Nhiều nước ký tuyên bố bảo vệ chuỗi cung ứng AI trước thượng đỉnh Trump–Tập

Mỹ cùng các đồng minh đã ký một tuyên bố nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng AI (trí tuệ nhân tạo) trước ảnh hưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), ngay trước thềm Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến. Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến gặp lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh này.

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Jacob Helberg. (Ảnh: Us goverment, Public domain, qua Wikimedia Commons)

Mỹ và các đồng minh, gồm Nhật Bản, Úc, Israel và Anh, đã đồng ý xây dựng một danh mục các công nghệ then chốt và chuỗi cung ứng làm nền tảng cho AI. Các nước này cho rằng những lĩnh vực đó cần được bảo vệ chặt chẽ hơn trước thách thức từ ĐCSTQ.

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách các vấn đề kinh tế Jacob Helberg nói với Financial Times rằng Hàn Quốc, Ấn Độ, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng đã ký văn kiện mang tên “Tuyên bố San Francisco: Nền tảng an ninh cho thịnh vượng bền lâu”. Đức, Thụy Điển, Hà Lan và Ủy ban châu Âu sẽ ký tuyên bố này vào tuần tới.

Văn kiện được ký ngay trước hội nghị thượng đỉnh APEC diễn ra tại Thâm Quyến vào thứ Tư (18/11), cũng là dịp hai nguyên thủ Mỹ-Trung hội đàm song phương. Giới quan sát phần lớn coi đây là một công cụ chiến lược để Mỹ cùng các đồng minh gây sức ép lên ĐCSTQ trong nỗ lực kiềm chế nước này ở lĩnh vực công nghệ tiên tiến và chip.

Tuyên bố San Francisco là bước đi mới nhất trong khuôn khổ sáng kiến “Pax Silica” (Hòa bình Silicon). Sáng kiến này do Mỹ dẫn dắt, nhằm tăng khả năng chống chịu của các chuỗi cung ứng liên quan đến AI ở mọi khâu, từ chip, khoáng sản thiết yếu đến năng lượng. Mỹ và các đối tác đang không ngừng thắt chặt hợp tác trước sự cạnh tranh và cưỡng ép kinh tế ngày càng gia tăng từ ĐCSTQ, nhất là khi cuộc đua AI trở nên gay gắt hơn.

Pax Silica là sáng kiến hợp tác quốc tế lớn về an ninh kinh tế và công nghệ do Bộ Ngoại giao Mỹ khởi xướng, chính thức ra mắt vào tháng 12/2025. Mục tiêu của sáng kiến là xây dựng một mạng lưới chuỗi cung ứng và an ninh toàn cầu do các “đối tác tin cậy” dẫn dắt, xoay quanh những lĩnh vực công nghệ cốt lõi như AI, chất bán dẫn, khoáng sản thiết yếu và năng lượng.

Chuỗi cung ứng AI gồm nhiều khâu, không thể thiếu khâu nào

“Bí quyết thiết kế một con chip, cỗ máy sản xuất ra nó và cảng biển vận chuyển nó đều có thể nằm ở những quốc gia khác nhau. Tuyên bố San Francisco mang ý nghĩa lịch sử vì các đối tác Pax Silica đã đồng ý coi an ninh của những công nghệ này và hạ tầng đứng sau chúng là trách nhiệm chung,” ông Helberg nói.

Ông cũng cho biết tuyên bố sẽ giúp các nước thống nhất được đâu là những công nghệ nhạy cảm và hạ tầng then chốt liên quan đến “siêu trí tuệ” (SI, cách ông Trump gọi AI). Theo ông, việc này sẽ thúc đẩy các nước chia sẻ thông tin quan trọng và xác định rõ những khâu nào trong chuỗi cung ứng cần đa dạng hóa.

Các công ty Mỹ như Nvidia hay AMD thiết kế những con chip AI, chẳng hạn dòng Blackwell, dùng để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn. Phần cốt lõi của khâu này cần đến phần mềm thiết kế kiến trúc chip phức tạp (EDA), lĩnh vực gần như do hai công ty Mỹ Synopsys và Cadence độc chiếm.

Để sản xuất chip trên thực tế, cần đến máy phủ và hiện ảnh, thiết bị khắc của hãng Tokyo Electron (Nhật Bản), cùng các tấm wafer silicon có độ tinh khiết cao và chất cản quang do hãng Shin-Etsu sản xuất. Không có những vật liệu và máy móc này, bản thiết kế không thể trở thành con chip thật.

Trên thế giới, chỉ có máy quang khắc EUV của ASML là công nghệ hiện được sử dụng để sản xuất những con chip tiên tiến ở tiến trình 3 nanomet hoặc nhỏ hơn. Đây là “điểm nghẽn” khó thay thế nhất trong toàn bộ quá trình sản xuất chip AI tiên tiến.

Cảng biển là những đầu mối vận tải và mắt xích hậu cần then chốt trong chuỗi cung ứng hàng hóa. Những năm gần đây, các nhà đầu tư Trung Quốc, trong đó có những đơn vị gắn với mục tiêu địa chính trị, đã mua lại cổ phần hoặc quyền khai thác tại nhiều cảng quan trọng trên thế giới, chẳng hạn một số bến cảng ở châu Âu và Trung Đông. Tuyên bố San Francisco nhấn mạnh tầm quan trọng của cảng biển, nhằm ngăn chặn nguy cơ các nước đối thủ sử dụng biện pháp “cưỡng ép kinh tế” hoặc “phong tỏa vật lý” để cắt đứt những tuyến hậu cần huyết mạch phục vụ vận chuyển thiết bị công nghệ cao.

“An ninh kinh tế là nền tảng của an ninh quốc gia”

Tuyên bố San Francisco nhấn mạnh “an ninh kinh tế là nền tảng của an ninh quốc gia”. Văn kiện viết rằng nếu một quốc gia không thể bảo vệ “các hệ thống và công nghệ then chốt trước những kẻ có thể gây hại”, quốc gia đó sẽ không thể đạt được an ninh thực sự.

Thỏa thuận đa phương này cũng là một trong nhiều biện pháp Mỹ đưa ra nhằm củng cố và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, đồng thời đối phó với các hành vi cưỡng ép kinh tế của ĐCSTQ trong những lĩnh vực như đất hiếm. Trước thềm cuộc gặp Trump-Tập, Mỹ liên tục kêu gọi Trung Quốc tăng xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ và các đồng minh như Nhật Bản.

“Pax Silica đang bước vào một giai đoạn mới. Không quốc gia nào có thể một mình đặt nền móng cho kỷ nguyên silicon. Sự thịnh vượng mà kỷ nguyên silicon mang lại bền lâu đến đâu tùy thuộc vào chuỗi cung ứng và hạ tầng nâng đỡ nó,” Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.

Tuyên bố nêu rõ các nước liên quan sẽ tăng cường bảo vệ những công nghệ nhạy cảm gắn với AI. Nếu các bên thù địch đánh cắp, chuyển giao trái phép hoặc giành được những công nghệ này, họ sẽ có lợi thế quân sự hay tình báo đáng kể.

Các bên ký kết cũng sẽ lập các nhóm công tác, bắt tay giải quyết một loạt vấn đề để củng cố chuỗi cung ứng AI, trong đó có việc xây dựng các trung tâm kinh tế nhằm thu hút đầu tư liên quan đến AI.

Xem thêm:

Hạ Vũ

Published by
Hạ Vũ

Recent Posts

Lào Cai: Hàng chục tấn đất đá sạt xuống QL4D, một cô giáo may mắn sống sót

Hàng chuc tấn đá từ vách núi bên Quốc lộ 4D, hướng đi xã Mường…

16 phút ago

Người dân Mexico tìm thấy sự bình an nhờ các buổi tập Pháp Luân Công miễn phí

Học viên Pháp Luân Công tại Mexico giới thiệu Pháp Luân Đại Pháp, trình diễn…

1 giờ ago

Hưng Yên: Nhóm 3 người tổ chức sử dụng ma túy lưu động trên xe ô tô

Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố 2 bị can trong nhóm 3 người dùng…

1 giờ ago

Tập đoàn bán lẻ Coles bị tấn công mạng

Coles, nhà bán lẻ lớn thứ hai nước Úc, bị tấn công mạng và đang…

1 giờ ago

Hồi ký ông Biden: Ông Zelensky “thất thường, bướng bỉnh” và “không biết ơn như mong đợi”

Cựu Tổng thống Mỹ Biden viết trong hồi ký rằng Tổng thống Ukraine Zelensky “có…

2 giờ ago

Canada lo ngại “quan hệ đối tác chiến lược” với Trung Quốc

Đảng Bảo thủ Canada lo ngại việc Thủ tướng Mark Carney tìm cách thắt chặt…

2 giờ ago