Nguồn tin tiết lộ kế hoạch thỏa thuận hòa bình Mỹ và Iran đang thảo luận

Hôm thứ Hai (25/5), tờ Nikkei Asia dẫn nguồn tin từ một nhà ngoại giao Trung Đông cho biết, trong kế hoạch thỏa thuận hòa bình mà Mỹ và Iran đang thảo luận có nội dung: Sau khi hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn khoảng 30 ngày, Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz.

Theo nguồn tin am hiểu, nội dung liên quan đến eo biển Hormuz bao gồm: Iran sẽ tiếp tục rà phá mìn tại eo biển trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận được ký kết. Sau đó, tàu bè của tất cả các quốc gia sẽ có thể tự do và an toàn đi lại như trước khi chiến tranh nổ ra. Ngoài ra, Iran sẽ ngừng thu phí các phương tiện đi qua eo biển Hormuz.

Tiếp theo, Mỹ và Iran sẽ gia hạn thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được vào đầu tháng Tư thêm 60 ngày. Trong thời gian ngừng bắn 2 tháng này, hai bên sẽ tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Hai bên sẽ xây dựng các biện pháp cụ thể để xử lý uranium làm giàu của Iran.

Thứ ba, Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran và dỡ bỏ phong tỏa tài sản của Iran.

Cuối cùng, Lebanon và Israelsẽ ngừng giao tranh. Iran yêu cầu Israel ngừng tấn công Hezbollah, coi đây là điều kiện để chấm dứt xung đột. Đồng thời, Israel đòi Hezbollah giải giáp vũ trang.

Thông tin của Nikkei phù hợp với tin tức mà tờ Al-Hadath của Ả Rập Xê út đưa ra. Tờ Al-Hadath cho biết đã có được bản nháp cuối cùng của bản ghi nhớ thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.

Hôm thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết, hai bên đã đạt được đồng thuận trên nhiều lĩnh vực, nhưng vẫn còn cách xa việc ký kết thỏa thuận.

Hôm Chủ nhật, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội cho biết đã thông báo cho các đại diện của mình “không nên vội vã đạt thỏa thuận”.

Các điểm chính trong buổi họp báo của Nhà Trắng

Một quan chức cấp cao Mỹ hôm Chủ nhật trong buổi họp báo cho biết, thỏa thuận có thể cần vài ngày để được lãnh đạo Iran (bao gồm Lãnh tụ Tối cao Khamenei) phê duyệt, nhưng thỏa thuận vẫn có khả năng đổ vỡ.

Quan chức này cho biết vẫn còn một số chi tiết cần “hoàn tất”, nhưng đặc điểm “chậm chạp và không minh bạch” của hệ thống ra quyết định của Iran có thể khiến việc đạt thỏa thuận bị trì hoãn thêm vài ngày.

“Hai bên vẫn đang đàm phán về các chi tiết cụ thể. Có một số cách diễn đạt chúng tôi rất chú ý, và họ cũng rất chú ý đến một số cách diễn đạt,” ông nói. “Theo hiểu biết của chúng tôi, Lãnh tụ Tối cao Khamenei đã chấp thuận khung tổng thể của thỏa thuận. Tuy nhiên, cuối cùng liệu có đạt được thỏa thuận hay không hiện vẫn là chưa biết.”

Ông cho biết, bản dự thảo thỏa thuận sẽ mở cửa eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa trên biển. Việc mở cửa eo biển sẽ mang lại cho kinh tế toàn cầu một “khoảng thở”, sau đó hai bên sẽ đàm phán về việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.

Theo thỏa thuận, Iran “về nguyên tắc đã đồng ý xử lý” kho dự trữ uranium làm giàu của mình, và hai bên sẽ thảo luận về cách thức xử lý số uranium này.

“Không ai nghi ngờ rằng kho dự trữ này cuối cùng sẽ được xử lý,” quan chức Mỹ nói, “Vấn đề là cách thức xử lý như thế nào”.

Chính quyền Trump hy vọng thỏa thuận cuối cùng sẽ bao gồm toàn bộ khoảng 2.000 kg uranium làm giàu của Iran, chứ không chỉ 450 kg uranium làm giàu gần mức độ vũ khí. “Tất cả những thứ này đều sẽ nằm trong phạm vi thảo luận,” quan chức này bổ sung.

Theo dự thảo thỏa thuận, Iran cam kết sẽ thảo luận về việc tạm ngừng các hoạt động làm giàu uranium, nhưng hai bên vẫn cần đàm phán về thời hạn của lệnh tạm ngừng này.

Quan chức Mỹ cho biết, nguyên tắc thúc đẩy việc đạt thỏa thuận là: Iran nhượng bộ càng nhiều về uranium làm giàu và vật liệu hạt nhân, thì sẽ nhận được càng nhiều miễn trừ trừng phạt.

“Không giao nộp uranium làm giàu thì không có đồng đô la nào. Nếu họ không giao nộp uranium làm giàu cao, họ sẽ không nhận được bất kỳ bồi thường nào,” quan chức Mỹ nói. “Họ làm càng nhiều, thì nhận được càng nhiều. Sẽ không có việc dỡ bỏ phong tỏa tiền ngay lập tức.”

Ông cho biết, khó khăn chính trong vấn đề uranium làm giàu và vật liệu hạt nhân nằm ở việc chế độ Iran cần giữ thể diện trong nước, đồng thời tìm cách lý giải với người dân.