Starlink hỗ trợ người biểu tình Iran: Cơ hội lẫn thách thức

Chiến dịch trấn áp các nhân vật bất đồng chính kiến của Iran đang trở thành một trong những phép thử an ninh nghiêm trọng nhất từ trước đến nay đối với dự án Starlink của tỷ phú Elon Musk. Starlink từ lâu đã là sợi dây sinh mệnh giúp người dân Iran chống lại việc phong tỏa internet. Tuy nhiên, điều này đồng thời cũng mang đến cho Starlink một cơ hội bứt phá.

Chủ sở hữu của Starlink, công ty SpaceX, hồi đầu tuần này đã mở miễn phí dịch vụ vệ tinh cho người dùng tại Iran, khiến công ty hàng không vũ trụ của ông Elon Musk một lần nữa trở thành tâm điểm địa chính trị. Điều này chẳng khác nào một đội ngũ kỹ sư Mỹ đối đầu với một quốc gia độc tài sở hữu các thiết bị gây nhiễu vệ tinh và công nghệ giả mạo tín hiệu.

Trong bối cảnh SpaceX cân nhắc khả năng niêm yết trong năm nay, tình hình tại Iran cũng mang đến cho Starlink một sân khấu trình diễn thu hút sự chú ý đặc biệt trước các nhà đầu tư.

So với mạng truyền hình cáp và các tháp phát sóng di động, Starlink khó bị chính quyền Iran cắt đứt hơn nhiều, và đã trở thành công cụ liên lạc then chốt để ghi lại tình hình tại địa phương.

Theo tổ chức Holistic Resilience và các chuyên gia khác, Iran rất có khả năng đang sử dụng các thiết bị gây nhiễu vệ tinh để can thiệp vào tín hiệu Starlink. Theo nhà hoạt động đối lập Iran sống tại Anh, đồng thời là điều tra viên độc lập về gián điệp mạng, ông Nariman Gharib, Iran cũng đang phát đi các tín hiệu GPS giả nhằm gây nhiễu và làm tê liệt các thiết bị đầu cuối Starlink.

Mỹ và Trung Quốc đều theo dõi cách SpaceX chống đỡ các cuộc tấn công từ Iran

Reuters cho biết, quân đội và các cơ quan tình báo Mỹ — những đơn vị sử dụng Starlink cũng như phiên bản quân sự Starshield — cùng với Bắc Kinh, đều đang theo dõi sát sao cách SpaceX chống đỡ các cuộc tấn công từ Iran.

Ông John Plumb, quan chức phụ trách chính sách không gian của Lầu Năm Góc dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, nói với Reuters: “Chúng ta đang ở trong một giai đoạn đầu kỳ lạ của lịch sử phát triển thông tin liên lạc vũ trụ, và SpaceX hiện là công ty duy nhất thực sự có thể cung cấp dịch vụ (mạng) ở quy mô lớn như vậy”.

Starlink là chòm sao internet không gian quy mô lớn đầu tiên trên thế giới, với khoảng 10.000 vệ tinh Starlink quỹ đạo thấp bay lướt qua các thiết bị đầu cuối của người dùng với tốc độ quỹ đạo khoảng 27.359 km/giờ, khiến tín hiệu của nó khó bị định vị và gây nhiễu hơn so với các hệ thống vệ tinh truyền thống chỉ dựa vào một vệ tinh lớn đơn lẻ.

Ngoài ra, chính quyền Trung Quốc cũng đang xây dựng các chòm sao vệ tinh mới nổi, chuẩn bị cạnh tranh với Starlink trong những năm tới.

Ông Plumb nói: “Những chế độ độc tài này nghĩ rằng họ vẫn có thể cắt đứt liên lạc, nhưng tôi cho rằng đến một ngày nào đó, điều này sẽ trở nên bất khả thi”.

Starlink trở thành sợi dây sinh mệnh của người biểu tình Iran

Trong tuần qua, hàng ngàn người biểu tình phản đối chính quyền Iran đã bị sát hại. Trong bối cảnh nhà chức trách cắt internet và liên lạc, thế giới bên ngoài rất khó nắm bắt mức độ của cuộc đàn áp bạo lực đối với những người bất đồng chính kiến.

Bà Raha Bahreini, nhà nghiên cứu về Iran của Tổ chức Ân xá Quốc tế, cho biết họ đã xác minh hàng chục đoạn video từ Iran, trong đó có cảnh quân đội Iran giết hại hoặc làm bị thương người biểu tình, và tin rằng gần như tất cả các video này đều được truyền đi thông qua mạng Starlink.

Các thiết bị đầu cuối Starlink dành cho người tiêu dùng là ăng-ten hình chữ nhật, có hai kích cỡ — một loại có kích thước tương đương hộp pizza, và một loại “di động” nhỏ hơn, có kích thước tương đương máy tính xách tay.

Chính quyền Iran lâu nay đã tìm cách cắt dịch vụ Starlink thông qua các kênh ngoại giao. Năm 2025, Iran đã thúc giục một nhóm thuộc Liên minh Viễn thông Quốc tế của Liên Hợp Quốc buộc Mỹ và Na Uy (nơi Starlink đăng ký quốc tế) phải phong tỏa dịch vụ này. Tháng 11 cùng năm, Iran nói với nhóm này rằng bản thân họ gặp khó khăn trong việc định vị và làm tê liệt các thiết bị đầu cuối Starlink.

Theo tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ Holistic Resilience, mặc dù chính quyền Iran cấm người dân sử dụng Starlink, nhưng đã có hàng chục ngàn thiết bị đầu cuối Starlink được buôn lậu vào Iran, dù hiện vẫn chưa rõ có bao nhiêu thiết bị đang thực sự được sử dụng.

Tổ chức này từng hỗ trợ vận chuyển các thiết bị Starlink tới tay người dân Iran, đồng thời cho biết họ đang hợp tác với SpaceX để giám sát các hoạt động gây nhiễu Starlink của Iran.