Nghi gián điệp ĐCSTQ dùng LinkedIn nhắm hơn 100 người Úc, có cựu thủ hiến Queensland

Hai tài khoản LinkedIn nghi liên quan đến gián điệp Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã nhắm tới hơn 100 người Úc, có cả cựu thủ hiến Queensland Steven Miles, theo điều tra của đài ABC Úc.

Từ năm 2016 đến 2025, tên những người này có trong danh sách liên lạc của hai tài khoản tự xưng đại diện cho một viện nghiên cứu. Ngoài ông Miles, hiện là lãnh đạo phe đối lập, danh sách còn có một chỉ huy Cảnh sát Liên bang Úc và nhiều quan chức cấp cao của Chính phủ Liên bang.

Hai tài khoản này gây dựng được hàng ngàn mối quan hệ trên khắp thế giới. Qua đó, những người bị nghi là gián điệp giả làm nhân viên viện nghiên cứu, chủ động liên hệ hàng chục người làm trong chính phủ, cảnh sát và ngành thương mại Úc, mời họ làm tư vấn với thù lao hấp dẫn để đổi lấy “lời khuyên có giá trị”.

Người bị cáo buộc là đặc vụ nước ngoài đã liên hệ với 58 người trong danh sách. Một số người nhận còn gửi lại thông tin liên lạc cá nhân.

Cuộc điều tra cho thấy những người Úc này bị chính mạng lưới gián điệp ĐCSTQ từng tuyển mộ doanh nhân Úc Alexander Csergo nhắm tới. Ông Csergo đang ngồi tù vì tội “can thiệp nước ngoài một cách liều lĩnh”, và là người đầu tiên bị kết án theo tội danh này.

Hồ sơ LinkedIn mà Cảnh sát Liên bang Úc thu được khi điều tra ông Csergo cho thấy các tài khoản trên từng liên hệ nhiều người Úc khác, trong đó có nhân viên cơ quan chính phủ và cơ quan xúc tiến thương mại, đầu tư của các bang. Cảnh sát liên bang cáo buộc chiến dịch do Bộ An ninh Quốc gia ĐCSTQ dàn dựng. Theo cảnh sát, cơ quan tình báo này sử dụng tài khoản LinkedIn giả để tiếp cận, vun đắp quan hệ với những người có thể trở thành nguồn tin, rồi yêu cầu họ cung cấp thông tin.

Đại sứ quán ĐCSTQ tại Canberra bác bỏ, gọi cáo buộc của cảnh sát Úc là “hoàn toàn vô căn cứ”.

Tháng 6 năm nay, liên minh Ngũ Nhãn gồm Mỹ, Anh, Úc, Canada và New Zealand đã đưa ra cảnh báo chung hiếm thấy. Các nước này cho biết tình báo ĐCSTQ sử dụng các nền tảng tìm việc trực tuyến để tuyển người, nhằm lấy thông tin mang lại lợi thế chiến lược và chiến thuật trước các nước thành viên.

Mồi nhử là việc tư vấn thù lao cao

Tháng 11/2021, ông Csergo, khi đó đang sống tại Thượng Hải, nhận được lời mời làm việc bán thời gian từ một tài khoản LinkedIn tên Vera Su. Người này tự giới thiệu là nhân viên Nesa Consulting, nói công ty muốn thuê chuyên gia tư vấn về thương mại giữa Trung Quốc và Úc.

Khi phân tích tin nhắn của Vera Su, ABC phát hiện tài khoản này còn tìm kiếm nhiều người khác có chuyên môn và quan hệ phù hợp. Một số người được liên hệ trực tiếp từng làm việc tại các cơ quan của Úc. Đó là Ủy ban Thương mại và Đầu tư Úc (Austrade), Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, Cơ quan Đầu tư bang New South Wales, Cơ quan Đầu tư bang Victoria và Cơ quan Du lịch Úc.

Một số tin nhắn hỏi thẳng người nhận có tiếp cận được người trong chính phủ hay không. Một tin viết: “Tôi muốn biết quý vị có nguồn thông tin đặc biệt nào không… chẳng hạn thông tin từ những nhân vật quan trọng trong chính phủ”.

Một nhân viên Austrade từ chối nhận tiền vì đang làm việc cho Chính phủ Úc, nhưng cho biết sẵn sàng giới thiệu người quen trong mạng lưới nghề nghiệp của mình.

Ông Miles kết nối với tài khoản Vera Su hồi tháng 4/2021, khi còn là phó thủ hiến. Theo những gì ABC nắm được, ông không trả lời bất kỳ tin nhắn nào của tài khoản này.

“Tôi nhận được rất nhiều lời tiếp cận kỳ lạ”

Dữ liệu mà đài này xem xét cho thấy một số mục tiêu đã chia sẻ thông tin liên lạc, hoặc bàn chuyện chuyển sang trao đổi ngoài LinkedIn qua WeChat, điện thoại hay gặp mặt.

Nhà tư vấn kinh doanh Nick Coyle cũng bị người nghi là gián điệp ĐCSTQ tiếp cận, đúng lúc ông đang lo việc người bạn đời cũ Thành Lôi (Cheng Lei) bị bắt tại Trung Quốc.

“Thời gian đó tôi nhận được rất nhiều lời tiếp cận kỳ lạ,” ông Coyle kể. Có lời tiếp cận theo kiểu “mỹ nhân kế”, có người tìm cách làm “bạn” với ông trên mạng hoặc ngoài đời.

“Cách tôi làm là: nếu trước đó không quen họ thì tôi tránh.”

Ông Adrian Cahill, một huấn luyện viên cuộc sống (life coach) người Úc, cũng trao đổi thông tin liên lạc với Vera Su vào năm 2021. Ông ngờ rằng xuất thân quân nhân khiến mình thành mục tiêu hấp dẫn hơn.

“Tôi thường xuyên nhận được những tin nhắn kiểu này. Có người viết cho tôi rằng ‘chúng tôi có việc, có tiền, có ngân sách’,” ông nói.

Ông Cahill cho biết quá trình huấn luyện trước đây giúp ông nhận ra thủ đoạn này, còn người thiếu kinh nghiệm về an ninh và tình báo sẽ dần bị dụ vào bẫy, cung cấp “ngày càng nhiều thông tin”.

Chuyên gia: “Sự thay đổi căn bản” trong cách thu thập tình báo

Ông Nicholas Eftimiades, chuyên gia về tình báo Trung Quốc, gọi các chiến dịch “giăng lưới” do nhà nước hậu thuẫn kiểu này là “sự thay đổi căn bản” trong cách thu thập tình báo. Ông nhận định năng lực AI ngày càng lớn của Trung Quốc có thể đã góp phần, giúp nhân viên tình báo ĐCSTQ tuyển người trên quy mô lớn một cách hiệu quả và an toàn hơn.

“Họ có thể tiếp cận hàng trăm ngàn người cùng lúc, và chi phí tuyển người làm việc cho họ cũng thấp hơn,” ông Eftimiades nói.

Với ông Vikas Didwania, cựu công tố viên liên bang Mỹ từng xử lý các vụ án liên quan đến hoạt động tình báo của ĐCSTQ, LinkedIn là một “mỏ vàng” để thu thập tình báo.

“Chúng tôi thấy có người công khai trên LinkedIn rằng họ tiếp cận được những thông tin mật nào, có giấy phép an ninh cấp nào.”

Thông tin lấy từ người được tuyển qua LinkedIn có thể không phải tài liệu mật, thậm chí không hữu dụng, nhưng đó có thể chỉ là một bước trong quá trình vun đắp nguồn tin, ông Didwania giải thích. “Khi mối quan hệ phát triển, người ta có thể bắt đầu tiến thêm một bước.”

Người Úc làm ăn với Trung Quốc: Ranh giới mong manh

Những năm gần đây, Tổng Giám đốc Cơ quan Tình báo An ninh Úc Mike Burgess cảnh báo mối đe dọa can thiệp nước ngoài vào Úc đã ở “mức cực độ” và nhiều khả năng sẽ còn gia tăng.

Thông tin đưa ra tại phiên xử cho thấy ông Csergo không làm lộ thông tin mật nào và các báo cáo của ông đều lấy từ nguồn công khai. Thẩm phán Craig Smith tuyên phạt ông 3 năm 6 tháng tù. Ông Smith nhấn mạnh việc ngăn chặn những hoạt động có thể gây hại cho an ninh quốc gia Úc là “vô cùng quan trọng”.

Với những người Úc hợp tác cùng Trung Quốc, bản án cũng vạch lại ranh giới nguy hiểm giữa hợp tác hợp pháp với một thực thể nước ngoài và hoạt động can thiệp do nhà nước hậu thuẫn.

Trung Quốc có khoảng 2.000 viện nghiên cứu, mỗi nơi có quan hệ khác nhau với ĐCSTQ và chính quyền, thường không minh bạch. Luật Tình báo Quốc gia mà ĐCSTQ áp dụng từ năm 2017 còn buộc tổ chức và công dân hỗ trợ công tác tình báo nhà nước. Một số chuyên gia cho rằng trên thực tế, luật này cũng có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh tại Trung Quốc.

Ông Didwania lưu ý nỗ lực đối phó gián điệp ĐCSTQ cần cân nhắc được mất, tránh tạo ra tâm lý e ngại, tự kiềm chế.

“Phân biệt đâu là hợp tác thật sự, đâu là hợp tác mà thực chất là Bộ An ninh Quốc gia đang tuyển người, quả thật là một thách thức,” ông nói.