Bộ trưởng Quốc phòng Nhật cảnh báo: Không thể né tránh vấn đề vũ khí hạt nhân

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi mới đây cho rằng, trong bối cảnh môi trường an ninh của Nhật Bản ngày càng trở nên nghiêm trọng, nước này cần thảo luận một cách cởi mở hơn về vai trò của vũ khí hạt nhân trong chiến lược phòng thủ quốc gia. Đây là một trong số rất ít lần trong những năm gần đây một thành viên đương nhiệm của Nội các Nhật Bản công khai đề cập đến chủ đề nhạy cảm và gây nhiều tranh cãi này.

Trong một chương trình tin tức trực tuyến phát sóng hôm thứ Sáu (17/7), ông Koizumi phát biểu: “Đối với Nhật Bản, đây là một chủ đề rất khó để thảo luận, nhưng vấn đề mà chúng ta không thể né tránh chính là vũ khí hạt nhân”.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ Nhật Bản đang xem xét cập nhật các văn kiện then chốt về chính sách an ninh, bao gồm khả năng điều chỉnh “Ba nguyên tắc phi hạt nhân” mà nước này kiên trì theo đuổi nhiều thập kỷ qua, gồm: không sở hữu, không sản xuất và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào Nhật Bản.

Nhật Bản là quốc gia duy nhất trên thế giới từng hứng chịu các cuộc tấn công bằng bom nguyên tử. Hơn 80 năm sau thảm kịch Hiroshima và Nagasaki, người dân nước này vẫn đặc biệt nhạy cảm với vấn đề hạt nhân. Chính vì vậy, trong nhiều năm qua, các quan chức cấp cao của Nhật thường tránh công khai đưa ra các phát biểu liên quan đến vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, ông Koizumi cho rằng môi trường an ninh hiện nay đã thay đổi đáng kể và Nhật Bản cần thay đổi thực trạng “có những chủ đề không thể đem ra thảo luận”. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Itsunori Onodera cũng từng phát biểu vào cuối năm ngoái rằng Nhật Bản cần tiến hành tranh luận về tương lai của chính sách phi hạt nhân.

Ông Koizumi nhận định, cuộc chiến Nga – Ukraine đã khiến Pháp tăng cường năng lực hạt nhân, đồng thời thúc đẩy Phần Lan chấp thuận việc triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này. Theo ông, những thay đổi lớn đó “đều được thúc đẩy trên cơ sở giả định nghiêm túc về khả năng xảy ra các tình huống khẩn cấp”.

Ông nhấn mạnh: “Xét trên thực tế đó, tôi cho rằng chúng ta phải nỗ lực hơn nữa để giải thích với người dân rằng môi trường an ninh mà Nhật Bản đang phải đối mặt đòi hỏi chúng ta phải xem xét mọi chính sách với ý thức khủng hoảng cao độ, đồng thời thảo luận và thúc đẩy các chính sách này mà không có bất kỳ điều cấm kỵ nào”.

Mối đe dọa từ Trung Quốc gia tăng thúc đẩy Nhật Bản tăng cường năng lực phòng thủ

Các quan chức cấp cao của Nhật Bản nhiều lần liên hệ cuộc chiến Nga – Ukraine với tình hình khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời cảnh báo rằng “Ukraine của hôm nay có thể là Đông Á của ngày mai.” Cách ví von này được nhiều người hiểu là ám chỉ khả năng Trung Quốc có thể sử dụng vũ lực đối với Đài Loan.

Tháng 11 năm ngoái, Thủ tướng Sanae Takaichi từng phát biểu tại Quốc hội rằng nếu xảy ra xung đột quân sự ở eo biển Đài Loan thì đó có thể được xem là “một mối đe dọa đe dọa sự tồn vong của Nhật Bản.” Phát biểu này được cho là tạo cơ sở pháp lý để Nhật Bản thực thi quyền phòng vệ tập thể và có thể can thiệp quân sự nếu xảy ra xung đột tại eo biển Đài Loan, khiến Bắc Kinh phản ứng mạnh và tiến hành một loạt biện pháp đáp trả.

Bà Takaichi từ lâu đã chủ trương cải cách mạnh mẽ chính sách quốc phòng của Nhật nhằm ứng phó với “môi trường an ninh khu vực ngày càng căng thẳng”.

Đầu năm nay, khi được hỏi liệu Nhật Bản có thể sửa đổi chính sách phi hạt nhân hay không, ông Koizumi trả lời rằng để tăng cường khả năng răn đe, “về nguyên tắc không nên loại trừ bất kỳ khả năng nào và cần xem xét mọi lựa chọn”.

Một trong những phương án nhằm tăng cường năng lực răn đe hạt nhân là chính thức cho phép các tàu chiến chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ cập cảng Nhật Bản.

Hãng tin Kyodo từng dẫn các nguồn tin trong chính phủ vào tháng 11 năm ngoái cho biết Thủ tướng Sanae Takaichi đang cân nhắc xem xét lại “Ba nguyên tắc phi hạt nhân” vốn được Nhật Bản duy trì trong thời gian dài.

Theo các nguồn tin, do Nhật Bản là thành viên của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) nên bà Takaichi không có ý định thay đổi hai nguyên tắc “không sở hữu” và “không sản xuất” vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, bà lo ngại rằng việc tiếp tục tuân thủ nguyên tắc thứ ba – cấm đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản – có thể cản trở các tàu chiến hạt nhân của Mỹ cập cảng Nhật, từ đó làm suy giảm năng lực răn đe hạt nhân của nước này trong trường hợp xảy ra tình huống khẩn cấp.

Đối với Nhật Bản, những thách thức an ninh từ Trung Quốc ngày càng gia tăng.

Đầu tháng này, Trung Quốc đã phóng thử một tên lửa đạn đạo chiến lược phóng từ tàu ngầm (SLBM) mang đầu đạn mô phỏng huấn luyện ra Thái Bình Dương mà không tuân thủ đầy đủ quy trình thông báo quốc tế thông thường. Nhật Bản, Mỹ và Australia đã chỉ trích Bắc Kinh vì không thông báo trước chính xác khu vực rơi của tên lửa, khiến các nước không kịp chuẩn bị biện pháp ứng phó.

Trước các hoạt động quân sự ngày càng quyết đoán của Trung Quốc, đảng cầm quyền Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cùng đối tác liên minh Đảng Đổi mới Nhật Bản đã lần lượt trình lên Thủ tướng Takaichi các đề xuất sửa đổi “Ba văn kiện an ninh”, nhằm xây dựng các phương án cụ thể để tăng cường năng lực răn đe hạt nhân mở rộng, đồng thời xem xét lại “Ba nguyên tắc phi hạt nhân” của Nhật Bản.

Bắc Kinh chỉ trích nỗ lực tăng cường năng lực quốc phòng của chính phủ Takaichi là biểu hiện của “chủ nghĩa quân phiệt mới”.

Đáp lại, tại Đối thoại Shangri-La tổ chức ở Singapore vào cuối tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi cho rằng Trung Quốc vẫn đang duy trì tốc độ tăng chi tiêu quốc phòng ở mức cao và tiếp tục mở rộng năng lực quân sự trong “điều kiện thiếu minh bạch.” Theo ông, lập trường đối ngoại cũng như các hoạt động quân sự của Trung Quốc không chỉ là mối quan ngại nghiêm trọng của Nhật Bản mà còn của toàn bộ cộng đồng quốc tế.

Ông Koizumi nói: “Hãy thử nghĩ xem: Có một quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân khổng lồ cùng lực lượng máy bay ném bom chiến lược hùng hậu; còn Nhật Bản thì không có bất kỳ loại vũ khí nào như vậy, nhưng lại bị gán cho cái mác ‘chủ nghĩa quân phiệt mới’?”

Trương Đình/ Epoch Times