Lũ lụt ở Nepal và Tây Tạng, hàng chục người Mỹ mất tích: Bộ Ngoại giao lên tiếng

Ngày 26/8 (thứ Tư), lũ lụt và lở đất bất ngờ xảy ra tại khu vực biên giới giữa Nepal và Tây Tạng, khiến ít nhất 160 người thiệt mạng và hơn 800 người mất tích. Cảnh sát Nepal cho biết trong số những du khách mất tích có ít nhất 54 công dân Mỹ. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đang theo dõi sát tình hình và sẵn sàng hỗ trợ.

Đại sứ quán Mỹ tại Nepal đăng tuyên bố trên nền tảng mạng xã hội X cho biết đang nỗ lực xác minh danh tính những công dân Mỹ có thể bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Đại sứ quán cũng thông báo: “Nếu bạn đang ở khu vực bị ảnh hưởng, hãy gửi email tới KathmanduACS@state.gov, trong email ghi rõ họ tên đầy đủ, vị trí hiện tại, tình trạng của bạn và tên công ty du lịch hoặc công ty tổ chức hoạt động leo núi.” Công dân Mỹ cần hỗ trợ khẩn cấp có thể gọi tới Đại sứ quán Mỹ theo số +977-1-423-4000. Nếu cần hỗ trợ tìm kiếm và cứu hộ tại địa phương, có thể gọi đường dây nóng phòng chống thiên tai của Nepal theo số 1234.

Theo CNN, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 26/8 cho biết Bộ Ngoại giao “đã được thông báo về việc có công dân Mỹ bị ảnh hưởng bởi lũ lụt tại Nepal và đang theo dõi sát diễn biến tình hình”.

Phát ngôn viên này không tiết lộ số lượng công dân Mỹ bị ảnh hưởng cũng như tình trạng hiện tại của họ. Tuy nhiên, ông cho biết: “Các nhân viên Bộ Ngoại giao Mỹ tại Washington D.C. và Kathmandu đang theo dõi tình hình và duy trì liên lạc với Chính phủ Nepal. Mỹ đã sẵn sàng cung cấp hỗ trợ”.

Phát ngôn viên nói thêm rằng tại địa phương, Đại sứ quán Mỹ đang phối hợp chặt chẽ với các công ty du lịch và cơ quan chính quyền địa phương để hỗ trợ công dân Mỹ tại những khu vực bị ảnh hưởng. Đại sứ quán kêu gọi công dân Mỹ tại địa phương “theo dõi sát tin tức địa phương, tuân thủ các hướng dẫn khẩn cấp do chính quyền địa phương ban hành” và đăng ký Chương trình Đăng ký Du khách Thông minh (Smart Traveler Enrollment Program – STEP) của Bộ Ngoại giao Mỹ để “nhận các thông tin khẩn cấp quan trọng”.

Theo BBC, các quan chức Nepal cho biết hiện đang nỗ lực xác minh tung tích của 579 du khách, trong đó có 466 du khách nước ngoài đến từ 28 quốc gia khác nhau. Cảnh sát cho biết trong số những người mất tích có 113 người Nepal, 54 người Mỹ và 33 người Anh.

Một công ty du lịch Nepal có tên “Fishtail Tours and Travel” xác nhận với ABC News rằng trong số những du khách mất tích đi cùng đoàn của công ty có ba công dân Mỹ.

Cơ quan Du lịch Nepal cho biết các cơ quan du lịch và lực lượng thực thi pháp luật địa phương đang “xác minh tung tích và tình trạng an toàn của các du khách và hành khách đang ở hoặc đi qua những khu vực bị ảnh hưởng”.

Nhà báo kỳ cựu: Bắc Kinh coi thường an ninh của các nước láng giềng

Phóng viên ngoại giao Nepal Parshuram Kafle liên tiếp đăng nhiều bài viết trên mạng xã hội X, bày tỏ nghi vấn mạnh mẽ về cơ chế hợp tác biên giới với chính quyền Bắc Kinh.

Kafle viết: “Nepal luôn đáp ứng thỏa đáng những quan ngại chính đáng về an ninh của nước láng giềng. Tuy nhiên, thật đáng tiếc khi chính nước láng giềng phía Bắc lại gây tổn hại nghiêm trọng cho chúng tôi. Do không đưa ra cảnh báo sớm về một thảm họa lớn như vậy, chúng tôi đã phải hứng chịu tổn thất nặng nề về nhân mạng”.

Ông tiếp tục chỉ trích: “Chúng tôi liên tục phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ lãnh thổ của họ, trong khi vẫn tiếp tục đáp ứng mọi mối quan ngại của họ – bất kể có cần thiết hay không. Tại sao chỉ có Nepal phải trả giá cho thứ tình yêu đơn phương (one-sided love) này?”

Trong 2 năm liên tiếp, tính chất chung của các cơ chế cảnh báo sớm lũ lụt xuyên biên giới đã bị đặt dấu hỏi

Tuy nhiên, đây đã là năm thứ hai liên tiếp phía Trung Quốc vấp phải phản ứng từ dư luận Nepal do không đưa ra cảnh báo cho Nepal về lũ lụt bắt nguồn từ Tây Tạng.

Ngay từ tháng 7/2025, một vụ vỡ hồ băng (GLOF) xảy ra tại khu vực Kyirong, Tây Tạng, gây ra trận lũ lớn xuyên biên giới, cuốn trôi cây cầu nối hai nước và khiến nhiều người ở Nepal thiệt mạng hoặc mất tích. Khi đó, phía Trung Quốc cũng không đưa ra cảnh báo trước. Sau thảm họa, hai nước từng tuyên bố sẽ xây dựng một “cơ chế cảnh báo lũ lụt tức thời và chia sẻ dữ liệu thủy văn xuyên biên giới”, nhưng việc triển khai cơ chế này rõ ràng đã không vượt qua được thử thách lần này.

Các phương tiện truyền thông như Eurasian Times của Ấn Độ và Kathmandu Post của Nepal nhận định rằng Trung Quốc từ lâu kiểm soát chặt chẽ dữ liệu thủy lợi tại khu vực biên giới và Tây Tạng, trong khi thiếu minh bạch trong việc chia sẻ dữ liệu thủy văn có ý nghĩa sống còn đối với người dân các quốc gia láng giềng. Điều này khiến dư luận Nepal đặt câu hỏi về sự bất cân xứng nghiêm trọng trong hợp tác an ninh giữa hai nước cũng như cách mỗi bên đáp ứng những mối quan ngại của bên kia. Các cơ chế hợp tác phòng chống thiên tai xuyên biên giới trong tương lai cần có những quy định mang tính ràng buộc hơn để bảo đảm được thực thi.