Ngành ô tô Mỹ kêu gọi Quốc hội cấm xe Trung Quốc

Hôm thứ Năm (3/9), một tổ chức đại diện cho các hãng sản xuất ô tô lớn đã kêu gọi Quốc hội Mỹ nhanh chóng thông qua luật cấm xe Trung Quốc và các công nghệ kết nối liên quan vào thị trường Mỹ trước cuối năm nay.

Liên minh Đổi mới Ô tô (Alliance for Automotive Innovation) — đại diện cho General Motors, Ford, Toyota, Volkswagen, Hyundai, Honda, Stellantis cùng các nhà sản xuất lớn khác — đã thúc giục Quốc hội hành động khẩn cấp.

Lo ngại về xe giá rẻ

Trong thư gửi Quốc hội, Giám đốc điều hành liên minh John Bozzella viết: “Hiện nay, các hãng sản xuất ô tô Trung Quốc đang bán phá giá trên toàn cầu những mẫu xe được trợ cấp, trang bị phần mềm và phần cứng kết nối. Dù điều này chưa xảy ra tại thị trường Mỹ, xét đến quy mô và tính cấp bách của mối đe dọa, chúng tôi kêu gọi Quốc hội trước kỳ nghỉ cuối năm ban hành lệnh cấm đối với xe, phần mềm và phần cứng của Trung Quốc, đồng thời đưa lệnh cấm này thành luật quốc gia.”

Lời kêu gọi này tương tự kiến nghị mà liên minh cùng các nhóm ngành ô tô khác đã đưa ra hồi tháng 3, cho thấy lo ngại ngày càng lớn của ngành ô tô Mỹ về sức ép từ các hãng xe Trung Quốc.

Các công ty Trung Quốc như BYD và Geely đang nhanh chóng mở rộng thị phần toàn cầu. Trong bối cảnh nhu cầu nội địa Trung Quốc yếu và cuộc chiến giá cả khốc liệt, các hãng này đang đẩy mạnh xuất khẩu.

Xe điện Trung Quốc giá rẻ đã xuất hiện tại Canada và Mexico, khiến các lãnh đạo ngành ô tô Mỹ lo ngại rằng những mẫu xe này có thể sớm tìm cách thâm nhập thị trường Mỹ.

Đề xuất cấm bằng luật

Hiện nay, xe Trung Quốc trên thực tế gần như đã bị chặn khỏi thị trường Mỹ do mức thuế cao và lệnh cấm của Bộ Thương mại Mỹ đối với hệ thống xe kết nối có xuất xứ từ các “quốc gia đối thủ”, trong đó có Trung Quốc. Quy định này áp dụng đối với các xe sử dụng phần mềm hoặc phần cứng kết nối do Trung Quốc hoặc Nga kiểm soát.

Các nhà sản xuất ô tô muốn Quốc hội tiến thêm một bước: ban hành luật để cấm vĩnh viễn xe Trung Quốc cùng các công nghệ kết nối trên xe có liên quan.

Tháng 7, Ủy ban Thương mại Thượng viện đã thông qua một dự luật nhằm siết chặt lệnh cấm các hãng xe Trung Quốc tiếp cận thị trường Mỹ, dù vẫn còn một số trở ngại trước khi được Quốc hội thông qua. “Dự luật An ninh Xe kết nối năm 2026” do Thượng nghị sĩ Cộng hòa Bernie Moreno và Thượng nghị sĩ Dân chủ Elissa Slotkin thúc đẩy đề xuất cấm nhập khẩu, sản xuất, bán, bán lại và vận hành xe kết nối có liên hệ với Trung Quốc hoặc các quốc gia đối thủ khác.

Ông Bozzella cho rằng việc thông qua dự luật sẽ phát đi một tín hiệu rõ ràng, có sự ủng hộ của cả hai đảng, rằng Chính phủ Mỹ sẽ áp dụng biện pháp đáp trả ở cấp độ an ninh quốc gia trước chiến lược của Trung Quốc nhằm chi phối ngành sản xuất ô tô toàn cầu.

Phản ứng hiện tại của Quốc hội Mỹ

Theo một bức thư trước đây chưa được công bố, liên minh từng đề nghị Ủy ban Thương mại quy định rõ rằng Bộ Thương mại không được cấp giấy phép đặc biệt cho các hãng Trung Quốc như BYD, Chery, SAIC và các doanh nghiệp được chính quyền Trung Quốc trợ cấp, để sản xuất, bán hoặc nhập khẩu xe kết nối tại Mỹ.

Dự luật do ông Moreno và bà Slotkin đề xuất đưa một quy định do chính quyền Biden ban hành trước đó thành luật được chính quyền Biden ban hành trước đó. Quy định này trên thực tế ngăn các hãng xe Trung Quốc bán hoặc sản xuất ô tô chở khách tại Mỹ, đồng thời áp dụng những biện pháp khác nhằm ngăn xe Trung Quốc tiến vào thị trường xe hạng nhẹ của Mỹ.

Chủ tịch Ủy ban Thương mại Thượng viện Ted Cruz lưu ý rằng một điều khoản của dự luật cấm công ty có thực thể Trung Quốc nắm giữ trên 15% cổ phần bán xe tại Mỹ. Vì các nhà đầu tư Trung Quốc đang nắm gần 20% cổ phần thụ động tại Mercedes-Benz, điều khoản này có thể khiến hãng xe Đức không thể bán xe ở Mỹ.

Ông Cruz nói dự luật cần được sửa đổi trước khi có thể trở thành luật.

Tác động với Polestar

Tháng 6, Polestar cho biết chính quyền Tổng thống Trump đang buộc hãng này ngừng bán xe mới tại Mỹ từ đời xe 2027. Polestar là hãng xe điện có trụ sở tại Thụy Điển nhưng do tập đoàn Geely của Trung Quốc kiểm soát.

Quy định hiện hành được xây dựng từ lo ngại an ninh quốc gia rằng xe có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm của chủ xe Mỹ. Phạm vi áp dụng gồm công nghệ Bluetooth, Wi‑Fi, kết nối mạng di động và một số công nghệ liên lạc vệ tinh; hạn chế đối với phần mềm có hiệu lực từ đời xe 2027, còn hạn chế đối với phần cứng dự kiến áp dụng từ đời xe 2030.