Phe Cộng hòa tại Thượng viện chặn nỗ lực hủy quỹ 1,8 tỷ USD của ông Trump

Vào thứ Năm (4/6), phe Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu bác bỏ đề xuất của phe Dân chủ nhằm chính thức bãi bỏ quỹ “chống vũ khí hóa” trị giá 1,8 tỷ USD của Tổng thống Trump, khép lại một phiên họp kéo dài đầy căng thẳng.

Khoản quỹ này được lập ra nhằm bồi thường cho những cá nhân tuyên bố mình là nạn nhân bị chính phủ nhắm mục tiêu hoặc đàn áp bất công. Tuy nhiên, phe Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa đã lên tiếng phản đối, cho rằng quỹ này thiếu cơ chế giám sát đầy đủ và có nguy cơ trở thành “quỹ riêng” cho các đồng minh chính trị thân cận.

Cuộc bỏ phiếu marathon mở màn: Ba nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phe Dân chủ

Các nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện đã thúc đẩy cuộc bỏ phiếu này ngay khi mở màn phiên bỏ phiếu liên tiếp (vote-a-rama). Đây là quy trình cho phép bỏ phiếu liên tục đối với các sửa đổi bổ sung trước khi Thượng viện tiến hành thông qua dự luật phân bổ 70 tỷ USD cho lực lượng thực thi di trú của phe Cộng hòa. Nếu nỗ lực của phe Dân chủ thành công, nó có thể đe dọa đến gói tài trợ cốt lõi nhằm cấp ngân sách cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) cùng Lực lượng Tuần tra Biên giới cho đến hết năm tài khóa 2029 — vốn là một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Trump.

Cuối cùng, nỗ lực hủy bỏ quỹ đã thất bại với tỷ số sát sao 49 phiếu thuận trên 50 phiếu chống. Dù vậy, ba thượng nghị sĩ Cộng hòa — những người đang phải đối mặt với các cuộc bầu cử khốc liệt trong năm nay bao gồm bà Susan Collins (bang Maine), ông Dan Sullivan (bang Alaska) và ông Jon Husted (bang Ohio) — đã bỏ phiếu ủng hộ đề xuất của phe Dân chủ.

Sự rạn nứt nội bộ này đã khiến hoạt động của Thượng viện bị đình trệ trong khoảng ba giờ trước khi cuộc bỏ phiếu kết thúc. Giới lãnh đạo đảng Cộng hòa đã buộc phải tiến hành các cuộc đàm phán cam go với một nhóm nghị sĩ phản đối, trong đó có ông Bill Cassidy — người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ tại bang Louisiana trước một ứng viên thân Trump. Mặc dù cuối cùng ông Cassidy đã bỏ phiếu chống lại động thái của phe Dân chủ, nhưng ông và Thượng nghị sĩ Tom Tillis (bang Bắc Carolina) vẫn tích cực thúc đẩy các điều khoản sửa đổi của riêng phe mình nhằm chấm dứt hoàn toàn quỹ này một cách chính thức.

Trước đó, các nhà lãnh đạo Cộng hòa kỳ vọng rằng cam kết bằng lời của Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche tại Quốc hội hồi đầu tuần — khẳng định “chính phủ sẽ không sử dụng quỹ này” — là đủ để dập tắt những hoài nghi. Tuy nhiên, bản thân Tổng thống Trump trong cuộc phỏng vấn với CNN hôm thứ Tư lại đưa ra câu trả lời mập mờ, khi vừa dành lời khen ngợi cho quỹ này, vừa từ chối cam kết từ bỏ nó vĩnh viễn. Ông Trump phát biểu: “Tôi phải hỏi lại luật sư đã. Tôi không biết rõ. Đối với tôi, đó là một điều tuyệt vời.”

Thượng nghị sĩ Tillis tuyên bố thẳng thừng rằng ông sẽ từ chối ủng hộ toàn bộ dự luật phân bổ 70 tỷ USD cho thực thi di trú nếu văn bản này không chứa các điều khoản luật định để hủy bỏ quỹ trên. Ông nhấn mạnh: “Nếu ông Blanche nói rằng quỹ này không còn khả năng vận hành, tại sao không luật hóa điều đó ngay từ đầu?”

Quỹ hình thành từ thỏa thuận dàn xếp kiện tụng thuế: Cuộc đấu trí trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Trên thực tế, quỹ này không phải do Quốc hội lập ra. Nó bắt nguồn từ quyết định của Tổng thống Trump khi khởi kiện chính phủ liên quan đến việc rò rỉ hồ sơ khai thuế của ông. Sau đó, ông đã rút đơn kiện để đổi lấy một “quỹ dàn xếp” được thiết lập thông qua văn bản thỏa thuận có chữ ký chung của luật sư của ông Trump, các quan chức Bộ Tư pháp và Giám đốc điều hành Cục Thuế Nội địa Mỹ (IRS).

Hiện tại, phe Cộng hòa — bên đang kiểm soát Thượng viện với tỷ lệ ghế 53–47 — đang dựa vào quy trình ngân sách rút gọn để cố gắng thông qua luật bằng đa số phiếu, nhằm vượt qua sự cản trở của phe Dân chủ và chốt ngân sách an ninh di trú cho vài năm tới. Nhưng trong bối cảnh phe Dân chủ đồng loạt phản đối, chỉ cần một nhóm nhỏ nghị sĩ Cộng hòa thay đổi lập trường cũng có thể khiến kế hoạch của ban lãnh đạo đảng thất bại.

Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer thẳng thắn nhận định rằng quỹ này “sẽ không tự biến mất cho đến khi chúng ta thông qua điều luật cấm hoàn toàn, chứ không phải dựa vào những lời hứa suông”. Phe Dân chủ đang lên kế hoạch đưa ra thêm nhiều điều khoản sửa đổi nhắm vào các vấn đề như kiểm toán của IRS hay chính sách thuế quan của ông Trump, nhằm tiếp tục khoét sâu vào sự phân hóa nội bộ của phe Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.