Ông Duterte tuyên bố ‘chia tay Hoa Kỳ’

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tuyên bố hôm 20/10 rằng Philippines sẽ “chia tay Hoa Kỳ”, sát lại Trung Quốc ngay sau cuộc hội đàm với ông Tập Cận Bình ở Bắc Kinh.

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte bắt tay Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường

“Tại địa điểm này, thưa quý vị, tại đây, tôi thông báo tách khỏi Hoa Kỳ”, ông Duterte nói trong sự vỗ tay nhiệt liệt của phái đoàn doanh nghiệp Philippines cùng nhiều cử toạ Trung Quốc tại toà nhà Đại Lễ đường Nhân dân. “Cả về quân sự, xã hội và kinh tế, Hoa Kỳ đã thua cuộc”.

Phó Thủ tướng Trung Quốc Trương Cao Lệ cũng có mặt trong buổi họp này.

“Có thể tôi sẽ tới Nga gặp ông Putin và nói với ông ấy rằng, ba chúng ta sẽ chống lại cả thế giới – Trung Quốc, Philippines và Nga. Đây là cách duy nhất”, ông Duterte nói thêm.

Trước đó một ngày, hôm 19/10, khi phát biểu trước cộng đồng người Philippines ở Bắc Kinh, ông Duterte đã cho rằng Philippines cho tới nay đã không hưởng được gì nhiều từ liên minh với Mỹ và theo ông “đã đến lúc nói lời từ giã” Washington. Tổng thống Philippines còn tuyên bố sẽ không đặt chân đến Hoa Kỳ, trước khi một lần nữa dùng một từ miệt thị để gọi tổng thống Barack Obama.

Cùng ngày, khoảng 1.000 người Philippines có mặt trước Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Manila phản đối việc Hoa Kỳ hiện diện quân sự ở quốc gia này. Cho dù bị phương Tây chê trách vì vi phạm nhân quyền, nhưng ông Duterte vẫn nhận được tỷ lệ tín nhiệm rất cao từ những người dân trong nước.

Bị Mỹ, Liên Hiệp Châu Âu và Liên Hiệp Quốc chỉ trích nặng nề về cuộc chiến chống túy do ông phát động, khiến hơn 3.700 người chết, tổng thống Duterte chuyển hướng sang người khổng lồ Trung Quốc, vốn có thành tích nhân quyền còn kém cỏi hơn.

Đáp lại việc ông Duterte tạm gác tranh chấp biển Đông sang một bên, chủ tịch Tập Cận Bình loan báo Trung Quốc sẽ “tích cực tham gia” vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết cho sự phát triển của quốc gia Đông Nam Á này. Ông Tập Cận Bình còn cam kết sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư nhiều hơn vào Philippines và khuyến khích dân Trung Quốc đi du lịch đến nước này.

Dưới chính quyền Obama vốn còn mấy tháng nữa là kết thúc, quan hệ đồng minh khăng khít với Philippines là cực kỳ quan trọng. Ông Obama đặt tham vọng xoay trục sang Châu Á và đặt Philippines là một mắt xích lớn trong việc đối trọng với Trung Quốc. Gần đây có tin Nhà Trắng hiện dùng chính sách ngó lơ để đối phó với những phát biểu của ông Duterte, bởi một thất bại ngoại giao với Philippines sẽ là gáo nước lạnh dội vào thành tích di sản mà ông Obama để lại.

Về tuyên bố mới nhất của tổng thống Philippines, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nhận định rằng nó không nhất quán với quan hệ gần gũi giữa hai nước.

“Chúng tôi sẽ yêu cầu một lời giải thích rõ ràng rằng tổng thống Philippines muốn nói gì khi ông tuyên bố tách khỏi Mỹ”, phát ngôn viên John Kirby từ Nhà Trắng nói.