Ông Trump lập ủy ban điều tra Thống đốc Fed Lisa Cook, ấn định lịch điều trần

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu (9/10) công bố lập ủy ban điều tra cáo buộc Thống đốc Fed Lisa Cook khai sai khi vay mua nhà và lên lịch phiên điều trần tại Nhà Trắng ngày 5/11.

Trong bản ghi nhớ thành lập ủy ban, ông Trump viết rằng ủy ban sẽ xem xét cáo buộc bà Cook đưa thông tin sai liên quan đến ít nhất một khoản vay thế chấp, theo The Epoch Times. Ông cho rằng tùy kết quả điều tra, có thể sẽ có căn cứ để bãi nhiệm bà.

Fox News cho biết Nhà Trắng công bố bản ghi nhớ hôm thứ Sáu, dù văn bản đề ngày thứ Tư (7/10).

Trong thông báo đăng trên trang web Nhà Trắng, ông Trump viết rằng với tư cách Tổng thống, ông có nhiệm vụ bảo đảm luật pháp được thi hành nghiêm chỉnh, Reuters đưa tin. Nhiệm vụ đó gồm cả việc “sa thải những cấp dưới không thể tin tưởng sẽ nói thật và tuân thủ pháp luật”.

Ủy ban gồm 3 thành viên: ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia; bà Andrea Lucas, Chủ tịch Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng (EEOC); và ông Keith Sonderling, quyền Giám đốc Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ.

Ông Hassett từng là một trong những ứng viên hàng đầu mà ông Trump cân nhắc cho ghế Chủ tịch Fed thay ông Jerome Powell, trước khi Tổng thống chọn ông Kevin Warsh, Fox News cho biết.

Phía bà Cook lên tiếng ngay trong ngày. Trong tuyên bố mà Reuters dẫn lại, hai luật sư Abbe Lowell và Norm Eisen cho rằng nếu phiên điều trần “dù chỉ gần với khách quan”, kết luận sẽ là bà Cook không gian lận vay thế chấp, và không có căn cứ nào để bãi nhiệm bà khỏi Hội đồng Thống đốc Fed.

“Thống đốc Cook hoan nghênh cơ hội trình bày sự thật để minh oan và chứng minh không có cơ sở pháp lý nào để sa thải bà”, tuyên bố viết. Họ cũng cho biết đã trao đổi với Nhà Trắng về quy trình.

Phiên điều trần kín, kéo dài tối đa 4 giờ

Bản ghi nhớ mời bà Cook gửi văn bản trình bày về các cáo buộc, và bà có thể dự phiên điều trần trực tiếp tại Nhà Trắng nếu muốn.

Bản trình bày phải đến tay ủy ban ít nhất 3 ngày trước phiên điều trần. Phiên này không mở cho công chúng nhưng có biên bản ghi lại toàn bộ, Fox News đưa tin.

Tại phiên điều trần, bà Cook có thể “trình bày lập luận, bằng chứng và lời khai nhân chứng bằng văn bản” về các cáo buộc, theo bản ghi nhớ. Các thành viên ủy ban, người đại diện của họ hoặc nhân viên Bộ Tư pháp sẽ chất vấn bà trong thời gian “không quá 4 giờ”.

Ủy ban có quyền hỏi bà Cook về mọi điều bà hoặc luật sư của bà trình bày tại phiên điều trần, và yêu cầu bà nộp tài liệu. Ông Trump viết rằng bà Cook phải đáp ứng các yêu cầu này.

Sau phiên điều trần, bà Cook được nộp thêm văn bản trình bày, hạn chót là ngày 10/11. Theo Reuters, ủy ban sẽ gửi khuyến nghị cho ông Trump “sớm nhất có thể” sau mốc này.

Ông Trump tìm cách bãi nhiệm bà Cook từ năm 2025

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) là hệ thống ngân hàng trung ương của nước này. Cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm bà Cook, 62 tuổi, vào Hội đồng Thống đốc Fed năm 2022, và Thượng viện đã phê chuẩn. Năm 2023, bà tái nhiệm với nhiệm kỳ kéo dài đến năm 2038.

Bà là phụ nữ gốc Phi đầu tiên giữ ghế trong Hội đồng Thống đốc Fed, Vision Times cho biết.

Ông Trump lần đầu tìm cách sa thải bà Cook vào tháng 8/2025, cáo buộc bà có “hành vi gian dối và có khả năng phạm tội trong một vấn đề tài chính”. Ông căn cứ vào hồ sơ đề nghị điều tra hình sự của ông William Pulte, Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA).

Hồ sơ này nêu bà Cook ghi trong một văn bản rằng một bất động sản ở bang Michigan sẽ là nơi cư trú chính của bà trong năm tiếp theo. Hai tuần sau, bà ký một văn bản khác, xác nhận một bất động sản ở bang Georgia là nơi cư trú chính trong 12 tháng tới.

Nhà Trắng cáo buộc bà Cook kê khai cả nhà ở Atlanta lẫn nhà ở Michigan là nơi cư trú chính trong hai hợp đồng vay thế chấp khác nhau, sau đó cho thuê căn nhà ở Atlanta. Luật sư của bà cho rằng việc ghi căn nhà ở Atlanta là nơi cư trú chính là nhầm lẫn vô ý: bà vay tiền mua căn này làm nhà nghỉ dưỡng, và luôn ghi Michigan là nơi cư trú “chính” hay “lâu dài”, theo Fox News.

Tháng 6 năm nay, Tòa án Tối cao Mỹ chặn việc sa thải với tỷ lệ phiếu 5-4. Tòa cho rằng bà Cook chưa nhận được thông báo và chưa có cơ hội phản hồi trước khi bị sa thải.

Chánh án John Roberts, người viết ý kiến đa số, bác các lập luận của chính quyền. Ông viết rằng nếu phán quyết có lợi cho chính quyền, cơ chế bảo vệ “chỉ bãi nhiệm khi có căn cứ” trong luật liên bang sẽ thành “tuyển dụng tùy ý”. Ông nhận định điều đó “trái với đạo luật Quốc hội ban hành và truyền thống của nước [Mỹ] là bảo vệ ngân hàng trung ương khỏi can thiệp chính trị”.

Tháng 8 vừa qua, ông Trump nối lại nỗ lực bãi nhiệm. Trong bức thư của Nhà Trắng mà The Epoch Times có được, ông thông báo đang cân nhắc bãi nhiệm bà Cook “vì có đủ lý do để tin rằng bà đã khai sai trong một hoặc nhiều hợp đồng vay thế chấp”.

Fox News cho biết lần này bà Cook có 21 ngày để phản hồi. Hôm 26/8, các luật sư của bà gửi thư cho Nhà Trắng, bác bỏ cáo buộc gian lận vay thế chấp. Các luật sư của bà cũng cho rằng các cáo buộc này vô căn cứ, chẳng khác nào can thiệp vào tính độc lập của Fed.

Khi đó, các luật sư khẳng định các dữ kiện và án lệ của Tòa án Tối cao cho thấy rõ “không có căn cứ hợp lệ nào để bãi nhiệm Thống đốc Cook”, bất kể Tổng thống Trump định làm gì tiếp theo. Họ cho biết sẽ phản đối “cái cớ mới nhất này” như lần trước, để giữ vị trí của bà và vai trò lịch sử của Fed.

Phán quyết hồi tháng 6 của Tòa án Tối cao giữ bà Cook tại vị nhưng trả vụ kiện về tòa án liên bang cấp quận. Tháng trước, Thẩm phán Jia Cobb yêu cầu luật sư của ông Trump và bà Cook nộp đề xuất chung về thủ tục tố tụng trước ngày 6/11, Reuters cho biết.