạng nguy hiểm đã biết, cản trở hoạt động của cơ quan liên bang và cung cấp lời khai gian dối.

Ngoài ra, phía công tố cũng truy tố ông Radhakrishnan Karthik Nair, 47 tuổi, công dân Ấn Độ, người giữ chức giám sát kỹ thuật (technical superintendent) cho hai công ty Synergy nói trên. Ông bị cáo buộc cùng tham gia âm mưu, không thông báo tình trạng nguy hiểm cho Tuần duyên, và khai man với Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia (NTSB).

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche trong thông cáo cho biết: “Vụ sập cầu Francis Scott Key là một thảm kịch hoàn toàn có thể tránh được, với hậu quả vô cùng nghiêm trọng.”

“Bản cáo trạng này là bước đi then chốt nhằm truy cứu trách nhiệm đối với những người đã coi thường các quy định an toàn hàng hải, dẫn đến thảm họa này. Sáu công nhân đã thiệt mạng, một hạ tầng thiết yếu bị phá hủy, chất ô nhiễm tràn xuống sông Patapsco và vịnh Chesapeake, thiệt hại kinh tế hiện đã vượt 5 tỷ USD. Bộ Tư pháp cam kết đem lại công lý cho các nạn nhân và buộc những người gây ra sự việc phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.”

Theo điều tra, ngày 26/3/2024, khi rời cảng Baltimore, tàu Dali đã bị mất điện hai lần trong vòng khoảng bốn phút, khiến tàu mất khả năng điều khiển và va vào trụ cầu.

Dựa trên kết luận trước đó của NTSB và cáo trạng liên bang, các thiếu sót chính (trách nhiệm chung) của hai công ty Synergy bị nêu ra gồm:

1. Sử dụng cấu hình cấp nhiên liệu không an toàn trong thời gian dài
   Từ năm 2020, vì mục tiêu tiết kiệm chi phí, chủ tàu đã thay đổi cấu hình hệ thống nhiên liệu, chuyển sang phụ thuộc vào một bơm “flushing pump” – vốn không được thiết kế để làm nhiệm vụ cấp nhiên liệu chính – để cung cấp dầu cho một phần trong số bốn máy phát điện của tàu.
   Bơm này không có khả năng tự khởi động lại sau khi mất điện, khiến tàu không thể nhanh chóng khôi phục nguồn điện và lực đẩy sau sự cố.

1. Không duy trì trạng thái “thích hợp đi biển” của tàu
   Synergy bị cáo buộc không bảo trì đúng cách hệ thống điện và cơ khí (bao gồm bảng phân phối điện áp cao), vi phạm các chuẩn mực an toàn hàng hải quốc tế.
   Khi Dali mất điện lần thứ nhất (được cho là do một dây tín hiệu bị lỏng), tàu đã không thể khôi phục nguồn điện đủ nhanh để đổi hướng, tránh va vào trụ cầu.
2. Không kịp thời báo cáo tình trạng nguy hiểm đã biết
   Theo Bộ Tư pháp, Synergy và các cá nhân liên quan biết rõ cấu hình cấp nhiên liệu dựa vào flushing pump là nguy hiểm, từng gây ra các sự cố mất điện trước đó, nhưng không hề thông báo cho Tuần duyên Mỹ về rủi ro này, dù luật yêu cầu phải báo cáo ngay tình trạng nguy hiểm của tàu.
3. Cản trở điều tra và cung cấp thông tin sai lệch
   Công tố cáo buộc nhân viên Synergy đã làm sai lệch hồ sơ an toàn và cung cấp thông tin không chính xác cho NTSB trong quá trình điều tra, bao gồm việc khẳng định sai rằng họ “không biết” tàu đang dùng flushing pump để cấp nhiên liệu cho máy phát.

Ngoài các tội danh về âm mưu, gian dối và cản trở, hai công ty Synergy còn bị truy tố thêm các tội danh nhẹ hơn theo Đạo luật Nước sạch (Clean Water Act), Đạo luật Ô nhiễm Dầu (Oil Pollution Act) và Đạo luật Xả thải (Refuse Act) vì để các chất ô nhiễm – gồm container, hàng hóa, dầu và cả kết cấu cầu – rơi xuống sông Patapsco.

Theo hồ sơ tòa án, với tư cách pháp nhân, mỗi công ty có thể đối mặt với mức phạt tiền lên đến gấp đôi giá trị thiệt hại do vụ tai nạn gây ra, và chịu án quản chế (probation) tới 5 năm cho mỗi tội danh trọng tội; còn cá nhân ông Nair đối mặt với các khung hình phạt tù liên bang…”