Ông Rubio giải thích vì sao đàm phán Mỹ – Iran liên tục gián đoạn

Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện hôm thứ Ba (2/6), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã tiết lộ những yêu cầu mà Tổng thống Trump đã đưa ra đối với giai đoạn một và giai đoạn hai của các cuộc đàm phán Mỹ – Iran, đồng thời giải thích lý do vì sao các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran liên tục bị gián đoạn.

Tại phiên điều trần này, ông Rubio đã đề cập đến các vấn đề như hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, các biện pháp trừng phạt đối với Iran và tiến trình đàm phán Mỹ – Iran. Ông nói với các thượng nghị sĩ rằng Mỹ sẽ không nới lỏng các lệnh trừng phạt chỉ vì Iran mở lại eo biển Hormuz.

Vì sao đàm phán Mỹ – Iran liên tục gián đoạn?

Ông Rubio cho biết sự chia rẽ nội bộ và tình trạng vận hành kém hiệu quả của chính quyền Iran là nguyên nhân khiến các cuộc đàm phán hòa bình hiện nay liên tục bị gián đoạn. Phía Mỹ thường phải mất tới 5 ngày mới nhận được phản hồi từ chính quyền Iran.

Ông cho biết điều này một phần xuất phát từ các vấn đề hậu cần và khó khăn trong liên lạc ở Iran, nhưng cũng liên quan đến những chia rẽ bên trong bộ máy lãnh đạo của nước này.

Các quan chức đại diện cho Iran tham gia đàm phán, chẳng hạn như Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, trước khi đồng ý với bất kỳ điều khoản nào của thỏa thuận đều phải nhận được sự chấp thuận từ giới lãnh đạo cấp cao tại Tehran.

“Xét cho cùng, bạn đang đàm phán với những người mà sau đó vẫn phải tiếp tục thảo luận trong chính hệ thống của họ để xác định họ được phép đưa ra những gì và được phép đồng ý với những điều khoản nào,” ông Rubio nói.

Ngoại trưởng Mỹ cũng đề cập đến Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Kể từ khi kế nhiệm cha mình là ông Ali Khamenei để đảm nhận chức vụ Lãnh tụ Tối cao, ông Mojtaba chưa từng xuất hiện công khai. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết ông Mojtaba đã bị thương và có thể đã bị biến dạng khuôn mặt.

Trong phiên điều trần hôm thứ Ba, ông Rubio cho biết các nhà đàm phán Mỹ đã phát hiện những dấu hiệu cho thấy ông Mojtaba, dù không xuất hiện trước công chúng, dường như vẫn tham gia vào tiến trình đàm phán ở một mức độ nào đó.

“Tôi cho rằng có những dấu hiệu cho thấy ông ấy ngày càng tham gia nhiều hơn vào tiến trình đàm phán theo một cách nào đó, mặc dù mọi thông tin liên lạc của ông ấy đều được thực hiện bằng văn bản và thông qua các bên trung gian,” ông Rubio nói.

2 giai đoạn của đàm phán Mỹ – Iran: Ông Trump đã đưa ra những yêu cầu gì?

Ông Rubio cho biết trong giai đoạn đầu của đàm phán, Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz. Ông giải thích rằng việc mở lại tuyến hàng hải này là điều kiện tiên quyết để bước sang giai đoạn đàm phán thứ hai.

Ông nói rằng Iran phải chấm dứt các hành động thù địch trong khu vực.

“Họ phải tuyên bố một cách rõ ràng rằng eo biển hiện đã được mở, sẽ không thu phí quá cảnh. Chúng tôi sẽ giúp họ rà phá các thủy lôi đã được gài đặt, và họ sẽ không nổ súng vào các tàu thuyền,” ông Rubio nói.

“Giai đoạn thứ hai là họ phải cam kết tiến hành các cuộc đàm phán rất cụ thể về việc xử lý lượng uranium được làm giàu ở mức cao — số uranium này hiện vẫn đang được cất giấu đâu đó trong vùng núi sâu,” Ngoại trưởng Mỹ nói, đồng thời bổ sung rằng Iran phải đồng ý áp đặt các hạn chế dài hạn đối với chương trình hạt nhân của mình.

Chỉ khi Iran nhượng bộ đáng kể về vấn đề hạt nhân, Mỹ mới nới lỏng trừng phạt

Ông Rubio cho biết Iran phải đưa ra những nhượng bộ đáng kể liên quan đến chương trình hạt nhân của mình, bao gồm việc thực sự loại bỏ lượng uranium làm giàu ở mức cao hiện có, thì mới có thể kỳ vọng Mỹ nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với nước này.

“Mọi sự nới lỏng trừng phạt đều có điều kiện, điều đó có nghĩa là Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân để đổi lấy việc được dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt. Đây cũng chính là lý do khiến họ bị áp đặt trừng phạt ngay từ đầu,” ông nói.

Ông Rubio nói thêm: “Iran bị trừng phạt vì họ làm giàu uranium; Iran bị trừng phạt vì họ sở hữu uranium được làm giàu ở mức cao; Iran bị trừng phạt vì các hoạt động hạt nhân của họ. Nếu họ đồng ý từ bỏ những hoạt động đó, thì tùy theo cam kết và mức độ tuân thủ của họ, các lệnh trừng phạt sẽ được dỡ bỏ”.

Ông Trump phản bác thông tin ngừng đàm phán

Trên Truth Social hôm 3/6, Tổng thống Trump đã đăng bài phản bác thông tin Mỹ – Iran ngừng đàm phán của truyền thông. Ông viết: “Các bản tin giả (Fake News) cho rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran và Hoa Kỳ đã ngừng đối thoại với nhau vài ngày trước là hoàn toàn sai sự thật và không chính xác. Các cuộc trao đổi giữa chúng tôi vẫn đang diễn ra liên tục, bao gồm cả 4 ngày trước, 3 ngày trước, 2 ngày trước, 1 ngày trước và cả hôm nay. Chúng sẽ dẫn đến đâu thì không ai có thể biết trước, nhưng như tôi đã nói với Iran: ‘Đã đến lúc, bằng cách này hay cách khác, các vị phải đạt được một thỏa thuận. Các vị đã kéo dài chuyện này suốt 47 năm qua, và điều đó không thể tiếp tục được phép diễn ra thêm nữa!'”

Trước đó, hôm 1/6 ông chỉ trích một số kênh truyền thông “đã lạc lối” và “phát điên rồi”. Ông viết trên Truth Social: “Nếu Iran đầu hàng, thừa nhận rằng Hải quân của họ đã bị đánh chìm và đang nằm dưới đáy biển, rằng Không quân của họ đã không còn tồn tại, và nếu toàn bộ quân đội của họ rời khỏi Tehran, vứt bỏ vũ khí và giơ cao tay, mỗi người đều hô vang ‘Tôi đầu hàng, tôi đầu hàng’ trong khi điên cuồng vẫy lá cờ trắng tượng trưng cho sự đầu hàng, và nếu toàn bộ số lãnh đạo còn lại của họ ký tất cả các ‘Văn kiện Đầu hàng’ cần thiết, đồng thời thừa nhận thất bại trước sức mạnh và lực lượng vĩ đại của nước Mỹ tuyệt vời, thì tờ New York Times đang suy tàn, ‘China Street Journal’ (WSJ!), CNN tham nhũng và giờ đây đã trở nên không còn phù hợp, cùng tất cả các thành viên khác của truyền thông tin giả, vẫn sẽ giật tít rằng Iran đã giành được một chiến thắng bậc thầy và xuất sắc trước Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, và rằng cuộc chiến đó thậm chí còn không hề sít sao. Đảng Dân chủ cấp tiến và giới truyền thông đã hoàn toàn lạc lối. Họ đã phát điên hoàn toàn!!!”