Cục Hàng không kiến nghị hỗ trợ các hãng bay tương tự giai đoạn COVID-19

Các hãng hàng không Việt Nam đối mặt chi phí tăng 50-60% mỗi tháng vì giá nhiên liệu cao, Vietjet ước tính thêm 2.000 tỷ đồng/tháng, Cục Hàng không kiến nghị hỗ trợ khẩn cấp.

Ngày 9/3, Cục Hàng không Việt Nam đã báo cáo Bộ Xây dựng sau cuộc họp với các doanh nghiệp hàng không về tác động của chiến sự khu vực Trung Đông đến giá nhiên liệu bay và các giải pháp ứng phó.

Cục Hàng không cho biết gián đoạn nguồn cung dầu thô qua eo biển Hormuz ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu bay Jet A1 tại khu vực châu Á.

Giá Jet A1 tại Singapore tăng từ mức 83,32 USD/thùng và 89,04 USD/thùng trong tháng 1 và tháng 2 lên 116,46 USD/thùng vào ngày 2/3/2026, sau đó đạt đỉnh 231,42 USD/thùng vào ngày 4/3/2026.

Trong 4 ngày đầu tháng 3/2026, giá Jet A1 đã tăng 160% và hiện giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng. Các dự báo cho thấy giá sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3/2026 do lo ngại căng thẳng leo thang và nguồn cung vẫn hạn chế.

Phụ phí Premium vật lý Jet A1 cũng tăng từ mức 1-2 USD/thùng lên 18,11-21,16 USD/thùng, khiến tổng chi phí tăng mạnh. Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), mức giá Jet A1 hiện tại sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm 50-60%. Nếu giá Jet A1 đạt 200 USD/thùng trở lên, chi phí của các hãng sẽ tăng trên 70%.

Việt Nam đang nhập khẩu 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không, trong đó trên 60% nhập từ Thái Lan và Trung Quốc. Tuy nhiên, ngày 6/3, Thủ tướng Thái Lan đã ra lệnh cấm xuất khẩu hoàn toàn các sản phẩm lọc hóa dầu. Trung Quốc cũng công bố hạn chế và ngừng hoàn toàn xuất khẩu các sản phẩm nhiên liệu hàng không. Hầu hết các nhà cung cấp và nhà máy trong khu vực không còn hàng sẵn, các kho đã cạn.

Các nước có năng lực sản xuất lớn như Nhật Bản và Hàn Quốc đều giảm hoặc ngừng xuất khẩu Jet A1. Tình trạng này dẫn đến tranh mua, đẩy giá lên cao kèm theo khó khăn về chi phí tài chính và tín dụng.

Hiện tại, 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu bay tại Việt Nam đảm bảo cung cấp cho các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026. Tuy nhiên, việc mua hàng để phục vụ tháng 4/2026 gặp khó khăn khi các đối tác tại Singapore, Thái Lan, Trung Quốc trì hoãn giao hàng và có thể áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng. Do vậy, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu cung cấp cho các hãng hàng không Việt Nam từ đầu tháng 4/2026 và các tháng tiếp theo là hiện hữu, dù tìm kiếm nguồn cung khác với giá cao hơn nhưng khó khả thi.

Cục Hàng không cho biết nhiên liệu bay chiếm tỷ trọng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không Việt Nam, tùy thuộc vào độ tuổi máy bay, hiệu suất khai thác và loại đường bay. Việc điều chỉnh lộ trình bay tránh vùng chiến sự làm tăng thời gian bay, tốn thêm nhiên liệu, tăng phí điều hành bay và bảo hiểm chuyến bay, dẫn đến giảm lợi nhuận của các hãng.

Vietnam Airlines cho biết với giá Jet A1 khoảng 200-230 USD/thùng như những ngày vừa qua, chi phí khai thác của hãng tăng thêm khoảng 50-60% mỗi tháng so với trước xung đột. Sun PhuQuoc Airways ước tính tăng 30%. Vietjet tính toán với mức giá Jet A1 như trên, chi phí khai thác của hãng tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng.

Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều đường bay không còn hiệu quả, một số đường bay rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh.

Các hãng hàng không Việt Nam đang rà soát hoạt động khai thác, sắp xếp lại lịch bay từ tháng 4/2026 để giảm tiêu hao nhiên liệu và tránh hủy chuyến do gián đoạn cung ứng. Đơn vị cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất tại sân bay cũng chịu tác động lớn khi chi phí dầu diesel tăng đột biến, dẫn đến chi phí vận hành phương tiện và thiết bị tăng cao.

Cục Hàng không đã làm việc với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không để tìm kiếm nguồn cung mới từ Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ, Nhật Bản, đồng thời tăng khối lượng mua từ Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn. Các hãng hàng không chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, giảm thiểu mức thua lỗ và rủi ro mất cân đối dòng tiền theo diễn biến chiến sự cũng như kịch bản giá nhiên liệu, đồng thời rà soát kế hoạch khai thác để tối ưu hóa chi phí và duy trì mạng đường bay.

Để giảm thiểu tác động từ diễn biến giá nhiên liệu và bảo đảm khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không Việt Nam, Cục Hàng không kiến nghị Bộ Xây dựng sớm đề xuất với các bộ ngành liên quan và báo cáo Chính phủ, Quốc hội một số nội dung.

Cụ thể, Cục Hàng không kiến nghị Chính phủ xem xét sớm ban hành nghị định sửa đổi thuế xuất nhập khẩu ưu đãi với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Cục Hàng không cũng kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026, bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp.

Ngoài ra, Cục Hàng không đề xuất cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo các mức giá nhiên liệu thực tế. Cục Hàng không kiến nghị thông qua chính sách giảm 50% phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh, điều hành bay tương tự giai đoạn COVID-19.

Kim Long