Ông Trump: Quan chức Iran muốn đàm phán nhưng lo bị phe cứng rắn ám sát

Tối thứ Tư (25/3), Tổng thống Donald Trump phát biểu tại tiệc gây quỹ của Ủy ban quốc gia đảng Cộng hòa tại Quốc hội (NRCC), cho biết một số quan chức Iran đang kín đáo tìm kiếm một thỏa thuận với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột, nhưng không dám công khai vì lo sợ bị phe cứng rắn trong nước trả thù.

Ông nói với các nghị sĩ và nhà tài trợ Cộng hòa rằng, dù Tehran vẫn thể hiện lập trường cứng rắn ra ngoài, “một số quan chức trong nội bộ” đã đổi thái độ và “rất muốn đạt thỏa thuận”. Tuy nhiên, họ lo rằng nếu bị coi là xuống nước thì sẽ bị phe cứng rắn trả thù, đồng thời bản thân họ cũng sợ trở thành mục tiêu của các đòn tấn công “chặt đầu” từ Mỹ và Israel.

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt trước đó xác nhận Washington vẫn đang duy trì “các cuộc trao đổi mang tính xây dựng” với phía Iran, nhưng cảnh báo “Tổng thống Trump không hề hù dọa, ông đã sẵn sàng ‘giải phóng địa ngục’ nếu Tehran tính toán sai lầm một lần nữa.”

Ông Trump ví chính quyền Iran đang mưu cầu vũ khí hạt nhân như một “khối ung thư”, mô tả chiến dịch tấn công hiện nay là một ca “phẫu thuật ngoại khoa” cần thiết và ám chỉ chiến dịch còn chưa kết thúc: “Việc chúng ta phải làm là cắt bỏ khối u. Khối u đó chính là một Iran có vũ khí hạt nhân. Chúng ta đã cắt nó ra, giờ chúng ta phải diệt nó đến cùng.” Ông trấn an những lo lắng về biến động kinh tế do chiến tranh, nói sẵn sàng chấp nhận các cú sốc ngắn hạn về giá năng lượng hay thị trường chứng khoán nếu đổi lại là lợi ích an ninh quốc gia lâu dài.

Về mặt pháp lý, ông giải thích cố ý tránh dùng từ “war” (chiến tranh) để không kéo theo yêu cầu ủy quyền chính thức của Quốc hội, thay vào đó gọi đây là “chiến dịch quân sự” (military operation) và thậm chí là “một cuộc tiêu diệt quân sự” (military decimation).

Ông cũng gắn cuộc chiến Iran với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới, gọi đây là “lời nhắc nhở nghiêm khắc về mức độ được – mất” và tuyên bố nếu Đảng Dân chủ thắng cử năm 2024 thì “đất nước chúng ta giờ đã trên đường suy tàn”, đồng thời hứa sẽ đi vận động cho từng ứng viên Cộng hòa để mở rộng thế đa số tại Hạ viện và Thượng viện.

Trong bài phát biểu, ông Trump trích dẫn phát biểu mới đây của cựu Ngoại trưởng Antony Blinken tại một diễn đàn ở Harvard làm “bằng chứng” rằng chính quyền tiền nhiệm đã “lỡ thời cơ” với Iran. Ông Blinken thừa nhận với nhà báo David Sanger của New York Times rằng tính toán chính trị, đặc biệt là bầu cử giữa nhiệm kỳ 2022, đã làm phức tạp nỗ lực đạt một thỏa thuận hạt nhân “dài hơn và mạnh hơn” với Tehran, và nói “đôi khi chính trị thật sự cản trở”. Ông nói mình “ước gì đã đạt được” thỏa thuận đó và thừa nhận có lúc Nhà Trắng phải “chờ thời điểm thích hợp” vì sức ép chính trị trong nước, dù cuối cùng Iran cũng “không nhượng bộ đủ” để một thỏa thuận đáng giá có thể hình thành.

Trong khi ông Trump nói các kênh đối thoại đang tiến triển, phía Iran vẫn công khai phủ nhận. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói Mỹ đã thông qua trung gian gửi “các đề xuất hòa bình”, nhưng nhấn mạnh “đó không phải đối thoại, càng không phải đàm phán”, và khẳng định Tehran hiện “không có ý định đàm phán”.

Về mặt quân sự, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Đô đốc Brad Cooper, cho biết Chiến dịch “Cơn thịnh nộ sử thi” đang “đi đúng hoặc vượt kế hoạch đề ra”. Tới nay quân đội Mỹ đã tấn công hơn 10.000 mục tiêu quân sự ở Iran, phá hủy 92% các tàu chiến cỡ lớn của hải quân Iran – vốn được dùng để quấy rối tàu thuyền trên Vịnh Ba Tư – cùng hàng loạt cơ sở tên lửa, UAV và nhà máy đóng tàu. Ông đánh giá Tehran “đã mất khả năng đáng kể để phô diễn sức mạnh hải quân trong khu vực và trên phạm vi toàn cầu”.