Tổng thống Donald J. Trump cùng Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tại Phòng Bầu dục vào thứ Năm, ngày 6/8/2026. (Ảnh: Molly Riley/ Nhà Trắng)
Từ ngày 7/11/2026 đến 3/1/2027, Tổng thống Donald Trump có khoảng 57 ngày để thúc đẩy bổ nhiệm nhân sự, thông qua các dự luật quan trọng và giải quyết ngân sách trước khi Đảng Dân chủ tiếp quản Quốc hội. Đồng thời, Nhà Trắng có thể tăng cường sử dụng quyền hành pháp, điều chỉnh chính sách, xem xét cải tổ nội các và chuẩn bị đối phó với các cuộc điều tra hoặc thủ tục luận tội có thể phát sinh. Sau ngày 3/1, ông Trump vẫn giữ quyền tổng thống nhưng sẽ phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn, những trở ngại lập pháp và áp lực thương lượng với Quốc hội do phe đối lập kiểm soát.
Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11/2026, Tổng thống Donald Trump bước vào giai đoạn chuyển tiếp chính trị quan trọng, kéo dài từ ngày 5/11/2026 đến khi Quốc hội khóa 120 bắt đầu nhiệm kỳ vào ngày 3/1/2027. Trong khoảng 57 ngày này, Đảng Cộng hòa vẫn kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, tạo điều kiện để Nhà Trắng thúc đẩy các ưu tiên lập pháp, hoàn tất bổ nhiệm nhân sự và chuẩn bị đối phó với sự giám sát của Quốc hội mới. Tuy nhiên, việc tổng thống có thể thực hiện những quyết định nào còn phụ thuộc vào quyền hạn hiến định, sự hợp tác của các nghị sĩ và các giới hạn pháp lý hiện hành.
Theo kết quả được Reuters và Associated Press công bố ngày 4/11, Đảng Dân chủ đã giành được đa số tại cả hai viện Quốc hội, với ít nhất 54 ghế Thượng viện và tăng thêm ít nhất 30 ghế Hạ viện tại thời điểm đưa tin. Những chiến thắng tại các tiểu bang vốn nghiêng về Cộng hòa như Texas, Kansas và South Carolina cho thấy sự thay đổi đáng kể trong tương quan chính trị. Các cuộc thăm dò cử tri được báo chí dẫn lại cho thấy chi phí sinh hoạt, cuộc chiến với Iran và những lo ngại về hoạt động của chính quyền liên bang là các vấn đề nổi bật trong cuộc bầu cử. Tuy nhiên, một số cuộc đua vẫn chưa có kết quả cuối cùng khi các hãng tin công bố số liệu.
Dù thất bại bầu cử đã được xác nhận, quyền kiểm soát Quốc hội không chuyển giao ngay lập tức. Theo Tu chính án thứ 20 của Hiến pháp Hoa Kỳ, nhiệm kỳ Quốc hội mới bắt đầu vào ngày 3/1 của năm lẻ, trong khi nhiệm kỳ tổng thống diễn ra theo một lịch trình riêng. Khoảng thời gian sau bầu cử nhưng trước khi Quốc hội mới nhậm chức thường được gọi là lame-duck session, tức phiên họp cuối nhiệm kỳ. Trong giai đoạn này, các nghị sĩ đương nhiệm vẫn có quyền thông qua dự luật, phê chuẩn nhân sự và giải quyết những công việc chưa hoàn tất. Đối với ông Trump, đây là cơ hội tiếp tục làm việc với đa số Cộng hòa trước khi Đảng Dân chủ tiếp quản cả hai viện. Thượng viện Hoa Kỳ, Reuters.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là việc bổ nhiệm thẩm phán liên bang. Theo số liệu chính thức được hệ thống tòa án Hoa Kỳ cập nhật ngày 4/11/2026, có 28 vị trí thẩm phán liên bang đang bỏ trống và 11 ứng viên chờ Thượng viện phê chuẩn. Ngoài ra, còn có các trường hợp đã thông báo sẽ tạo ra vị trí trống trong tương lai. Tại thời điểm thống kê, Tối cao Pháp viện không có ghế trống. Ông Trump có thể thúc đẩy các ứng viên hiện có hoặc đề cử thêm nhân sự phù hợp để Thượng viện xem xét trước ngày 3/1. Đối với các thẩm phán được bổ nhiệm theo Điều III Hiến pháp, nhiệm kỳ thông thường kéo dài suốt đời, khiến những quyết định nhân sự này có thể tạo ảnh hưởng lâu dài đối với hệ thống tư pháp liên bang. Tuy nhiên, việc phê chuẩn còn phụ thuộc vào lịch trình và kết quả biểu quyết của Thượng viện. Hệ thống Tòa án Hoa Kỳ, Reuters.
Bên cạnh thẩm phán, Nhà Trắng còn có thể thúc đẩy việc phê chuẩn các đại sứ, lãnh đạo cơ quan liên bang và những chức vụ hành pháp cần sự đồng ý của Thượng viện. Nếu ông Trump muốn điều chỉnh thành phần nội các hoặc thay thế các quan chức cấp cao, việc hoàn tất các đề cử trước khi Quốc hội đổi đa số có thể giúp tránh những trở ngại chính trị phát sinh sau tháng 1. Reuters nhận định rằng Thượng viện do Đảng Dân chủ kiểm soát sẽ có khả năng trì hoãn hoặc bác bỏ các ứng viên của tổng thống. Dẫu vậy, đây là một khả năng về mặt thể chế, không có nghĩa tất cả các đề cử sau ngày 3/1 đều sẽ bị bác bỏ. Reuters, Reuters.
Trong lĩnh vực lập pháp, ông Trump có thể vận động Quốc hội hiện tại thông qua những dự luật còn dang dở về thuế, năng lượng, nhập cư, quốc phòng và chi tiêu công. Những đạo luật được thông qua hợp lệ và có hiệu lực sẽ không tự động hết hiệu lực khi Quốc hội mới nhậm chức. Tuy nhiên, đa số Cộng hòa không đồng nghĩa mọi dự luật đều có thể dễ dàng được thông qua. Theo quy định của Thượng viện, việc kết thúc tranh luận đối với nhiều dự luật thông thường vẫn cần 60 phiếu, trừ các trường hợp áp dụng thủ tục đặc biệt. Vì vậy, những đề xuất gây tranh cãi vẫn có thể bị cản trở ngay cả trong thời gian Cộng hòa kiểm soát cả hai viện. Hiện cũng chưa có cơ sở xác nhận tất cả những lĩnh vực chính sách nói trên sẽ được Nhà Trắng đưa ra biểu quyết trước ngày 3/1. Reuters, Thượng viện Hoa Kỳ.
Vấn đề ngân sách liên bang tạo ra một thời hạn cụ thể trước khi Quốc hội mới bắt đầu nhiệm kỳ. Ngày 2/9/2026, ông Trump đã ký đạo luật tài trợ tạm thời, sau khi Hạ viện thông qua với tỷ số 370 phiếu thuận và 48 phiếu chống, còn Thượng viện phê chuẩn trước đó vào tháng 8. Biện pháp này duy trì hoạt động của chính phủ đến ngày 11/12/2026. Nếu Quốc hội không thông qua một thỏa thuận mới trước thời hạn, chính phủ liên bang có thể phải đóng cửa một phần. Nhà Trắng vì vậy có thể tìm kiếm một đạo luật ngân sách dài hạn hoặc một đợt gia hạn tiếp theo. Việc thông qua một thỏa thuận ngân sách trước tháng 1 cũng có thể xác lập các ưu tiên chi tiêu của chính quyền trong thời gian dài hơn, dù hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào nội dung đạo luật được phê chuẩn. Reuters qua Investing.com, Reuters.
Chính sách quốc phòng và cuộc chiến với Iran cũng là những vấn đề có thể ảnh hưởng đến các quyết định của ông Trump trong giai đoạn chuyển tiếp. Sau bầu cử, tổng thống thừa nhận cuộc chiến kéo dài khoảng tám tháng và tình trạng giá xăng tăng cao đã tác động đến kết quả chính trị, nhưng vẫn bảo vệ quyết định quân sự của mình. Phó tổng thống JD Vance thậm chí công khai cho rằng cuộc chiến là nguyên nhân dẫn đến thất bại của Đảng Cộng hòa. Trong những tuần còn lại, chính quyền có thể tiếp tục đề nghị ngân khoản quốc phòng, đàm phán các biện pháp ngoại giao hoặc điều chỉnh hoạt động quân sự trong phạm vi thẩm quyền. Tuy nhiên, việc lựa chọn giảm căng thẳng hay mở rộng hoạt động quân sự vẫn chưa thể xác định từ những thông tin đã được công bố. Associated Press, Reuters.
Ngoài những quyết định cần Quốc hội hợp tác, Nhà Trắng còn chuẩn bị khả năng tiếp tục điều hành bằng thẩm quyền hành pháp. Trong bài điều tra công bố ngày 1/11/2026, Reuters dẫn một quan chức Nhà Trắng và hai người am hiểu kế hoạch cho biết chính quyền đã chuẩn bị từ tháng 4 các phương án đối phó với khả năng Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội. Phó chánh văn phòng Stephen Miller, Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Russell Vought cùng Văn phòng Cố vấn Pháp lý Nhà Trắng tham gia nghiên cứu các biện pháp trong lĩnh vực nhập cư, thuế quan, nhà ở và chi tiêu liên bang. Cố vấn pháp lý Nhà Trắng Will Scharf cũng được cho là đang xem xét giới hạn quyền lực tổng thống và cách bảo vệ các quyết định hành pháp trước tòa án. Những thông tin này cho thấy công tác chuẩn bị đã được tiến hành, nhưng không chứng minh rằng tất cả phương án đang nghiên cứu đều sẽ được ban hành. Reuters.
Theo các nguồn tin được Reuters phỏng vấn, những phương án đang được xem xét bao gồm áp dụng thuế quan mới đối với khoáng sản thiết yếu và tua-bin gió nhập khẩu, siết chặt quy định thị thực dành cho sinh viên quốc tế và lao động nước ngoài tạm thời, đồng thời triển khai các biện pháp giảm chi phí nhà ở và xây dựng. Chính quyền cũng xem xét điều chỉnh quy định phân bổ tài trợ liên bang, qua đó tăng vai trò của các quan chức được bổ nhiệm về mặt chính trị trong việc lựa chọn chương trình nhận ngân khoản. Đây là những đề xuất ở giai đoạn nghiên cứu hoặc chuẩn bị, không phải các chính sách đã được xác nhận sẽ có hiệu lực trước ngày 3/1. Hơn nữa, những quyết định về thuế quan, di trú và phân bổ ngân sách vẫn phải tuân thủ luật hiện hành và có thể bị tòa án xem xét. Reuters.
Một vấn đề khác là khả năng điều chỉnh nhân sự Nhà Trắng và nội các sau thất bại bầu cử. Ngày 4/11, Reuters ghi nhận những lời kêu gọi từ một số nhân vật Cộng hòa yêu cầu tổng thống thay đổi cách điều hành, xem xét lại các chính sách gây tranh cãi và tổ chức lại đội ngũ cố vấn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của những lời kêu gọi này không đồng nghĩa ông Trump đã quyết định cải tổ chính quyền. Đối với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, người chịu nhiều chỉ trích liên quan đến cuộc chiến Iran, tổng thống vẫn công khai bảo vệ ông và tuyên bố không có ý định thay thế vào thời điểm được hỏi. Vì vậy, mọi nhận định rằng Hegseth hoặc một bộ trưởng cụ thể chắc chắn sẽ bị cách chức trước tháng 1 đều vượt quá những bằng chứng hiện có. Reuters, Reuters, Associated Press.
Quyền ân xá liên bang cũng là một công cụ hiến định mà ông Trump tiếp tục nắm giữ, không phụ thuộc vào việc đảng nào kiểm soát Quốc hội. Theo Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, tổng thống có quyền ân xá hoặc giảm hình phạt đối với những hành vi phạm luật liên bang thuộc phạm vi quyền hạn của mình, kể cả trong một số trường hợp chưa có bản án. Về nguyên tắc, quyền này có thể áp dụng đối với các cá nhân thân cận với tổng thống nếu đáp ứng điều kiện pháp lý. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy ông Trump đang chuẩn bị một chương trình ân xá cụ thể nhằm đối phó với Quốc hội mới. Đặc biệt, quyền ân xá của tổng thống không áp dụng đối với các tội danh thuộc luật tiểu bang và không ngăn được thủ tục luận tội của Quốc hội. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, Thượng viện Hoa Kỳ.
Trong lĩnh vực ngoại giao, ông Trump vẫn có thể chỉ đạo chính sách đối ngoại, tiến hành đàm phán quốc tế và đưa ra những quyết định liên quan đến hoạt động quân sự trong giới hạn luật pháp. Sự thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội có thể ảnh hưởng đến việc cấp ngân khoản, thông qua đạo luật quốc phòng hoặc xem xét những thỏa thuận quốc tế cần sự chấp thuận của cơ quan lập pháp. Tuy nhiên, tổng thống không mất quyền điều hành đối ngoại vào ngày 3/1. Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, những hiệp ước thuộc thủ tục phê chuẩn của Thượng viện cần sự đồng ý của hai phần ba số thượng nghị sĩ có mặt. Vì vậy, ông Trump có thể tiếp tục theo đuổi các sáng kiến ngoại giao, nhưng không phải mọi cam kết quốc tế đều có thể được thực hiện hoàn toàn bằng quyết định đơn phương. Reuters, Thượng viện Hoa Kỳ.
Song song với việc thúc đẩy chính sách, Nhà Trắng đang chuẩn bị đối phó với các cuộc điều tra có thể xuất hiện khi Đảng Dân chủ kiểm soát những ủy ban quan trọng của Quốc hội. Theo Reuters, các luật sư Nhà Trắng đã hướng dẫn một số quan chức chính trị và lãnh đạo cơ quan liên bang về cách xử lý yêu cầu cung cấp tài liệu, giấy triệu tập và những cuộc điều tra của Quốc hội. Chính quyền cũng được cho là đã tìm kiếm ý kiến pháp lý liên quan đến khả năng viện dẫn đặc quyền hành pháp để bảo vệ một số trao đổi với cố vấn riêng. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng đặc quyền này còn phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể và có thể trở thành đối tượng tranh chấp tại tòa án. Việc chuẩn bị chiến lược pháp lý không đồng nghĩa các yêu cầu điều tra sẽ bị vô hiệu hóa. Reuters.
Những tuyên bố từ lãnh đạo Đảng Dân chủ cho thấy hoạt động giám sát hành pháp có thể trở thành một ưu tiên quan trọng sau ngày 3/1. Lãnh đạo Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries tuyên bố đảng của ông sẽ tập trung vào chi phí sinh hoạt và trách nhiệm giải trình của chính quyền. Thượng nghị sĩ Chuck Schumer cũng nhấn mạnh nhiệm vụ chứng minh Đảng Dân chủ xứng đáng với sự tin tưởng của cử tri. Associated Press cho biết các nghị sĩ Dân chủ đang chuẩn bị chương trình nghị sự 100 ngày, bao gồm những nỗ lực điều chỉnh chính sách y tế và mở rộng hoạt động điều tra Nhà Trắng. Tuy nhiên, các kế hoạch này vẫn phải trải qua quá trình tổ chức, lựa chọn lãnh đạo và xác định ưu tiên của Quốc hội khóa mới. Associated Press, Reuters.
Khả năng tiến hành thủ tục luận tội tổng thống hoặc các quan chức cấp cao cũng được đề cập trong bối cảnh mới, nhưng cần phân biệt rõ giữa quyền hạn hiến định và một quyết định chính trị đã được thông qua. Theo quy định của Hoa Kỳ, Hạ viện có quyền luận tội với đa số phiếu đơn giản, trong khi Thượng viện phải đạt hai phần ba số phiếu của các thượng nghị sĩ có mặt mới có thể kết tội. Do đó, dù Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện, việc mở một cuộc điều tra, thông qua nghị quyết luận tội và kết tội để bãi nhiệm vẫn là những bước riêng biệt. Ông Trump có thể chuẩn bị đội ngũ luật sư và tài liệu phản hồi, nhưng không thể đơn phương tước bỏ quyền luận tội của Quốc hội. Hiện chưa đủ căn cứ để kết luận một thủ tục luận tội mới chắc chắn sẽ được khởi động hoặc dẫn đến kết tội. Thượng viện Hoa Kỳ, Associated Press.
Một khả năng khác là ông Trump tìm kiếm các thỏa thuận với lãnh đạo Dân chủ trước khi Quốc hội mới chính thức hoạt động. Ngày 4/11, tổng thống cho biết ông có thể hợp tác với Đảng Dân chủ, nhưng đồng thời nhắc đến quyền phủ quyết của mình nếu các dự luật không được Nhà Trắng chấp nhận. Trước đó, ông cũng từng đề cập khả năng sử dụng quyền phủ quyết trong giai đoạn đầu trước khi tiến tới thương lượng. Những phát biểu này cho thấy tổng thống không loại trừ con đường thỏa hiệp, dù chưa hình thành một thỏa thuận cụ thể. Trong thực tế, các vấn đề như ngân sách, thuế, quốc phòng và những chương trình liên bang cần được duy trì có thể tạo ra nhu cầu hợp tác giữa hai đảng. Tuy nhiên, mức độ hợp tác sẽ phụ thuộc vào nội dung chính sách, quan điểm của lãnh đạo Quốc hội và sự đồng thuận giữa các nghị sĩ. Reuters, Reuters.
Dù có nhiều công cụ hành pháp và chính trị, quyền lực của ông Trump vẫn bị giới hạn bởi Hiến pháp. Tổng thống không thể tự kéo dài nhiệm kỳ Quốc hội khóa 119, ngăn cản các nghị sĩ đắc cử hợp pháp bắt đầu nhiệm kỳ, sử dụng sắc lệnh để thay thế toàn bộ quy trình lập pháp hoặc đơn phương vô hiệu hóa quyền điều tra của Quốc hội. Việc bổ nhiệm những chức vụ cần Thượng viện chấp thuận vẫn phải tuân thủ thủ tục pháp luật. Tương tự, các quyết định chi tiêu liên bang cần có cơ sở ngân sách hợp lệ, còn những biện pháp hành pháp vượt quá thẩm quyền có thể bị tòa án đình chỉ hoặc bác bỏ. Đây là những giới hạn pháp lý tồn tại bất kể kết quả bầu cử giữa kỳ và không thay đổi chỉ vì Quốc hội chuyển sang do Đảng Dân chủ kiểm soát. Hiến pháp Hoa Kỳ – Thượng viện, Reuters.
Đến ngày 3/1/2027, sự thay đổi quan trọng nhất không phải là việc ông Trump mất quyền tổng thống, mà là việc Nhà Trắng phải làm việc với một Quốc hội có khả năng kiểm soát chặt chẽ hơn các đề xuất lập pháp, quyết định nhân sự và hoạt động của cơ quan hành pháp. Tổng thống vẫn có thể ban hành các quyết định thuộc thẩm quyền, phủ quyết dự luật và điều hành chính sách đối ngoại, trong khi Đảng Dân chủ có thể sử dụng quyền kiểm soát các ủy ban để tổ chức điều trần, yêu cầu tài liệu và giám sát việc thực thi chính sách. Điều này tạo ra một giai đoạn mà cả hai phía đều có những công cụ quyền lực riêng, nhưng không bên nào có thể đơn phương kiểm soát toàn bộ quá trình điều hành liên bang. Reuters, Associated Press.
Nhìn chung, khoảng thời gian từ ngày 7/11/2026 đến 3/1/2027 tạo ra cơ hội để ông Trump hoàn tất những công việc cần sự hợp tác của Quốc hội Cộng hòa, đặc biệt là phê chuẩn nhân sự, xử lý ngân sách liên bang và thúc đẩy các dự luật chưa hoàn thành. Đồng thời, những chuẩn bị về quyền hành pháp và pháp lý được Reuters tiết lộ cho thấy Nhà Trắng đã tính đến tình huống phải điều hành trong điều kiện Quốc hội do phe đối lập kiểm soát. Tuy nhiên, những phương án đang nghiên cứu, các khả năng thay đổi nhân sự, việc sử dụng quyền ân xá và chiến lược đối phó với điều tra vẫn cần được phân biệt với quyết định đã chính thức ban hành. Những diễn biến liên quan đến thời hạn ngân sách 11/12, tiến độ phê chuẩn nhân sự và các cuộc thương lượng giữa hai đảng sẽ cung cấp thêm căn cứ để đánh giá cách chính quyền sử dụng giai đoạn chuyển tiếp này trước khi một tương quan quyền lực mới hình thành tại Washington.
Thiên Vân (t/h)
Để xem thêm chuỗi bài viết về cách các đồng minh của ông Trump có thể làm để phản công thế nào trước các cuộc điều tra của Đảng Dân chủ Mỹ, xin mới nhấn vào tag
Cử tri Hưng Nguyên (Nghệ An) phản ánh cao tốc Bắc – Nam để lại…
Hai mẹ con bà Jenny Balcarras ở Canada đã thiệt mạng, nhiều khả năng do…
Số trẻ sơ sinh ở Anh trong 6 tháng đầu năm 2026 thấp nhất so…
Một kiến nghị phản đối ông Hakeem Jeffries làm Chủ tịch Hạ viện Mỹ đã…
Cảnh sát Hà Lan bắt từ 150 đến 200 người biểu tình xông vào công…
Mưa thế kỷ gây lũ lụt nghiêm trọng ở tây nam nước Mỹ, ảnh hưởng…
