Mỹ phong tỏa, Iran bị chặn đường đưa dầu sang Trung Quốc

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm thứ Sáu (4/9) cho biết, kể từ khi Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, Iran vẫn không thể vận chuyển dầu thô qua Eo biển Hormuz đến Trung Quốc. Bộ trưởng Tài chính Mỹ mô tả diễn biến này là bằng chứng cho thấy sức ép kinh tế đối với Iran đang ngày càng gia tăng.

Trong một bài đăng trên X, ông Bessent viết: “Kể từ khi Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa, không có lô dầu thô nào của Iran có thể thành công đi qua Eo biển Hormuz để vận chuyển đến Trung Quốc”.

Ông cho biết dầu thô đang chất đống trên các tàu bị mắc kẹt trong eo biển, trong khi hoạt động bổ sung hàng dự trữ của Iran bị cản trở. Việc phong tỏa càng làm gia tăng sức ép lên nguồn tài chính của chính quyền Iran.

Dữ liệu từ công ty theo dõi tàu biển Kpler cho thấy ít nhất 41 triệu thùng dầu thô và 22 tàu chở dầu không tải đang bị lực lượng Mỹ phong tỏa, mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, trong khi hầu như không có tàu chở dầu mới nào có thể đi qua Eo biển Hormuz. Điều này không chỉ giáng đòn mạnh vào Iran mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc, thường được gọi là các nhà máy “teapot” hay các nhà máy lọc dầu địa phương, vốn là những khách hàng lớn của nguồn dầu này.

“Mạch máu xuất khẩu của Iran đang bị cắt đứt: dầu bị mắc kẹt, khả năng lưu trữ hạn chế và nguồn thu nhanh chóng thu hẹp”, ông Bessent viết.

Theo dữ liệu của Kpler ngày 28/8, lượng dầu thô xuất khẩu được bốc tại các cảng Iran trong tháng 8 tính đến thời điểm đó đã giảm xuống còn khoảng 260.000 thùng/ngày, so với 1,7 triệu thùng/ngày vào tháng 8/2025, tức giảm hơn 80%. Phần lớn mức sụt giảm xảy ra sau ngày 14/7, khi bản ghi nhớ hiểu biết giữa Mỹ và Iran đổ vỡ và Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa. Kể từ thời điểm đó, lượng dầu thô Iran được bốc lên tàu đã giảm 70%.

Theo Reuters và dữ liệu ngành, các nhà máy lọc dầu “teapot” tại tỉnh Sơn Đông, chiếm khoảng 1/5 công suất lọc dầu của Trung Quốc, là những khách hàng lớn nhất của dầu thô Iran. Các nhà phân tích cảnh báo rằng từ cuối tháng 9, những nhà máy này sẽ rơi vào tình trạng “gần như không còn dầu thô Iran mới để mua”, buộc phải chuyển sang mua dầu từ Brazil, Iraq và Nga, hoặc phải giảm công suất hoạt động kể từ tháng 10.

Tính đến ngày 30/8, các lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuyển hướng 83 tàu thương mại, vô hiệu hóa 3 tàu và lên kiểm tra 2 tàu nhằm đảm bảo các tàu này tuân thủ lệnh phong tỏa.

Kể từ tuần trước, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã mở rộng chiến dịch “Kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế” nhằm vào Iran, đồng thời gia tăng sức ép với mục tiêu cắt đứt mạng lưới tài chính và các nguồn thu của chính quyền Iran.

Bob McNally, Chủ tịch công ty Rapidan Energy, nói với CNBC rằng xuất khẩu dầu là “mạch máu” của Iran và chính quyền Trump đang đặt cược vào việc sức ép kinh tế cuối cùng sẽ khiến Iran cạn kiệt nguồn tài chính và buộc phải nhượng bộ.