Nhà đầu tư Trung Quốc không chịu thoái vốn, Úc không loại trừ quốc hữu hóa hãng đất hiếm

Bộ trưởng Tài nguyên Úc Madeleine King hôm thứ Tư (14/10) cho biết Canberra không loại trừ khả năng quốc hữu hóa hãng mỏ đất hiếm Northern Minerals, khi các nhà đầu tư liên quan đến Trung Quốc không chịu bán cổ phần.

Hồi tháng 5, Bộ trưởng Ngân khố Úc Jim Chalmers ra lệnh cho 6 nhà đầu tư đang nắm khoảng 17% cổ phần Northern Minerals phải bán hết số cổ phần này trước ngày 2/7.

Lệnh đó không được thực hiện đầy đủ. Sau hạn chót, cũng trong tháng 7, Northern Minerals báo cáo lên Sở Giao dịch Chứng khoán Úc rằng các nhà đầu tư này chưa bán cổ phần như yêu cầu và phần lớn số cổ phần vẫn nằm trong tay họ.

Northern Minerals có trụ sở tại Perth và đang phát triển dự án Browns Range ở vùng East Kimberley, bang Tây Úc. Công ty là một mắt xích chủ chốt trong nỗ lực chung của Mỹ và Úc nhằm phá thế thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng. Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ có thể hỗ trợ công ty khoảng 500 triệu đô la Úc.

Phát biểu tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia hôm thứ Tư, bà King cho biết dự án Browns Range đang chậm tiến độ vì các nhà đầu tư chần chừ không bán cổ phần. Dự án này giữ vai trò then chốt trong việc tìm nguồn cung thay thế cho dysprosium và terbium, hai nguyên tố đất hiếm vừa là nguyên liệu quan trọng cho các cơ sở năng lượng tái tạo, vừa được sử dụng trong khí tài quân sự tiên tiến.

“Tôi nghĩ đó thực sự là một lựa chọn,” bà Madeleine King trả lời khi được hỏi chính phủ có sẵn sàng quốc hữu hóa công ty hay không. Tuy nhiên, bà không muốn tiết lộ trước bất kỳ quyết định nào mà chính phủ đang cân nhắc.

Nữ bộ trưởng cho biết chính phủ đang theo dõi sát dự án và chỉ trích các nhà đầu tư liên quan đến Trung Quốc vì từ chối bán cổ phần. “Không thực hiện cam kết, hay nói thẳng ra là không tôn trọng quyết định của Chính phủ Úc, là vấn đề chúng tôi đang xử lý nghiêm túc,” bà Madeleine King nói.

“Ủy ban Thẩm định Đầu tư Nước ngoài đã đưa ra nhiều quyết định, chính phủ cũng đã ra lệnh thoái vốn, nhưng những người nắm giữ số cổ phần này không làm theo,” bà Madeleine King nói thêm. “Cách làm như vậy là không thể chấp nhận.”

Chính phủ liên bang Úc đã liên tiếp áp dụng biện pháp để ngăn các bên liên quan đến vốn Trung Quốc nhúng tay vào Northern Minerals.

Năm 2023, ông Chalmers chặn Yuxiao Fund, một quỹ đầu tư có liên hệ với Trung Quốc, tăng tỷ lệ sở hữu tại công ty. Sau đó, ông ra lệnh cho 5 công ty khác cũng có liên hệ với Trung Quốc bán số cổ phần đang nắm giữ.

Đầu năm nay, một trong các nhà đầu tư Trung Quốc còn tìm cách bãi nhiệm ban lãnh đạo công ty, nhưng không thành công.