Peru cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, nói Tehran làm leo thang xung đột Trung Đông

Theo thông báo của Chính phủ Peru hôm thứ Ba (1/9), nước này đã quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, cáo buộc Tehran kích động bạo lực, làm leo thang xung đột tại Trung Đông, cản trở hoạt động vận tải quốc tế qua eo biển Hormuz và ngăn cản Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiến hành thanh tra. Peru đồng thời chỉ trích Iran trấn áp các cuộc biểu tình hòa bình, xâm phạm tự do báo chí và đàn áp các lực lượng đối lập chính trị.

Trong tuyên bố chính thức, Bộ Ngoại giao Peru cho biết: “Dựa trên truyền thống hòa bình lâu đời của Peru, cũng như cam kết kiên định đối với việc tôn trọng luật pháp quốc tế và bảo vệ nền dân chủ, Chính phủ Cộng hòa Peru đã quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Cộng hòa Hồi giáo Iran”.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran một lần nữa gia tăng. Hôm Chủ nhật, Mỹ tiến hành một đợt tấn công mới nhằm vào Iran, sau đó hai bên tiếp tục tấn công lẫn nhau, khiến tình hình Trung Đông càng thêm căng thẳng.

Peru chỉ trích Iran trấn áp biểu tình, xâm phạm tự do báo chí

Chính phủ Peru cho biết bảo vệ nền dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong chính sách đối ngoại của nước này, đồng thời ngày càng lo ngại trước tình trạng các giá trị dân chủ tại Iran tiếp tục bị xói mòn.

Tuyên bố chính thức liệt kê những vấn đề gồm: chính quyền Iran trấn áp các cuộc biểu tình hòa bình, xâm phạm tự do báo chí, phân biệt đối xử với phụ nữ và trẻ em gái, cũng như đàn áp các lực lượng đối lập chính trị. Peru cho biết những vấn đề liên quan đã được nhiều cơ chế của Liên Hợp Quốc quan tâm và lên tiếng chỉ trích.

Lên án Tehran can thiệp vào vận tải quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu

Peru cũng coi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz là một lý do quan trọng dẫn đến quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao. Bộ Ngoại giao Peru cho biết, kể từ tháng 3 năm nay, chính quyền Iran đã áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt, khiến hoạt động thương mại quốc tế đi qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng.

Tuyên bố chỉ ra rằng những hành động này vi phạm các nguyên tắc về tự do hàng hải và quyền qua lại tại các eo biển quốc tế, đồng thời có thể ảnh hưởng đến an toàn hàng hải và môi trường biển, cũng như tác động đến giá năng lượng và sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lên án Iran cản trở hoạt động thanh tra của IAEA

Về vấn đề hạt nhân, Chính phủ Peru cũng chỉ trích Iran cản trở hoạt động của IAEA và nhiều lần từ chối cho các thanh sát viên vào các cơ sở hạt nhân, khiến công tác thanh tra cần thiết để ngăn chặn việc sản xuất vũ khí hạt nhân bị cản trở.

Bộ Ngoại giao Peru tuyên bố: “Chính phủ Peru cũng mạnh mẽ phản đối việc Iran kích động bạo lực và thúc đẩy leo thang xung đột tại khu vực Trung Đông, cũng như việc nước này cản trở hoạt động của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế”.

Cắt đứt quan hệ ngoại giao nhưng duy trì quan hệ lãnh sự

Mặc dù hai nước cắt đứt quan hệ ngoại giao, Peru không chấm dứt quan hệ lãnh sự với Iran. Chính phủ Peru cho biết sẽ xử lý các vấn đề tiếp theo theo Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao năm 1961 và Công ước Vienna về Quan hệ Lãnh sự năm 1963, đồng thời tiếp tục sử dụng các cơ chế lãnh sự để bảo vệ công dân Peru và các lợi ích liên quan.

Peru đã thông qua Đại sứ quán Iran tại Ecuador, cơ quan đồng thời phụ trách Peru, để thông báo quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao cho Tehran.

Chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Peru Keiko Fujimori nhậm chức vào ngày 28/7, bà đã tiến hành các bước để tham gia sáng kiến “Lá chắn châu Mỹ” (Shield of the Americas) do Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy. Hãng AFP nhận định động thái này cho thấy chính phủ mới sẵn sàng hợp tác với Washington.

Trước đó, Chile cũng tuyên bố đóng cửa Đại sứ quán tại Tehran, nhưng không tiến thêm bước nữa là cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran.