Nhạc do AI tạo bị “cấm cửa” khỏi bảng xếp hạng âm nhạc của Úc

Hiệp hội Công nghiệp Thu âm Úc (ARIA) ngày 25/8 công bố quy định mới, theo đó các ca khúc có toàn bộ hoặc phần lớn yếu tố sáng tác được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ không được phép xuất hiện trên các bảng xếp hạng âm nhạc chính thức của nước này. Quy định bắt đầu áp dụng từ các bảng xếp hạng công bố ngày 28/8.

Động thái được đưa ra trong bối cảnh công nghệ AI tạo sinh phát triển nhanh chóng và ngày càng gây lo ngại về tác động đối với sinh kế của các nghệ sĩ. ARIA cho biết các tác phẩm sử dụng AI vẫn có thể được xếp hạng nếu phần lớn quá trình sáng tác và biểu diễn do con người thực hiện, đồng thời không có dấu hiệu thao túng lượt nghe trực tuyến hoặc bảng xếp hạng và tuân thủ các quy định pháp luật về bản quyền.

Một trường hợp khiến vấn đề thu hút chú ý là bản “Like a Prayer” do DJ kiêm nhà sản xuất âm nhạc Úc Josh Fawaz thực hiện, sử dụng giọng hát chính và tiếng trống do AI tạo ra. Ca khúc dựa trên bản hit cùng tên của Madonna đã nằm trong top 10 của bảng xếp hạng liên quan đến ARIA suốt 16 tuần, từng vươn lên vị trí thứ hai và hiện đứng thứ tư tính đến ngày 24/8.

Theo quy định mới, việc sử dụng giọng hát chính hoặc phần trình diễn nhạc cụ chủ yếu do AI tạo ra có thể khiến một bản thu bị loại khỏi bảng xếp hạng. Ngược lại, những ứng dụng AI mang tính hỗ trợ như phối khí, xử lý hậu kỳ, tách track hoặc sử dụng công cụ trống AI sẽ không tự động khiến ca khúc mất tư cách.

Các tác phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn của ARIA cũng sẽ không đủ điều kiện tranh giải ARIA Awards. Nếu phát hiện vi phạm, ARIA có thể từ chối đưa ca khúc vào diện thống kê, loại khỏi bảng xếp hạng, điều chỉnh thứ hạng, hủy chứng nhận hoặc thu hồi giải thưởng. Nghệ sĩ và đại diện của họ vẫn có quyền phản đối thông qua quy trình giải quyết tranh chấp và cung cấp bằng chứng.

Tổng giám đốc ARIA Annabelle Herd cho rằng những thay đổi này nhằm duy trì sức sống của ngành âm nhạc trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, đồng thời đề cao yếu tố con người trong nghệ thuật. Bà nhấn mạnh bảng xếp hạng phải phản ánh minh bạch xu hướng nghe nhạc của công chúng Australia, nhưng việc để AI không được cấp phép tạo ra các sản phẩm được trao vị trí trên bảng xếp hạng có thể làm suy yếu nền tảng của ngành công nghiệp thu âm.

Quy định của ARIA cũng phù hợp với các nguyên tắc về tư cách tham gia bảng xếp hạng đối với nhạc tạo bằng AI do Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI) công bố ngày 30/7.

Alexis Weaver, giảng viên sáng tác tại Nhạc viện Sydney, đánh giá tranh luận về AI trong âm nhạc đang diễn ra “vô cùng gay gắt”. Bà hoan nghênh chính sách của ARIA, cho rằng đây là “một bước tiến tốt đẹp” và gửi đi thông điệp rằng sự sáng tạo của con người vẫn được ưu tiên. Tuy nhiên, bà thừa nhận rất khó loại bỏ hoàn toàn AI khỏi quá trình sáng tác, mà vấn đề quan trọng là nghệ sĩ phải tiếp tục nắm quyền kiểm soát và đưa ra những quyết định sáng tạo chủ yếu.