Ông Rubio cùng đại diện gần 300 doanh nghiệp Mỹ đến Trung Á

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Hai (19/10) họp với ngoại trưởng 5 nước Trung Á tại Uzbekistan, nhằm thúc đẩy quan hệ thương mại và an ninh giữa Mỹ với khu vực này.

Ông Rubio đến thành phố cổ Samarkand vào tối Chủ nhật (18/10). Sáng hôm sau, ông họp với ngoại trưởng Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Turkmenistan theo cơ chế ngoại giao “C5+1”, diễn đàn để các bên bàn về an ninh, thương mại và những vấn đề cùng quan tâm.

Cả 5 nước đều có quan hệ thương mại và ngoại giao quan trọng với Nga, và với cả Bắc Kinh, Iran ở những mức độ khác nhau. Các quan chức Mỹ coi chuyến thăm lần này là cơ hội then chốt để mở rộng “quyền lực mềm” của Mỹ, theo Reuters.

Trước cuộc họp, ông Rubio nói với các phóng viên: “Mỹ muốn trở thành đối tác mạnh mẽ của khu vực Trung Á”.

“Trong 20 năm qua, Trung Á chưa được giới hoạch định chính sách Mỹ quan tâm đúng mức. Nhưng điều đó đang thay đổi, và đó là lý do chúng tôi có mặt ở đây hôm nay”, ông nói.

Trả lời báo chí cùng bà Saida Mirziyoyeva, Chánh Văn phòng Tổng thống Uzbekistan và là con gái Tổng thống, ông Rubio cho biết: “Các nước đều muốn xây dựng quan hệ với càng nhiều quốc gia càng tốt”.

Ông nói thêm: “Uzbekistan đã nói rõ rằng họ muốn giữ quan hệ hữu nghị với tất cả các bên”.

Theo lịch trình, tối thứ Hai ông Rubio dùng bữa với Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev và dự các hoạt động của Hội đồng Kinh doanh Mỹ-Uzbekistan.

Nằm giữa Nga, Trung Quốc, Iran và Afghanistan, Trung Á là khu vực giàu tài nguyên và có vị trí chiến lược trọng yếu. Chính quyền Trump coi đây là một đấu trường địa chính trị quan trọng và cho rằng Mỹ cần quan tâm đến khu vực này nhiều hơn thời các chính quyền trước.

Các quan chức Mỹ đặc biệt nhấn mạnh nỗ lực tìm thêm cơ hội tiếp cận nguồn đất hiếm của khu vực. Khi Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày càng thường xuyên dùng đất hiếm làm vũ khí ngoại giao, chính quyền Trump tìm cách thoát phụ thuộc vào Trung Quốc về nguồn cung khoáng sản thiết yếu.

Tại Samarkand, ông Rubio cho biết phái đoàn tháp tùng lần này có “đội hình cực kỳ hùng hậu”, gồm đại diện của gần 300 doanh nghiệp Mỹ.

“Suy cho cùng, đây là cạnh tranh”, ông Rubio nói với phóng viên sáng thứ Hai. “Chúng tôi có sản phẩm, có những doanh nghiệp làm ra đủ loại hàng hóa. Chúng tôi chỉ muốn được cạnh tranh công bằng, có cơ hội công bằng”.

Phát biểu tại cuộc họp, ông nhắc đến vai trò lịch sử của khu vực: “Trong lịch sử, Trung Á luôn là ngã tư giao thương giữa phương Đông và phương Tây. Ngày nay, khi khu vực đang hồi sinh trên diện rộng và tích cực tham gia các vấn đề toàn cầu, Trung Á có thể một lần nữa giữ vai trò then chốt trong thương mại xuyên quốc gia”.

Một số nước Trung Á đang có dấu hiệu thắt chặt quan hệ ngoại giao và kinh tế với Mỹ.

Tháng 11 năm ngoái, Kazakhstan đồng ý gia nhập Hiệp định Abraham, chuỗi thỏa thuận do Mỹ dẫn dắt nhằm giúp các nước có đa số dân theo Hồi giáo bình thường hóa hoặc làm sâu sắc thêm quan hệ với Israel. Hôm thứ Hai, Uzbekistan ký Hiệp định Artemis, thỏa thuận đa phương cũng do Mỹ dẫn dắt. Hiệp định đặt ra các nguyên tắc và chuẩn mực pháp lý không ràng buộc cho việc khám phá không gian vì mục đích hòa bình, cũng như việc quản lý tài nguyên.

Sau chặng Uzbekistan, ông Rubio sẽ thăm Ấn Độ trong tuần này để thúc đẩy quan hệ kinh tế và an ninh giữa Mỹ với Nam Á.