Quy định visa mới của Mỹ có hiệu lực: Ai sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất?

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) hôm thứ Năm (16/7) đã công bố quy định cuối cùng về thay đổi chính sách thị thực, đánh dấu một trong những cuộc cải tổ lớn nhất đối với thị thực du học, thị thực trao đổi học giả và thị thực dành cho báo chí trong nhiều thập kỷ.

Theo quy định mới, DHS sẽ chuyển thị thực du học diện F, thị thực trao đổi diện J và thị thực truyền thông diện I từ cơ chế “thời hạn lưu trú theo tình trạng hợp lệ” (Duration of Status – D/S) sang cơ chế quy định thời hạn lưu trú cố định.

Theo cơ chế D/S hiện hành, người mang thị thực được phép ở lại Mỹ miễn là tiếp tục đáp ứng các điều kiện của chương trình thị thực. Tuy nhiên, DHS cho rằng cơ chế này đã tạo điều kiện cho gian lận nhập cư, cho phép sinh viên nước ngoài, học giả trao đổi và đại diện truyền thông lưu trú tại Mỹ vô thời hạn mà không chịu sự giám sát thường xuyên của chính phủ.

Ví dụ, nhiều sinh viên nước ngoài đã liên tục đăng ký các khóa học mới để tránh phải rời khỏi Mỹ. DHS cho biết việc áp dụng thời hạn lưu trú cố định sẽ khắc phục lỗ hổng của hệ thống D/S.

Những đối tượng bị ảnh hưởng

Các nhóm chịu tác động của quy định mới gồm:

• Người sở hữu thị thực F-1 (du học sinh và thân nhân đi kèm).
• Người sở hữu thị thực J-1 (học giả trao đổi, bao gồm nhà nghiên cứu, học giả, bác sĩ, sinh viên trao đổi và những người tham gia các chương trình trao đổi cùng thân nhân).
• Người sở hữu thị thực I (phóng viên nước ngoài và đại diện các tổ chức truyền thông quốc tế).

Quy định sẽ có hiệu lực 60 ngày sau khi được đăng trên Công báo Liên bang, nhưng vẫn phải trải qua quá trình xem xét của Quốc hội Mỹ. Nếu thời điểm có hiệu lực thay đổi, DHS sẽ tiếp tục ban hành thông báo mới.

Trong tuyên bố, DHS cho biết những người không định cư đang ở Mỹ theo cơ chế D/S sẽ tự động chuyển sang hệ thống mới, với thời hạn lưu trú tối đa bốn năm, tính từ ngày quy định chính thức có hiệu lực.

Những thay đổi chính

Thời hạn lưu trú cố định

Đối với người mang thị thực F và J, thời gian được phép lưu trú sẽ phụ thuộc vào khóa học hoặc chương trình trao đổi mà họ tham gia, nhưng không vượt quá bốn năm.

Điều này đồng nghĩa với việc những người theo học các chương trình dài như tiến sĩ có thể phải nộp đơn lên Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) để xin gia hạn trước khi hoàn thành chương trình học.

Xin gia hạn lưu trú

Người có nhu cầu ở lại sau thời hạn được cấp phép sẽ phải nộp hồ sơ xin gia hạn theo quy định mới.

Rút ngắn thời gian chuẩn bị rời Mỹ

Quy định mới cũng rút ngắn thời gian ân hạn dành cho sinh viên F-1 sau khi tốt nghiệp để chuẩn bị rời Mỹ, chuyển trường hoặc chuyển đổi tình trạng cư trú, từ 60 ngày xuống còn 30 ngày.

Điều chỉnh liên quan đến học tập

Quy định cũng bao gồm các thay đổi về việc điều chỉnh chương trình học và tình trạng học tập.

Siết chặt thị thực dành cho báo chí

DHS cũng đưa ra các quy định mới nhằm tăng cường quản lý đối với người mang thị thực truyền thông diện I.

Thông tin chi tiết về các thay đổi khác đã được Bộ An ninh Nội địa công bố trên Công báo Liên bang.

Ý kiến trái chiều

Trước đó, nhiều ý kiến phản đối cảnh báo rằng đề xuất này sẽ làm gia tăng chi phí, thủ tục giấy tờ và sự bất định đối với sinh viên quốc tế cũng như các cơ sở giáo dục.

Tạp chí Newsweek dẫn lời bà Zuzana C. Wootson, Phó Giám đốc Chính sách Liên bang của Liên minh Hiệu trưởng Giáo dục Đại học và Di trú, cho biết sinh viên quốc tế, học giả và khách trao đổi đã có nhiều đóng góp cho xã hội Mỹ về kinh tế, tri thức và văn hóa. Theo bà, họ cần được bảo đảm rằng thời gian lưu trú hợp pháp tại Mỹ phù hợp với yêu cầu của chương trình học.

“Trong bối cảnh số lượng sinh viên quốc tế nhập học đã giảm, chúng ta nên chào đón những sinh viên ưu tú và xuất sắc nhất, thay vì dựng thêm các rào cản mới làm hạn chế cơ hội và đổi mới.”

Trong khi đó, Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin cho rằng:

“Trong gần nửa thế kỷ qua, cơ chế D/S lỗi thời đã làm suy yếu an ninh quốc gia và tạo môi trường cho các hành vi gian lận nhập cư phát triển.”

Ông nói thêm:

“Trong nhiều thập kỷ, sinh viên nước ngoài đã được phép lưu trú tại Mỹ vô thời hạn. Hàng nghìn người liên tục đăng ký các khóa học mới để tránh phải rời khỏi Mỹ, từ đó lạm dụng hệ thống nhập cư của chúng ta. Việc áp dụng thời hạn rõ ràng và có giới hạn đối với các loại thị thực này sẽ giúp nước Mỹ khôi phục khả năng sàng lọc, thẩm tra và giám sát phù hợp đối với những người đang ở trong lãnh thổ. Quy định cuối cùng này bảo đảm rằng sinh viên nước ngoài tập trung vào mục đích chính của họ: hoàn thành việc học và trở về quê hương.”

Theo thông báo của DHS, trong năm 2024, cơ quan này phát hiện kể từ khi Hệ thống Thông tin Sinh viên và Khách trao đổi (SEVIS) được triển khai vào năm 2003, đã có khoảng 77.000 sinh viên F-1 lưu trú tại Mỹ với tư cách sinh viên trên 10 năm.

Trong số này có những người đăng ký lặp lại cùng một bậc học tới 19 lần, cũng như những trường hợp đã hoàn thành chương trình sau đại học nhưng lại quay trở lại đăng ký chương trình đại học, thậm chí cả chương trình cao đẳng liên thông, nhằm tiếp tục duy trì tình trạng lưu trú tại Mỹ.