Nga, Trung hỗ trợ Iran công nghệ quân sự gây nhiễu mạng Starlink khi biểu tình bùng nổ

Iran đã gây nhiễu và làm tê liệt phần lớn dịch vụ Starlink trong bối cảnh biểu tình lan rộng, nhằm ngăn người dân vượt kiểm duyệt Internet và truyền thông tin ra bên ngoài. Các chuyên gia nhận định Iran sử dụng công nghệ gây nhiễu cấp quân sự, nhiều khả năng dựa trên hỗ trợ kỹ thuật hoặc kinh nghiệm từ Trung Quốc và Nga, tương tự các biện pháp từng được áp dụng trong chiến tranh và kiểm soát thông tin. Động thái này cho thấy Internet vệ tinh như Starlink của SpaceX (do tỷ phú Elon Musk sáng lập) không còn miễn nhiễm trước chiến tranh điện tử, đồng thời phản ánh xu hướng đàn áp thông tin ngày càng tinh vi của nhà nước Iran.

Chính quyền Iran đã cắt gần như toàn bộ truy cập Internet trong nước, và tín hiệu của dịch vụ Internet vệ tinh Starlink — do SpaceX của tỷ phú Elon Musk cung cấp — cũng bị làm gián đoạn.

Iran được báo cáo đang sử dụng thiết bị gây nhiễu tín hiệu (“jammer”) ở cấp độ quân sự, nhằm làm Starlink hoạt động kém hiệu quả hoặc ngừng hoạt động.

Chuyên gia an ninh mạng cho rằng biện pháp này tương tự với những gì Nga đã làm ở Ukraine, và có thể sử dụng công nghệ có nguồn gốc từ Nga hoặc Trung Quốc.

Các tín hiệu GPS cũng bị gây nhiễu — điều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kết nối của các đầu thu Starlink (vì thiết bị cần GPS để xác định vị trí).

Trong nhiều khu vực, tỷ lệ mất gói dữ liệu (packet loss) do gián đoạn Starlink ghi nhận lên tới 80%, khiến kết nối chập chờn hoặc gần như không hoạt động.

Ngoài ra, chính phủ Iran cũng cấm hoàn toàn Starlink và xử lý nghiêm người sử dụng, có thể coi hành động sử dugj là gián điệp theo luật mới, với mức án có thể rất nặng.

Dù vậy, những người biểu tính chống đối vẫn tìm cách chia sẻ tin tức ra bên ngoài bằng các công cụ thay thế như proxy, VPN, dịch vụ chat mã hóa — dù khó khăn hơn nhiều.

Các quốc gia và tổ chức quốc tế theo dõi chặt chẽ và bày tỏ quan ngại về việc Internet bị đàn áp, trong khi có những nỗ lực từ bên ngoài (ví dụ Tổng thống Trump tuyên bố sẽ thảo luận với ông Elon Musk để hỗ trợ khôi phục Internet).

Starlink — con đường truyền thông tin duy nhất cho người dân

Starlink — mạng Internet vệ tinh của SpaceX — ban đầu giúp người Iran tiếp tục kết nối với thế giới giữa lúc bị ngắt kết nối, đặc biệt ở khu vực biên giới và nơi dân có thiết bị thu tín hiệu.

Các thiết bị Starlink được smuggle (lén mang vào) và sử dụng để gửi ảnh/video từ hiện trường biểu tình ra ngoài, trở thành một trong những kênh thông tin duy nhất còn hoạt động.

Tuy nhiên, Starlink hiện bị cản trở mạnh bởi biện pháp kỹ thuật của chính quyền Iran.

Ý nghĩa và chiều sâu chiến lược

Tình trạng này cho thấy một xu hướng mới: các chính phủ sử dụng công cụ ngăn chặn Internet ở cấp độ kỹ thuật cao hơn, không chỉ bằng chặn IP hay luật pháp, mà bằng gây nhiễu/warfare kỹ thuật số.

Việc Starlink — thiết kế để chống kiểm duyệt — vẫn bị cản phá cho thấy Internet vệ tinh cũng không phải “vùng an toàn tuyệt đối” khi đối đầu với thiết bị quân sự tinh vi.

Bối cảnh chung: Internet bị chặn giữa bối cảnh bất ổn

Iran đang đối mặt với làn sóng biểu tình lớn nhất kể từ cuối năm 2025 đến đầu 2026, xuất phát từ khó khăn kinh tế và bất mãn chính trị.

Chính quyền đáp trả bằng cách tắt hầu hết kết nối Internet và điện thoại, khiến mức truy cập quốc tế giảm xuống chỉ còn khoảng 1% — một trong những đợt tắt internet khắc nghiệt nhất trong lịch sử.

Đây không phải lần đầu Iran làm điều này; trước đó nước này từng áp đặt chặn Internet trong các đợt bất ổn năm 2019 và 2022 và trong bối cảnh chiến tranh với Israel năm 2025.

Thiên Vân, theo The Epoch Times, Reuters, The Guardian, Forbes