Ngoại trưởng Mỹ Rubio không cấp visa cho lãnh đạo Palestine tham dự Liên Hiệp Quốc

Dưới quyền Ngoại trưởng Marco Rubio, Hoa Kỳ đã có bước đi chưa từng có tiền lệ khi từ chối chiếu khán đối với toàn bộ phái đoàn thuộc Chính quyền Palestine (PA) và Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) tại kỳ Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc năm 2025, viện dẫn lý do hỗ trợ khủng bố và đơn phương xúc tiến công cuộc thành lập quốc gia. Ngoại trừ phái bộ thường trực tại Liên Hiệp Quốc, quyết định này làm gia tăng căng thẳng với cả Palestine lẫn các đồng minh quốc tế, đồng thời đánh dấu một sự chuyển hướng lịch sử trong chính sách của Hoa Kỳ đối với sự tham dự của Palestine tại Liên Hiệp Quốc.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã ra lệnh từ chối và thu hồi chiếu khán đối với các thành viên thuộc Chính quyền Palestine (PA) và Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) trước kỳ Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tháng Chín năm 2025.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, ông Tommy Pigott, tuyên bố hôm thứ Sáu (29/8) rằng: “Để phù hợp với luật pháp và quyền lợi an ninh quốc gia của Hoa Kỳ, Ngoại trưởng Marco Rubio quyết định từ chối và thu hồi chiếu khán của các thành viên PLO và PA trước kỳ Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc sắp tới.”

Quyết định này được căn cứ trên hai đạo luật của Hoa Kỳ, gồm Đạo luật Tuân thủ Cam kết của PLO (PLOCCA) và Đạo luật Cam kết Hòa bình Trung Đông (MEPCA), quy định lệnh tự động từ chối chiếu khán trong ít nhất 180 ngày, vốn xác định rằng cả PA lẫn PLO đã vi phạm do:

• Tuyên bố thành lập quốc gia đơn phương,

• Tôn vinh bạo lực

• Nuôi dưỡng tinh thần bài Do Thái

• Tiếp tục chương trình gọi là “trả lương cho kẻ sát nhân,” tức chi trả cho những cá nhân thực hiện các hành vi khủng bố.

Yêu cầu từ phía Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng, để có thể được coi là một đối tác khả dĩ trên con đường hòa bình, PA và PLO phải:

• “Công khai phủ nhận khủng bố” (bao gồm cả vụ tấn công của Hamas ngày 7 tháng Mười, 2023),

• Chấm dứt việc xúi giục trong lĩnh vực giáo dục,

• “Ngưng các [cuộc vận động] pháp lý tại Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ)”,

• “Từ bỏ các nỗ lực tìm kiếm sự công nhận đơn phương đối với một quốc gia [Palestine]”.

“Hoa Kỳ vẫn để ngỏ khả năng tái lập liên hệ nếu PA/PLO chứng tỏ bằng những bước đi cụ thể rằng họ quay trở lại con đường hợp tác mang tính xây dựng. Chính quyền Trump không bao giờ khuyến khích cho chủ nghĩa khủng bố,” ông Pigott nói thêm.

Các viên chức trong Bộ Ngoại giao cho rằng việc cấp chiếu khán sẽ làm suy giảm uy tín của lệnh chế tài, trong khi việc thi hành lệnh cấm là một “biện pháp ít tốn kém nhưng hiệu quả lớn.”

Những ngoại Lệ và miễn trừ

Nhân viên thường trực và thân nhân của Phái bộ Quan sát Palestine tại Liên Hiệp Quốc được miễn chiếu khán theo Hiệp định Trụ sở Liên Hiệp Quốc. Tuy nhiên, không có ngoại lệ nào được áp dụng cho Chủ tịch Mahmoud Abbas đồng thời Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng thu hồi toàn bộ chiếu khán đã cấp trước ngày 31 tháng Bảy cho các thành viên PLO và PA.

Hệ quả ngoại giao

Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, Hoa Kỳ chặn đứng toàn bộ một phái đoàn không được tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, thay vì chỉ xử lý từng trường hợp riêng lẻ như trước kia. Bước đi này đã ngăn chặn lãnh đạo Palestine sử dụng diễn đàn quốc tế hằng năm để thúc đẩy một “tuyên ngôn hiến pháp” độc lập công nhận quốc gia Palestine, một hành động mà Hoa Kỳ coi là chiến thắng tuyên truyền cho Hamas, đồng thời cũng là mối đe dọa đối với tiến trình thương thuyết ngưng bắn tại Gaza. Quyết định này nhiều khả năng sẽ dẫn đến sự va chạm ngoại giao giữa Hoa Kỳ với các đồng minh quốc tế và cả chính Liên Hiệp Quốc, nơi vẫn còn nhiều quốc gia tiếp tục công nhận vai trò đại diện Palestine.

Thiên Vân