Thượng viện bác dự luật chặn Tổng thống Trump tiến hành chiến tranh với Iran

Dự luật, nhằm ngăn chặn khả năng tổng thống tiến hành chiến tranh với Iran nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội, đã không được thông qua tại Thượng viện hôm 4/3, đánh dấu một chiến thắng cho chính quyền Trump.

Chính quyền Trump đã nỗ lực vận động hành lang để nhận được sự ủng hộ cho Chiến dịch Cơn Cuồng nộ Sử thi, tổ chức nhiều cuộc họp báo với Quốc hội để trình bày lập luận của mình. Nó có vẻ đã hiệu quả, ít nhất là vào lúc này, thuyết phục được một số thành viên Đảng Cộng hòa còn đang do dự quay sang ủng hộ việc tiếp tục hành động quân sự ở Iran.

Cuộc bỏ phiếu này do Thượng nghị sĩ Tim Kaine (Đảng Dân chủ – Virginia) đệ trình, có kết quả là 47 phiếu thuận và 53 phiếu chống. Thượng nghị sĩ Rand Paul (Đảng Cộng hòa – Kentucky), một người đồng bảo trợ dự luật, là thành viên Đảng Cộng hòa duy nhất ủng hộ biện pháp này. Thượng nghị sĩ John Fetterman (Đảng Dân chủ – Pennsylvania) đã đi ngược lại với đảng của mình khi bỏ phiếu chống lại nghị quyết.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra 5 ngày sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, dẫn đến một cuộc chiến gây ảnh hưởng đến phần lớn Trung Đông. Tổng thống Donald Trump cho biết ông đã phát động cuộc tấn công để ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.

Nhiều thành viên Đảng Dân chủ đã chỉ trích Tổng thống Trump vì chiến dịch này, và vì đã không xin phép Quốc hội trước khi bắt đầu các cuộc không kích. 

Thượng nghị sĩ Kaine đã lên án cách tiếp cận của chính quyền vào ngày 28/2, ngày bắt đầu cuộc không kích.

“Đã đến lúc Tổng thống phải giữ lời hứa chứ không phải phá vỡ chúng,” ông Kaine nói trước cuộc bỏ phiếu. “Đó là lý do tại sao tôi rất vui vì chúng ta sẽ buộc mọi người phải thể hiện lập trường công khai… Không ai được phép lẩn trốn và để Tổng thống vượt qua dễ dàng hoặc lách qua Hiến pháp.”

“Tổng thống Trump không học được gì từ nhiều thập kỷ Mỹ can thiệp vào Iran và những cuộc chiến tranh kéo dài mãi mãi ở Trung Đông hay sao?”, ông hỏi và gọi các cuộc không kích là “một sai lầm to lớn”.

Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer (Đảng Dân chủ, New York) cho biết trong một tuyên bố ngày 28/2: “Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng người dân Mỹ không muốn một cuộc chiến tốn kém và không hồi kết khác ở Trung Đông khi đang còn có quá nhiều vấn đề ở trong nước”.

Trong khi đó, nhiều thành viên Đảng Cộng hòa đã bày tỏ sự ủng hộ đối với chiến dịch. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune (Đảng Cộng hòa, South Dakota) đã hoan nghênh Tổng thống Trump “vì đã hành động để ngăn chặn những mối đe dọa này”.

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa, South Carolina) đã kiên quyết ủng hộ cuộc chiến.

“Chiến dịch này đã được lên kế hoạch kỹ lưỡng”, ông viết trên X vào ngày 28/2. “Nó sẽ khốc liệt, quy mô lớn và tôi tin rằng cuối cùng sẽ thành công. Một lần nữa, sự sụp đổ của chế độ Ayatollah, với bàn tay vấy máu của người Mỹ, là cần thiết và hoàn toàn chính đáng”.

Phía Đảng Cộng hòa phản bác rằng Tổng thống đã hành động hoàn toàn trong phạm vi thẩm quyền hiến pháp với tư cách Tổng tư lệnh. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa, Nam Carolina) thậm chí còn gọi Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh là “một sự chuyển giao quyền lực vi hiến từ tay Tổng thống”. Ông lập luận rằng nếu không đồng ý với một chiến dịch quân sự, Quốc hội vẫn có quyền can thiệp thông qua việc thắt chặt ngân sách.

“Chúng ta không cần tới 535 vị tổng tư lệnh,” Thượng nghị sĩ Markwayne Mullin (Đảng Cộng hòa, Oklahoma) nhấn mạnh khi đưa ra những lập luận phản đối dự luật này.

Tại Hạ viện, 2 Dân biểu Thomas Massie (Đảng Cộng hòa – bang Kentucky) và Ro Khanna (Đảng Dân chủ – bang California) đã đệ trình một nghị quyết về quyền hạn chiến tranh liên quan đến Iran. Dự kiến Hạ viện sẽ tiến hành bỏ phiếu về vấn đề này vào ngày 5/3. 

Trước đó, trong cuộc họp báo ngày 4/3, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã lên tiếng chỉ trích dự luật này.

“Tôi nghĩ việc thông qua Nghị quyết về Quyền hạn Chiến tranh ngay lúc này sẽ là một ý tưởng tồi tệ và nguy hiểm… Nó sẽ tiếp thêm sức mạnh cho kẻ thù của chúng ta, làm suy yếu lực lượng của chính chúng ta, và tước đi khả năng của quân đội Mỹ cũng như Tổng tư lệnh trong việc hoàn thành sứ mệnh quan trọng này để giữ an toàn cho mọi người,” ông nói.

Trong một bài đăng trên X hôm 28/2, ông Massie viết rằng cuộc chiến này “không phải là ‘Nước Mỹ trên hết'”.

Các cuộc tấn công ban đầu của Hoa Kỳ và Israel vào ngày 28/2 đã tiêu diệt các nhà lãnh đạo cấp cao của chế độ ở Tehran, bao gồm cả Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei. Các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump đã báo cáo với các thành viên Quốc hội, đưa ra lập luận về lý do tại sao cuộc chiến là cần thiết.

Theo chính quyền Trump, chiến dịch của họ có 4 mục tiêu: phá hủy năng lực tên lửa của Iran, vô hiệu hóa hải quân Iran, phá vỡ các mạng lưới khủng bố ủy nhiệm và ngăn chặn Iran có được vũ khí hạt nhân.

Mặc dù Tổng thống, với tư cách là Tổng tư lệnh, có thẩm quyền thực hiện một số hành động quân sự chiến lược nhất định một cách độc lập, nhưng Hiến pháp trao cho Quốc hội quyền tuyên chiến. Trước khi bắt đầu Chiến tranh Iraq vào tháng 3/2003, Tổng thống George W. Bush đã dành nhiều tháng để xin sự phê chuẩn của Quốc hội. Ngược lại, không có cuộc bỏ phiếu ủy quyền nào như vậy được theo đuổi liên quan đến Iran, và nỗ lực trước đó của Thượng viện nhằm hạn chế các hành động của ông Trump sau cuộc tấn công vào Iran vào mùa hè năm 2025 cũng không thành công.

Bất kỳ cuộc tranh luận nào của Quốc hội về quyền hạn chiến tranh phần lớn sẽ mang tính biểu tượng. Ngay cả khi một nghị quyết được thông qua tại Quốc hội đang bị chia rẽ sít sao, ông Trump có khả năng sẽ phủ quyết nó, và các nhà lập pháp sẽ thiếu đa số 2/3 cần thiết để bác bỏ quyền phủ quyết đó.

Đảng Dân chủ cũng nắm lấy việc chính quyền từ chối loại trừ khả năng đưa bộ binh Mỹ vào Iran.

“Họ khước từ việc loại trừ khả năng triển khai bộ binh,” Thượng nghị sĩ Chris Murphy (Đảng Dân chủ, Connecticut) phát biểu, đồng thời cảnh báo xung đột có thể leo thang vượt ra ngoài các chiến dịch không quân và hải quân. “Điều này sẽ khiến chiến dịch tại Libya trước đây chỉ còn như trò trẻ con.”

Dù từng ủng hộ nghị quyết kiềm chế quyền hạn chiến tranh của ông Trump tại Venezuela, Thượng nghị sĩ Josh Hawley (Đảng Cộng hòa,Missouri) tuyên bố sẽ phản đối nỗ lực mới nhất này. Tuy nhiên, ông vẫn bảo lưu quan điểm rằng bất kỳ chiến dịch bộ binh nào cũng bắt buộc phải có sự phê chuẩn từ Quốc hội.

“Tôi luôn nói rằng việc đưa bộ binh vào sẽ là điều mà tôi nghĩ cần có sự ủy quyền ngay lập tức của Quốc hội, nhưng điều đó có vẻ không nằm trong viễn cảnh trước mắt,” ông Hawley nói.

Cũng có sự mệt mỏi trong một số thành viên Đảng Cộng hòa đối với những nỗ lực lặp đi lặp lại của ông Kaine nhằm khẳng định lại quyền hạn của Quốc hội trong các cuộc xung đột. Các đảng viên Cộng hòa đã họp kín vào thứ Ba để thảo luận về các cuộc không kích và cuộc bỏ phiếu về quyền hạn chiến tranh sắp tới trước khi có cuộc họp báo với Ngoại trưởng Marco Rubio, Giám đốc CIA John Ratcliffe, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Tướng Dan “Raizin” Caine và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth.

Một nguồn tin thân cận với cuộc thảo luận kín nói với Fox News Digital rằng các đảng viên Cộng hòa, những người có thể đã bị lung lay, cảm thấy bực bội với việc ông Kaine liên tục sử dụng diễn đàn Thượng viện để thúc đẩy các nghị quyết hạn chế quyền hạn chiến tranh của ông Trump.

Người điều phối phe đa số tại Thượng viện John Barrasso (Đảng Cộng hòa, Wyoming) nhấn mạnh rằng đây đã là nghị quyết thứ 5 mà ông Kaine đưa ra nhằm kiềm chế quyền hạn chiến tranh của Tổng thống Trump kể từ khi ông nhậm chức vào năm ngoái. Đáng chú ý, con số này chiếm gần một nửa tổng số các nghị quyết về quyền hạn chiến tranh trong suốt chiều dài lịch sử Hoa Kỳ.

“Những nghị quyết này chỉ mới được sử dụng 11 lần trong 50 năm”, ông Barrasso nói. “Chỉ riêng vị Thượng nghị sĩ từ Virginia đã chiếm gần một nửa số đó. Vậy mà Thượng nghị sĩ Kaine đã không đưa ra nghị quyết quyền hạn chiến tranh nào khi Barack Obama và Joe Biden làm tổng thống.”

Ông Rubio nói với các phóng viên sau cuộc họp báo với toàn bộ các thượng nghị sĩ vào thứ Ba rằng chính quyền đã tuân thủ Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, mặc dù họ tin rằng đạo luật này là vi hiến và lưu ý rằng các lãnh đạo Quốc hội đã được thông báo trước cuộc tấn công.

Ông Rubio trước đó đã gợi ý rằng Hoa Kỳ thực hiện Chiến dịch Cơn Cuồng nộ Sử thi sau khi thấy rõ rằng Israel có ý định tấn công Iran trước, một điểm mà sau đó ông đã rút lời.

“Nếu bạn nói với Tổng thống Hoa Kỳ rằng nếu chúng ta không tấn công trước, chúng ta sẽ có thêm nhiều người bị giết và bị thương, Tổng thống sẽ tấn công trước,” ông Rubio nói. “Đó là những gì ông ấy đã làm. Đó là điều mà Tổng thống sẽ luôn làm.”

Trong khi đó, lực lượng Hoa Kỳ hiện đã tấn công hơn 2.000 mục tiêu ở Iran, phần lớn tập trung vào việc tiêu diệt hệ thống phòng không và năng lực tên lửa của chế độ. 6 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong chiến dịch, Iran mất 50 lãnh đạo hàng đầu.

Chính phủ Iran tuyên bố ít nhất 1.045 người đã thiệt mạng trên khắp Iran trong suốt chiến dịch này.

Trong lịch sử, Quốc hội đã phải vật lộn trong việc ngăn chặn các hành động quân sự khác của Hoa Kỳ — chẳng hạn như trong một cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện liên quan đến Venezuela — mặc dù các cuộc bỏ phiếu này vẫn được ghi lại như những tuyên bố công khai về lập trường của các nhà lập pháp.