Ông Rutte: Mỹ đang chờ đợi cam kết của châu Âu về eo biển Hormuz

Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã thông báo với một số nước châu Âu rằng Mỹ mong muốn nhận được các cam kết cụ thể trong vài ngày tới nhằm đảm bảo an ninh tại Eo biển Hormuz. Thông tin này được đưa ra sau chuyến thăm Washington của ông, trong bối cảnh Mỹ gia tăng áp lực lên các đồng minh châu Âu. Người phát ngôn NATO Allison Hart nhấn mạnh rằng Washington muốn thấy “hành động thực tế” từ các đồng minh để bảo vệ tự do hàng hải tại khu vực chiến lược này.

Trong những tuần gần đây, Donald Trump liên tục chỉ trích các đồng minh châu Âu vì dựa vào sự bảo vệ an ninh của Mỹ nhưng không hỗ trợ tương xứng cho chiến dịch quân sự của liên minh Mỹ – Israel nhằm vào Iran. Sau cuộc gặp với Rutte, ông Trump tiếp tục công khai bày tỏ sự thất vọng, cho rằng NATO không đáng tin cậy khi cần thiết.

Dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần, bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz và chuẩn bị cho đàm phán trực tiếp, căng thẳng vẫn chưa hạ nhiệt. Hai bên đã nhanh chóng cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận, cho thấy mức độ thiếu tin tưởng sâu sắc. Phản ứng của châu Âu nhìn chung khá dè dặt. Một số nhà ngoại giao cho rằng NATO sẽ không tham gia chiến tranh chống Iran, nhưng vẫn muốn góp phần tìm kiếm giải pháp lâu dài cho khu vực.

Anh hiện đang dẫn đầu một liên minh khoảng 40 quốc gia nhằm xây dựng kế hoạch quân sự và ngoại giao để đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz, nhưng tiến triển còn hạn chế. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết khoảng 15 quốc gia đang xem xét hỗ trợ khôi phục lưu thông tại khu vực, trong khi Ngoại trưởng Pháp nhấn mạnh rằng eo biển chỉ có thể mở hoàn toàn khi đạt được thỏa thuận lâu dài giữa Mỹ và Iran. Các nước châu Âu cũng phản đối mạnh mẽ ý định của Iran về việc áp phí tàu thuyền đi qua.

Trong khi đó, chính quyền Trump đang cân nhắc các biện pháp gây áp lực lên NATO. Theo báo cáo, Nhà Trắng có thể trừng phạt các đồng minh bị coi là không hỗ trợ đầy đủ bằng cách rút quân Mỹ khỏi một số quốc gia châu Âu và tái triển khai tới các nước ủng hộ mạnh hơn. Các phương án này có thể bao gồm đóng cửa một số căn cứ quân sự tại châu Âu như ở Đức hoặc Tây Ban Nha, dù vẫn đang ở giai đoạn thảo luận ban đầu. Thủ tướng Đức đã bác bỏ thông tin về việc có bất kỳ cuộc đàm phán nào liên quan đến rút quân.

Tại thực địa, tình hình eo biển Hormuz vẫn rất căng thẳng. Iran chưa mở hoàn toàn tuyến đường này, chỉ cho phép tối đa 15 tàu mỗi ngày đi qua, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình khoảng 140 tàu/ngày trước xung đột. Eo biển Hormuz là tuyến vận tải cực kỳ quan trọng, vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt hóa lỏng toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có tác động lớn đến kinh tế thế giới.

Ngoài ra, sự hiện diện của thủy lôi và các rủi ro an ninh khiến hơn 800 tàu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư. Giá dầu đã tăng mạnh do lo ngại về tính bền vững của lệnh ngừng bắn, trong khi chi phí vận tải biển cũng leo thang. Các công ty vận tải cho biết họ buộc phải chuyển phần chi phí gia tăng này sang khách hàng, điều có thể khiến giá hàng hóa toàn cầu tiếp tục tăng trong thời gian tới.