Ngoại trưởng Mỹ – Trung hội đàm, thúc đẩy cuộc gặp Trump – Tập

Hôm thứ Tư (22/7), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong thời gian tham dự Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN tại thủ đô Manila của Philippines, đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Vương Nghị.

Cuộc hội đàm kéo dài khoảng 90 phút, diễn ra trong thời điểm Mỹ và Trung Quốc đang trong giai đoạn đình chiến thuế quan. Sau cuộc gặp với ông Vương Nghị, ông Rubio nói với giới truyền thông rằng hai bên đã dành nhiều thời gian thảo luận về chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình vào tháng 9, và đây về cơ bản là trọng tâm của cuộc gặp lần này.

Ông Rubio cho biết ông và ông Vương Nghị đã thảo luận về việc cần xác định những lĩnh vực mà hai bên có thể hợp tác, nhằm chuẩn bị cho cuộc gặp Trump – Tập vào tháng 9.

Kiểm soát quan hệ Mỹ – Trung

Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh rằng mặc dù Mỹ và Trung Quốc còn tồn tại những bất đồng lớn, nhưng “nhiệm vụ của chúng tôi là kiểm soát những bất đồng này, ngăn chúng vượt khỏi tầm kiểm soát”.

Vài ngày trước cuộc gặp giữa hai nhà ngoại giao cấp cao nhất của Mỹ và Trung Quốc, trong một bài phát biểu trên truyền hình Tổng thống Trump đã cáo buộc ĐCSTQ can thiệp vào cuộc bầu cử Mỹ, phát động “vụ xâm nhập dữ liệu bầu cử được cho là có quy mô lớn nhất trong lịch sử”, bắt đầu từ chu kỳ bầu cử năm 2020. Phía ĐCSTQ bác bỏ, cho rằng đây hoàn toàn là sự bịa đặt.

Ông Rubio cho biết trong cuộc gặp với ông Vương Nghị hôm thứ Tư, ông không đề cập đến vấn đề ĐCSTQ can thiệp vào bầu cử Mỹ.

Trong tuyên bố về cuộc gặp giữa Vương Nghị và Rubio, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết hai bên cho rằng cuộc gặp lần này mang tính thực chất, tích cực và xây dựng; đồng thời nhất trí cùng triển khai những nhận thức chung quan trọng mà lãnh đạo hai nước đã đạt được, chuẩn bị cho các hoạt động giao lưu cấp cao trong giai đoạn tiếp theo. Hai bên cũng trao đổi quan điểm về các vấn đề nóng quốc tế và khu vực. Ngoài ra, ông Vương Nghị cũng trình bày lập trường của phía Trung Quốc về một loạt hành động và phát ngôn tiêu cực gần đây của phía Mỹ. Tuy nhiên, tuyên bố không nêu rõ Bắc Kinh bất mãn với những hành động hoặc phát ngôn cụ thể nào của Mỹ.

Không đồng tình với hành động của ĐCSTQ ở Biển Đông

Trước cuộc gặp với ông Vương Nghị, trong một bài bình luận đăng trên truyền thông Philippines, ông Rubio đã chỉ trích các hành động của ĐCSTQ ở Biển Đông, đồng thời cho biết các đồng minh của Mỹ trong khu vực đang đối mặt với “những mối đe dọa cưỡng ép mới”.

Khi được hỏi về vụ va chạm xảy ra hôm thứ Hai (20/7) giữa lực lượng hải cảnh Trung Quốc và nhân viên Hải quân Philippines, ông Rubio cho rằng sự việc này đã làm tình hình leo thang và không có lợi cho bất kỳ bên nào. Ông cũng cho biết trong tất cả các cuộc hội đàm Mỹ đều một lần nữa nhấn mạnh rằng theo Hiệp ước Phòng thủ chung Mỹ – Philippines, Mỹ có nghĩa vụ hỗ trợ khả năng phòng vệ của Manila.

Khi một phóng viên hỏi rằng ĐCSTQ liên tục điều tàu hải cảnh đến tuần tra vùng biển gần Đài Loan, trong khi Mỹ từng cho rằng điều này gây bất ổn tình hình, liệu ông có nêu vấn đề này với ông Vương Nghị hay không, ông Rubio trả lời:

“Vấn đề này luôn được đề cập trong mọi cuộc gặp của chúng tôi, bởi vì rõ ràng chúng tôi không đồng tình với những hành động này.”

“Trên thực tế, chúng tôi cho rằng những hành động này đi ngược lại tinh thần mà chúng tôi đang cố gắng đạt được sự đồng thuận với phía Trung Quốc về vấn đề ổn định chiến lược”, ông nói. “Chúng tôi sẽ không bao giờ chấp nhận việc các tuyến đường thủy quốc tế bị quốc gia khác kiểm soát. Chúng tôi sẽ tiếp tục đi lại trên các tuyến đường thủy quốc tế và tiếp tục thúc đẩy những nỗ lực về tự do hàng hải như vậy; chúng tôi cũng sẽ tiếp tục thực hiện các cam kết theo hiệp ước với Philippines và các quốc gia khác.”

Không cho phép chủ nghĩa cộng sản phá hoại chính trị và xã hội Mỹ

Ông Rubio cũng cho biết những bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc cần được quản lý hết sức thận trọng, bởi rõ ràng bất kỳ cuộc xung đột nào giữa hai nước, dù là xung đột kinh tế hay các hình thức khác, đều sẽ gây ảnh hưởng vô cùng lớn đối với toàn cầu. Vì vậy, công việc khó khăn nhất trong địa chính trị và chính sách đối ngoại là vừa bảo vệ lợi ích quốc gia của Mỹ, vừa xử lý thỏa đáng những khác biệt giữa hai bên, tránh thực hiện bất kỳ hành động nào gây tổn hại đến lợi ích quốc gia của Mỹ, đồng thời cố gắng hết sức ngăn chặn nguy cơ bùng nổ một cuộc xung đột có thể phát triển thành thảm họa nghiêm trọng đối với thế giới.

“Nước Mỹ không muốn trở thành một quốc gia cộng sản. Chúng tôi sẽ không bao giờ trở thành một quốc gia cộng sản, và chúng tôi cũng sẽ không cho phép ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản phá hoại nền chính trị và xã hội của chúng tôi”, ông nói. “Trong nhiều năm qua, một trong những thủ phạm chính gây ra tình trạng này, đặc biệt là tại Tây Bán cầu của chúng ta, chính là chính quyền Cuba.”

Ông Rubio cũng cho biết ông và ông Vương Nghị không thảo luận về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Trong thời đại ngày nay, nếu chúng ta tiến hành các cuộc đàm phán về hạn chế vũ khí hạt nhân và kiểm soát vũ khí, thì nhất định phải bao gồm Trung Quốc, bởi vì họ đang nhanh chóng phát triển năng lực hạt nhân của mình.”

Khi được phóng viên hỏi liệu ông có đề cập với ông Vương Nghị về hai công dân Mỹ bị giam giữ oan tại Trung Quốc là Mẫn Tân (Min Zin) và Trần Hữu Lâm (Youlin Chen) hay không, ông Rubio trả lời:

“Chúng tôi luôn nêu các trường hợp của công dân Mỹ, và cũng sẽ đề cập trong những dịp bên ngoài các cuộc hội đàm này. Chúng tôi cũng thực hiện việc đó thông qua Đại sứ quán Mỹ và thông qua nhiều kênh tiếp xúc khác nhau.”

Ông Rubio cho biết thêm ông sẽ không đặt ra bất kỳ điều kiện tiên quyết nào cho cuộc gặp vào tháng 9, nhưng hy vọng Bắc Kinh sẽ trả tự do cho hai người này.