Ông Trump cam kết không dùng vũ lực với Greenland; Đan Mạch: Đây là tín hiệu tích cực
(Ảnh ghép nguồn từ Nhà Trắng và Shutterstock)
Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen ngày 21/1 tại Copenhagen đã phản hồi bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, cho rằng cam kết của ông Trump về việc tránh sử dụng sức mạnh quân sự trong vấn đề Greenland là một “dấu hiệu tích cực”, góp phần làm giảm căng thẳng trong khu vực. Tuy nhiên, vị ngoại trưởng Đan Mạch cũng nhấn mạnh rằng ông Trump chưa từ bỏ tham vọng đối với khu vực chiến lược ở Bắc Cực này, và những tranh cãi liên quan vì thế vẫn chưa chấm dứt.(Ảnh ghép nguồn từ Nhà Trắng và Shutterstock)
Ngoại trưởng Đan Mạch: Ông Trump muốn tránh động binh vì Greenland là một “tín hiệu tích cực”
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/1 đã có bài phát biểu quan trọng kéo dài khoảng 1 giờ 10 phút tại Hội nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ. Đây là lần đầu tiên ông Trump tham dự sự kiện thường niên quy tụ giới tinh hoa kinh tế và chính trị toàn cầu này sau 6 năm vắng mặt, đồng thời cũng là màn xuất hiện quốc tế quan trọng nhân dịp tròn một năm ông trở lại cầm quyền tại Nhà Trắng.
Đáng chú ý, do chuyên cơ Không Lực Một – Air Force One gặp sự cố kỹ thuật và phải quay về Washington để đổi máy bay trước khi tiếp tục hành trình, thời gian ông Trump đến Davos bị chậm khoảng 2 giờ so với kế hoạch ban đầu. Dù vậy, bài phát biểu của ông chỉ bắt đầu muộn hơn giờ dự kiến lúc 14h30 vài phút, cho thấy mức độ coi trọng của ông đối với sự kiện quan trọng này.
Ông Trump mở đầu bài phát biểu bằng giọng điệu hài hước, nói rằng ông rất vui khi được phát biểu trước “rất nhiều bạn bè và một số ít kẻ thù”, khiến cả khán phòng bật cười và thể hiện phong cách diễn thuyết quen thuộc của ông. Sau đó, ông ca ngợi thành tích kinh tế của Mỹ, nhấn mạnh rằng “Mỹ là động cơ kinh tế của hành tinh này; khi nước Mỹ thịnh vượng, cả thế giới cũng sẽ thịnh vượng theo”, đồng thời thẳng thắn nói rằng “các bạn đều lên xuống theo chúng tôi”, qua đó làm nổi bật vai trò chủ đạo của Mỹ trong nền kinh tế toàn cầu.
Trong bài phát biểu lần này, vấn đề Greenland rõ ràng là tâm điểm được chú ý nhiều nhất. Thời gian gần đây, ông Trump đã gia tăng thúc đẩy việc để Mỹ giành quyền kiểm soát Greenland – lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch – khiến căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu leo thang. Trong bài phát biểu, ông Trump đã bày tỏ rõ ràng những tính toán chiến lược của mình đối với Greenland. Ông nói:
“Vì an ninh chiến lược quốc gia và an ninh quốc tế, chúng tôi cần nó. Hòn đảo khổng lồ, chưa được bảo vệ này thực chất là một phần của Bắc Mỹ. Đó là lãnh thổ của chúng tôi”.
Những phát biểu này cho thấy ông Trump coi Greenland là một bộ phận quan trọng trong lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.
Ông Trump đặc biệt nhấn mạnh rằng, ngoài Mỹ ra, không có quốc gia nào khác đủ khả năng bảo đảm an ninh cho Greenland. Ông tuyên bố:
“Ngoài Mỹ, không có bất kỳ quốc gia hay nhóm quốc gia nào có khả năng bảo vệ an ninh cho Greenland”.
Lập luận này, xét từ góc độ địa chính trị và năng lực quân sự, được ông sử dụng để biện minh cho việc Mỹ tìm cách giành quyền kiểm soát Greenland. Ông nói thêm rằng chỉ khi có quyền sở hữu thì mới có thể thực sự phòng vệ Greenland, còn các thỏa thuận thuê hay giấy phép thì không thể bảo đảm an ninh hiệu quả:
“Ai lại muốn đi bảo vệ một bản giấy phép hay hợp đồng thuê? Đó là một khối băng khổng lồ nằm giữa đại dương. Nếu chiến tranh xảy ra, rất nhiều hoạt động sẽ diễn ra ngay trên khối băng đó. Hãy nghĩ xem, tên lửa sẽ bay thẳng qua trung tâm khối băng ấy”.
Những lời này làm nổi bật vị trí chiến lược của Greenland trong tư duy quân sự hiện đại.
Về vấn đề Greenland, tuyên bố mới quan trọng nhất của ông Trump trong bài phát biểu lần này là cam kết sẽ không sử dụng vũ lực. Ông nói: “Mọi người nghĩ rằng tôi sẽ dùng vũ lực, nhưng tôi không cần dùng vũ lực, tôi không muốn dùng vũ lực, tôi sẽ không động binh”.
Phát biểu này có ý nghĩa quan trọng trong việc hạ nhiệt căng thẳng Mỹ – châu Âu vốn đang gia tăng xoay quanh vấn đề Greenland. Ông Trump còn giảm nhẹ vấn đề này, gọi đó chỉ là một yêu cầu nhỏ đối với “một khối băng”, và nói với các nhà lãnh đạo chính trị – kinh doanh có mặt tại Davos: “Chúng tôi muốn một khối băng để bảo vệ thế giới, nhưng họ không cho”.
Ông Trump cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng việc Mỹ giành được Greenland “sẽ không tạo ra mối đe dọa đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)”, mà ngược lại “sẽ nâng cao đáng kể an ninh của toàn bộ liên minh, của NATO”. Lập luận này nhằm khung hóa yêu cầu của Mỹ đối với Greenland như một hành động có lợi cho an ninh chung của toàn khối phương Tây, chứ không đơn thuần là mở rộng lãnh thổ. Ông nói: “Tôi tìm kiếm việc đàm phán ngay lập tức, để một lần nữa thảo luận về việc Mỹ mua lại Greenland”, qua đó cho thấy mong muốn giải quyết vấn đề bằng con đường ngoại giao, thay vì dùng đến vũ lực.
Trước những phát biểu của ông Trump tại Davos, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen sau đó đã trả lời báo chí tại Copenhagen. Ông cho biết những phát biểu của ông Trump về việc không sử dụng vũ lực ở Greenland “là tích cực”, cho thấy phía Đan Mạch hoan nghênh việc ông Trump loại trừ lựa chọn quân sự. Tuy nhiên, ông Rasmussen cũng thận trọng lưu ý: “Nhưng điều đó không làm cho vấn đề biến mất”.
Ông nhấn mạnh rằng sau những phát biểu này, “rõ ràng là tham vọng của Tổng thống Trump vẫn không hề suy giảm”.
Ông Trump: Tôi muốn thấy châu Âu tốt đẹp hơn, nhưng hiện nay hướng đi không đúng
Trong bài phát biểu, ông Trump cũng hướng mũi nhọn chỉ trích sang châu Âu, cho rằng “hiện nay có những nơi ở châu Âu đã trở nên không còn nhận ra được nữa”, đồng thời nói: “Tôi muốn thấy châu Âu trở nên tốt đẹp hơn, nhưng hiện nay hướng đi không đúng”. Ông cho rằng việc châu Âu tập trung vào năng lượng xanh và tiếp nhận số lượng lớn người nhập cư là những nguyên nhân khiến châu Âu bị tổn hại. Mặc dù ông không đưa ra bằng chứng cụ thể để chứng minh cho nhận định này, nhưng các phát biểu đó phản ánh quan điểm của ông đối với định hướng chính sách hiện nay của châu Âu. Những bình luận này cho thấy ông Trump có thái độ phê phán đối với lựa chọn chính sách của các đồng minh châu Âu, và có thể tạo ra một số thách thức cho quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong tương lai.
Ngoài vấn đề Greenland, ông Trump còn dành khá nhiều thời gian để nói về tình hình Venezuela. Sau khi Mỹ trong tháng này tiến hành một “đòn tấn công quy mô lớn” nhằm vào Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro cùng vợ ông, ông Trump đã ca ngợi chính phủ Venezuela do Tổng thống lâm thời Rodríguez lãnh đạo vì đã hợp tác tốt với chính quyền Mỹ. Ông nói:
“Trong 6 tháng tới, Venezuela sẽ kiếm được nhiều tiền hơn tổng số tiền họ kiếm được trong 20 năm qua. Tất cả các tập đoàn dầu mỏ lớn sẽ cùng chúng tôi tiến vào, điều đó thật tuyệt vời”.
Dù không giải thích thêm các chi tiết cụ thể, phát biểu này cho thấy chính sách của Mỹ đối với Venezuela đang tạo ra những tác động thực chất.
Trong bài phát biểu, ông Trump cũng đề cập đến cuộc chiến tại Ukraine và những nỗ lực hòa giải của ông giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ông cho biết:
“Tôi đang làm việc với Tổng thống Putin, và tôi tin rằng ông ấy muốn đạt được một thỏa thuận. Tôi cũng đang làm việc với Tổng thống Zelensky, và tôi nghĩ ông ấy cũng muốn đạt được một thỏa thuận”.
Ban đầu, ông Trump nói rằng sẽ gặp Tổng thống Zelensky ngay trong ngày và thậm chí cho rằng “ông ấy có thể đang ngồi đâu đó trong khán phòng”, nhưng Văn phòng Tổng thống Ukraine sau đó xác nhận rằng vào thời điểm đó ông Zelensky đang ở Kyiv. Ông Trump sau đó đã điều chỉnh lại phát biểu, cho biết hai bên sẽ gặp nhau tại Davos vào ngày hôm sau. Sự việc nhỏ này tuy gây ra một chút nhầm lẫn, nhưng cũng cho thấy ông Trump đang tích cực thúc đẩy một giải pháp hòa bình cho vấn đề Ukraine.
Các vấn đề chính sách trong nước
Sau khoảng 50 phút tập trung vào các vấn đề quốc tế, ông Trump chuyển sang thảo luận những chủ đề trong nước. Ông nhắc đến một sắc lệnh hành pháp được ký vào ngày hôm trước, theo đó hạn chế các tổ chức đầu tư lớn cạnh tranh với người mua nhà cá nhân. Nhà Trắng cho biết biện pháp này nhằm giúp giá nhà trở nên dễ tiếp cận hơn. Ông Trump đã lên tiếng xin lỗi các “ông lớn” Phố Wall và các công ty đầu tư có mặt tại hội trường, thừa nhận rằng việc họ mua hàng trăm nghìn căn nhà ở đơn lẻ và đẩy giá nhà lên cao là một khoản đầu tư tốt, nhưng “không công bằng đối với người dân bình thường”. Chính sách này cho thấy nỗ lực của chính quyền Trump trong việc cân bằng lợi ích của các tổ chức tài chính với nhu cầu nhà ở của người dân.
Khi đề cập đến vấn đề lựa chọn người kế nhiệm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell, ông Trump nói:
“Tất cả những người tôi đã phỏng vấn đều rất xuất sắc. Tôi nghĩ ai cũng có thể làm rất tốt… Vấn đề là họ sẽ thay đổi, ngay khi nắm được vị trí đó là như vậy”.
Phát biểu này phản ánh phần nào mối lo ngại của ông về tính độc lập của các quan chức ngân hàng trung ương, đồng thời gợi lại những bất đồng từng có giữa ông và ông Powell. Đáng chú ý, chính ông Trump là người đã đề cử ông Powell vào vị trí này năm 2017, nhưng sau đó nhiều lần chỉ trích ông Powell vì cho rằng tốc độ cắt giảm lãi suất là chưa đủ nhanh.
Trong bài phát biểu, ông Trump còn đề cập đến nhiều chủ đề khác, bao gồm năng lượng hạt nhân, điện gió và các vấn đề năng lượng nói chung. Ông cũng pha trò một cách hài hước khi châm biếm cặp kính râm phi công mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đeo tại Diễn đàn Davos ngày hôm trước, đồng thời nói rằng Canada nên “biết ơn” Washington. Những khoảnh khắc nhẹ nhàng này thể hiện phong cách diễn thuyết quen thuộc của ông Trump, đồng thời mang lại yếu tố giải trí cho bài phát biểu kéo dài khoảng 1 giờ 10 phút.
Thị trường chứng khoán Mỹ phản ứng tích cực
Đáng chú ý, sau bài phát biểu của ông Trump, thị trường chứng khoán Mỹ đã có phản ứng tích cực. Chỉ số Dow Jones tăng 0,4%, lên mức 48.697,73 điểm; chỉ số S&P 500 tăng 0,3%, đạt 6.819,92 điểm; còn chỉ số Nasdaq thiên về cổ phiếu công nghệ tăng 0,2%, lên 22.988,96 điểm. Phản ứng này cho thấy các nhà đầu tư nhìn nhận tích cực nội dung bài phát biểu của ông Trump, đặc biệt là cam kết không sử dụng vũ lực trong vấn đề Greenland, cũng như đánh giá lạc quan của ông về triển vọng kinh tế Mỹ.
Bài phát biểu của ông Trump tại Davos lần này mang ý nghĩa địa chính trị quan trọng. Greenland nằm ở khu vực Bắc Cực, nơi giá trị chiến lược ngày càng gia tăng trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến băng Bắc Cực tan chảy. Vị trí địa lý của Greenland có ý nghĩa then chốt đối với các tuyến hàng hải Bắc Cực và việc triển khai quân sự. Hòn đảo này cũng sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, nhưng ông Trump đã khẳng định rõ rằng ông không nhằm vào việc khai thác các mỏ khoáng sản nằm sâu hàng trăm mét dưới các sông băng. Sự quan tâm của ông Trump đối với Greenland phản ánh việc Mỹ coi trọng lợi ích chiến lược tại Bắc Cực, đồng thời cho thấy cục diện cạnh tranh mới giữa các cường quốc trong khu vực này.
Từ góc độ ngoại giao, cam kết không sử dụng vũ lực của ông Trump là một tín hiệu tích cực quan trọng, góp phần làm dịu căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu phát sinh từ vấn đề Greenland. Phía Đan Mạch đã đưa ra đánh giá tích cực một cách thận trọng đối với tuyên bố này, coi việc loại trừ phương án quân sự là điều đáng hoan nghênh. Trong tương lai, cách Mỹ, Đan Mạch và Greenland xử lý vấn đề phức tạp này thông qua đối thoại và tham vấn sẽ tiếp tục là trọng tâm theo dõi của cộng đồng quốc tế.
