Ông Trump gặp tân Thủ tướng Iraq tại Nhà Trắng, đạt nhiều thỏa thuận

Hôm thứ Ba (14/7), tân Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi đã có chuyến thăm đầu tiên tới Mỹ kể từ khi nhậm chức và hội đàm với Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng. Hai bên thông báo đã đạt được nhiều thỏa thuận.

Ông al-Zaidi cho biết việc chọn Mỹ là điểm đến trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên thể hiện tầm quan trọng của quan hệ kinh tế giữa hai nước.

Trước đó, Chính phủ Iraq tiết lộ trong chuyến thăm Mỹ lần này, ông al-Zaidi sẽ ký kết nhiều thỏa thuận trong lĩnh vực dầu mỏ và khí đốt.

Theo hãng tin AP, Chính phủ Iraq dự kiến sẽ ký thỏa thuận với hai công ty của Mỹ là Chevron và TI Capital, cùng với công ty xây dựng UCC của Qatar, để xây dựng một tuyến đường ống dẫn dầu kết nối Iraq với các cảng biển của Thổ Nhĩ Kỳ và Syria.

Trước cuộc hội đàm kín, ông Trump nói với báo giới: “Iraq có tiềm năng rất lớn, không chỉ vì dầu mỏ mà còn vì nhiều lợi thế khác, nhưng chủ yếu vẫn là dầu mỏ. Chúng tôi sẽ đạt được rất nhiều thỏa thuận”.

Tổng thống nói thêm: “Chúng tôi sẽ tạo ra rất nhiều việc làm cho cả hai nước, đồng thời sẽ khai thác rất nhiều dầu mỏ. Một lượng lớn dầu sẽ sớm được đưa vào khai thác”.

Trong khi đó, ông al-Zaidi cho biết chuyến thăm lần này “khác với bất kỳ chuyến thăm nào trước đây” và gọi đây là sự khởi đầu của một “quan hệ đối tác kinh tế”.

Ông nói quan hệ Mỹ – Iraq đang chuyển từ quan hệ quân sự sang quan hệ kinh tế.

Mỹ sẽ rút toàn bộ quân khỏi Iraq trước ngày 30/9

Hai bên xác nhận toàn bộ lực lượng Mỹ còn lại tại Iraq sẽ được rút khỏi nước này trước ngày 30/9.

Tổng thống Trump cho biết Mỹ không còn cho rằng cần phải duy trì hiện diện quân sự tại Iraq. Theo ông, sức mạnh của Iran đã suy yếu đến mức Iraq có thể tự xử lý tình hình an ninh trong nước, đồng thời Mỹ cũng đang chuẩn bị kết thúc nhiệm vụ của lực lượng liên quân tại Iraq vào cuối năm 2026.

“Chúng tôi cho rằng không còn cần phải đồn trú ở đó nữa,” ông Trump nói. “Chúng tôi có mặt ở đó để giúp họ. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ bảo vệ họ. Nhưng chúng tôi cho rằng điều đó không còn cần thiết.”

Tổng thống cho biết môi trường an ninh của Iraq đã thay đổi căn bản vì tình hình hiện nay của Iran “rất bất ổn”, và sức mạnh quân sự của nước này hiện đã “không còn bằng” so với 4 tháng trước.

Thủ tướng Iraq cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Ông al-Zaidi cho biết chính phủ của ông sẽ kiểm soát toàn bộ vũ khí và cam kết đưa tất cả vũ khí về dưới sự quản lý của nhà nước.

Trước khi Mỹ bắt đầu rút quân khỏi Iraq vào tháng 9/2025, khoảng 2.500 binh sĩ Mỹ vẫn đồn trú tại nước này, thấp hơn nhiều so với thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Iraq năm 2007 với khoảng 170.000 quân. Phần lớn binh sĩ Mỹ đã rút khỏi Iraq vào năm 2011, trước khi khoảng 5.000 quân Mỹ quay trở lại nước này vào năm 2014 để tham gia cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIS).

Ông al-Zaidi cũng một lần nữa cam kết các lực lượng vũ trang tại Iraq sẽ giải giáp đúng vào ngày Mỹ hoàn tất việc rút quân, đồng thời khẳng định lực lượng an ninh Iraq đủ khả năng tự bảo vệ đất nước.

Ông nói việc đưa toàn bộ vũ khí vào sự kiểm soát của nhà nước là “một quyết định, chứ không phải một sự lựa chọn”. Trước đây, các lực lượng bán quân sự này từng nhận được sự hậu thuẫn hoặc lôi kéo từ Iran.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội sau khi nhậm chức, ông al-Zaidi từng cam kết sẽ giải giáp các lực lượng bán quân sự trên khắp Iraq, nhưng không nêu rõ sẽ thực hiện mục tiêu đầy tham vọng này bằng cách nào.

Ông Trump: Không chấp nhận bất kỳ bên nào thu phí qua eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ cho biết không bên nào nên “được phép thu phí” đối với tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz, đồng thời từ chối đề cập đến việc “thu phí”.

Việc Iran phong tỏa trên thực tế eo biển Hormuz cũng đã giáng đòn nặng nề vào nền kinh tế Iraq. Khoảng 90% trong tổng số 3,4 triệu thùng nhiên liệu hóa thạch xuất khẩu mỗi ngày của Iraq phải đi qua tuyến hàng hải này.

Tại Nhà Trắng, ông al-Zaidi nói với các phóng viên rằng Iraq cần được Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) phân bổ một “thị phần công bằng”, vì nước này cần tái thiết nền kinh tế sau cuộc chiến chống ISIS.

Iraq chính thức tuyên bố đánh bại tổ chức Nhà nước Hồi giáo vào năm 2017.

“Iraq đã chịu thiệt hại hơn 400 tỷ USD. Cho đến nay, vẫn còn nhiều người Iraq mất nhà cửa và phải sống trong các trại tị nạn,” ông nói. “Tôi có một kế hoạch để giúp họ trở về nhà. Đó là lý do tôi hy vọng Iraq sẽ nhận được một thị phần công bằng trong OPEC.”

Cuộc gặp diễn ra sau khi ông Trump công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với ông al-Zaidi. Tân Thủ tướng Iraq là một doanh nhân và không có nền tảng chính trị.

Đầu năm nay, ông Trump từng công khai phản đối việc cựu Thủ tướng Iraq Nouri al-Maliki tái tranh cử.

Ông al-Maliki, người được cho là có quan hệ mật thiết với Iran, sau đó đã rút khỏi cuộc đua vào chức thủ tướng hồi tháng Tư.