Những thi thể ẩn danh sẽ không còn được trưng bày tại Bảo tàng Y khoa Hoa Kỳ

Bảo tàng Mütter, tiểu bang Philadelphia, đang chuyển từ lối trưng bày ẩn danh các phần thi thể con người sang chính sách minh bạch về đạo đức, có sự đồng thuận và gắn với câu chuyện đời thực. Chính sự thay đổi này đã mở ra một cuộc tranh luận phản ánh sự giằng co giữa một bên muốn tôn kính và thừa nhận những cá nhân trong lịch sử y học, và một bên lo ngại rằng đó có thể dẫn đến sự xoá bỏ truyền thống lâu đời của ngành y học.

Bảo tàng Mütter tại thành phố Philadelphia – được thành lập năm 1863 từ bộ sưu tập riêng của bác sĩ giải phẫu Thomas Mütter, bảo tàng ngày nay sở hữu 35.000 hiện vật, trong đó có 6.000 mẫu sinh học – vừa công bố một sự thay đổi căn bản trong chính sách trưng bày. Nếu trước đây nhiều hiện vật chỉ được ghi chú bằng những chữ viết tắt, thì nay bảo tàng quyết định “giải thích đầy đủ bối cảnh” và bỏ hẳn lối ẩn danh, những phần thi thể người được trưng bày, nhằm tôn trọng danh tính cũng như câu chuyện cuộc đời của những người hiến tặng. Một minh chứng tiêu biểu là trường hợp của ông Joseph Williams, người từng có đoạn ruột khổng lồ được trưng bày với ký hiệu JW, nay đã được gắn liền cùng tên tuổi thật và tiểu sử của ông.

Bà Sara Ray, Giám đốc cao cấp phụ trách diễn giải và giao tiếp, phát biểu: “Vấn đề không phải là có nên hay không nên trưng bày hài cốt con người, mà là chúng ta có thể làm điều đó theo cách công bằng với những cá nhân này và câu chuyện của họ, khi chúng ta lần theo lịch sử y học, sự đa dạng thể xác, cũng như các phương tiện và liệu pháp được triển khai để điều trị cho họ hay không?”

Song song với thay đổi này, bảo tàng cũng tái xác lập quy định tiếp nhận hiện vật, chỉ chấp thuận sự hiến tặng từ những người còn đang sống hoặc từ hậu duệ của họ. Mục đích là bảo đảm sự đồng thuận rõ ràng và định danh minh bạch, đồng thời hòa nhập với cuộc tranh luận đạo đức rộng lớn hơn tại các cơ sở văn hoá phương Tây (như Bảo tàng Anh), nơi cũng từng gánh chịu chỉ trích vì trưng bày hài cốt mà không có sự chấp thuận chính thức.

Nhà nhân chủng học Valerie DeLeon nhận định: Khách viếng thăm “đang suy nghĩ về những con người được đại diện trong các bộ sưu tập ấy. Và quý vị biết đấy, liệu những người này có chọn lựa để [hiện diện] ở đó không? Liệu họ có bị khai thác khi xương cốt của họ được trưng bày cho mục đích để ‘giải trí’ hay không?”

Tuy nhiên, những động thái ấy của bảo tàng nhanh chóng khơi dậy làn sóng phản đối dữ dội thuộc nhóm Bảo vệ Mütter, kéo theo cáo buộc “thủ tiêu văn hoá” và cho rằng “một số ít thành phần cấp tiến” đang đe doạ tương lai của bảo tàng. Một thỉnh nguyện thư của nhóm Bảo vệ Mütter với hơn 35.000 chữ ký đã yêu cầu thay đổi lãnh đạo.

Một nhà hoạt động ẩn danh trong nhóm Bảo vệ Mütter, khi bình luận về bộ xương của một người khổng lồ cao 2,29 mét, mắc bệnh to cực (acromegaly) nên tiếp tục được trưng bày trong bảo tàng, cho rằng: “Hãy để trường hợp mắc bệnh to cực này được trưng bày một cách trang trọng, giúp các thế hệ mai sau hiểu rõ hơn về một chứng bệnh vẫn còn hiện diện trong đời sống ngày nay. Đó chính là sự thừa nhận, thay vì xoá bỏ quá khứ.”

Thiên Vân