Vòm đá biển Holei tại Hawaii, hình thành từ dung nham 550 năm tuổi, đã đổ sụp

Ban quản lý Vườn quốc gia Núi lửa Hawaii (Mỹ) hôm thứ Năm (1/10) thông báo vòm đá biển Holei cao 90 feet (khoảng 27 m), một kỳ quan nổi tiếng của vườn, đã đổ sụp xuống Thái Bình Dương.

Theo thông cáo của vườn, vòm đá vẫn đứng vững hôm 23/9, ngay trước khi vườn đóng cửa, nhưng tới tối Chủ nhật (27/9) thì đã không còn.

Đợt đóng cửa kéo dài từ 23 đến 27/9, do gió mạnh và mưa lớn của bão nhiệt đới Nolo. Khi vườn mở cửa trở lại hôm thứ Hai (28/9), nhân viên và du khách phát hiện vòm đá đã biến mất.

Sóng biển và động đất bào mòn vòm đá

Vòm đá nằm ở cuối đường Chain of Craters trên đảo Lớn (Big Island) của Hawaii. Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ cho biết khoảng 550 năm trước, núi lửa Kilauea phun trào, dung nham chảy thẳng ra bờ biển.

Dung nham nguội đi thành đá bazan. Suốt hàng trăm năm sau đó, sóng Thái Bình Dương đập vào và bào mòn khối đá, dần khoét rỗng phần giữa, tạo nên vòm đá thu hút rất đông du khách.

Những khối đá hình thành từ dung nham như vậy vốn dễ vỡ, không tồn tại mãi.

Nhiều năm qua, sóng lớn, các vết nứt ngày càng rộng và những trận động đất xảy ra thường xuyên đã khiến vòm đá xuống cấp nhanh hơn, ban quản lý vườn cho biết. Năm 2018, động đất trong đợt phun trào và sụp đỉnh của núi lửa Kilauea đã làm hư hại các vách đá xung quanh.

Tháng 1/2020, vườn đóng cửa khu ngắm cảnh cũ gần vòm đá sau khi xuất hiện vết nứt mới và dấu hiệu mất ổn định. Tháng 3 cùng năm, vườn mở một khu ngắm cảnh mới, xa mép vách đá và an toàn hơn.

Cũng trong năm 2020, sóng lớn do bão nhiệt đới Darby gây ra đánh gãy một tảng đá ở phần dưới của vòm.

“Vòm đá biển rồi sẽ đổ xuống biển, nhưng khi vách đá dần lùi vào đất liền, những vòm đá mới sẽ hình thành,” ban quản lý vườn nhận định.

Dải bờ biển dung nham tại đây vẫn rất bất ổn, với những vách đá dựng đứng xuống biển có thể sụp bất cứ lúc nào. Vườn kêu gọi du khách không vượt rào vào khu vực đóng cửa và không đến gần mép vách đá, tránh gây nguy hiểm cho chính mình và lực lượng cứu hộ.

Du khách tiếc nuối

Sau khi tin vòm đá đổ sụp lan ra, vườn đăng lên Facebook và Instagram ảnh vòm đá trước và sau khi sụp, kèm dòng chữ: “Vâng, đây là sự thật. Vĩnh biệt vòm đá biển Holei”. Bài đăng nhanh chóng thu hút nhiều bình luận tiếc nuối của cư dân mạng khắp thế giới và những du khách từng đến đây.

Một du khách đăng ảnh kèm lời kể: “Chúng tôi có mặt ở đó vào khoảng 10h sáng 23/9, có lẽ là những người cuối cùng thấy nó còn đứng vững!”

Nhiều người từng đến Hawaii nhiều lần cũng bày tỏ nỗi buồn. “Rất buồn khi nghe tin vòm đá không còn nữa. Suốt thập niên 1990, nó xuất hiện trong rất nhiều bức ảnh đi nghỉ của gia đình chúng tôi. Nhưng thiên nhiên đúng là luôn thay đổi,” một người viết.

Một cư dân mạng khác nhớ lại: “Thật may mắn khi được thấy nó trong hai lần đến vườn, năm 2012 và năm 2022. Chỉ trong 10 năm đó, vòm đá đã bị xói mòn đi rất nhiều”.

Không ít người vừa tiếc nuối vừa kính nể sức mạnh của thiên nhiên: “Đây thực sự là một nơi đẹp và đặc biệt. Buồn vì nó không còn nữa, nhưng thiên nhiên vốn là như vậy. Cảm ơn nó đã ở bên con người hơn 500 năm”.