Bộ GD-ĐT: Sẽ dùng dữ liệu kiểm sát chất lượng đại học, thu nhập của SV sau tốt nghiệp

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ dùng dữ liệu để nhận diện rủi ro ở từng trường đại học, theo dõi chất lượng sinh viên, thu nhập sau tốt nghiệp, từ đó chọn nơi cần thanh tra, kiểm tra thay vì làm đồng loạt.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nêu định hướng này khi phát biểu tại Hội nghị giáo dục đại học năm 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027, báo Tuổi Trẻ đưa tin hôm 22/10. Ông yêu cầu các trường đại học hoàn thiện cơ sở dữ liệu trong tháng 10/2026 để phục vụ quản trị chất lượng, nhận diện rủi ro và xác định những nơi cần thanh tra, kiểm tra.

Bộ sẽ thí điểm kiểm tra tại một số ngành, một số trường. Khi có dữ liệu đồng bộ về các điều kiện bảo đảm chất lượng, Bộ có thể nhận diện những vấn đề cần kiểm tra và công bố tỷ lệ việc làm của một số trường.

“Chúng tôi không quan tâm việc làm nhiều hay ít mà cần biết sinh viên ra trường sau 3 năm có thu nhập thế nào. Nếu không có thu nhập thì rõ ràng không có việc làm,” ông Quân nói.

Kết nối dữ liệu để theo dõi sinh viên đến khi đi làm, đối chiếu bảo hiểm giảng viên

Ông Quân coi quản trị dữ liệu đồng bộ là điều kiện quan trọng để các trường tự chủ thực chất, gắn chất lượng đào tạo với việc làm và thu nhập của người học. Không làm được việc này thì tự chủ đại học sẽ thất bại.

Ông cho rằng một nguyên nhân khiến các trường chưa tự chủ thực chất là cấp quản lý chưa nắm đầy đủ hoạt động bên trong từng cơ sở giáo dục.

Dữ liệu cần được kết nối đồng bộ để theo dõi cả quá trình học, theo ông Quân. Khi nhập học, mỗi sinh viên có mã định danh, mã số sinh viên gắn với mã văn bằng số và mã số học tập suốt đời. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể truy vết từ lúc sinh viên vào trường, kết quả học tập, tốt nghiệp đến việc làm sau khi ra trường.

Giảng viên đăng ký trên hệ thống bằng mã số công dân. Thông tin này sẽ cho phép đối chiếu bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và mã số thuế thu nhập cá nhân, qua đó xác định giảng viên có thực sự gắn bó với trường hay không.

Tái cấu trúc chương trình, không trông chờ vào tăng học phí

Thứ trưởng xác định tái cấu trúc chương trình đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm của năm học, khi công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng đào tạo trực tuyến đang tác động đến giáo dục đại học. Làm tốt việc này sẽ gắn sinh viên với các vấn đề thực tiễn, nâng chất lượng đội ngũ và giải quyết bài toán đào tạo liên ngành, xuyên ngành.

Các trường không thể trông chờ vào việc tăng học phí, ông lưu ý. Mức tăng có giới hạn, trong khi thu nhập bình quân của người lao động những năm qua không tăng nhiều.

Ông Quân cũng đề cập việc giảm tín chỉ, rút ngắn thời gian học và bố trí lịch học để sinh viên thực hành, làm thêm, gắn kết với doanh nghiệp. Trong giáo dục nghề nghiệp, chuẩn đầu ra đã được triển khai theo hướng có hội đồng sát hạch kỹ năng với 50% doanh nghiệp tham gia đánh giá.

Về tuyển sinh, ông Quân cho rằng quyền tự chủ của trường phải đi cùng yêu cầu kiểm soát chất lượng chung. Nếu trường dùng nhiều phương thức tuyển sinh và chứng minh được các phương thức đó chọn được người học giỏi, đáp ứng chuẩn nhất định, Bộ sẽ để trường tự chủ.

Trường trọng điểm phải có chuẩn đầu vào, đầu ra cao

Với quy hoạch mạng lưới đại học, Thứ trưởng đề nghị xác định rõ thế nào là trường trọng điểm và quy mô đào tạo tương ứng. Trường trọng điểm phải gắn với chất lượng cao, chuẩn đầu vào và đầu ra cao.

Theo ông Quân, quy hoạch lần này cần chú trọng phân tầng để hình thành các nhóm trường có chất lượng rõ ràng hơn. Sắp xếp mạng lưới phải dựa trên sứ mệnh, chất lượng và hiệu quả phục vụ vùng, ngành, còn giảm đầu mối không thể là thước đo duy nhất.

Ông Quân cũng đề nghị phân bổ nguồn lực theo kết quả, tập trung nguồn lực công vào những nơi chứng minh được chất lượng, hiệu quả. Tự chủ phải dựa trên năng lực và trách nhiệm giải trình, không chỉ căn cứ vào mức độ trường tự bảo đảm chi thường xuyên.

Theo công bố của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2025, cả nước có 613 lượt mở ngành mới ở trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ, tăng 28,51% so với năm 2024, đặt ra yêu cầu theo dõi chất lượng đào tạo và hiệu quả đầu ra, báo Tuổi Trẻ cho biết.