Đề xuất mức đóng góp bắt buộc 2% từ cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá cho Quỹ Phòng bệnh

Theo đề xuất, cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải đóng góp bằng 2% giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá; nguồn quỹ dự kiến được sử dụng cho nhiều hoạt động y tế dự phòng.

• Đề xuất cấm hút thuốc hoàn toàn tại quán bar, karaoke, khách sạn

• TP.HCM: Hơn 51% người cao tuổi đi khám có ghi nhận tăng huyết áp

Đề xuất cách tính khoản đóng góp bắt buộc

Theo dự thảo Thông tư, Bộ Tài chính đề xuất quy định cụ thể căn cứ tính và quản lý thu, nộp khoản đóng góp bắt buộc của các cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá cho Quỹ Phòng bệnh.

Khoản đóng góp được xác định theo công thức: tỷ lệ phần trăm đóng góp bắt buộc nhân với giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá.

Trong đó, tỷ lệ đóng góp bắt buộc được đề xuất ở mức 2%. Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá được xác định theo quy định của pháp luật về thuế tiêu thụ đặc biệt.

Dự thảo cũng đề cập nguyên tắc quản lý nguồn tài chính của Quỹ, thủ tục kê khai, thời hạn nộp khoản đóng góp và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong quá trình quản lý, giám sát.

Quy định thời hạn nộp khoản đóng góp

Theo đề xuất, cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá tự nộp khoản đóng góp bắt buộc vào tài khoản của Quỹ cùng thời điểm nộp thuế tiêu thụ đặc biệt, với thời hạn cụ thể tùy từng trường hợp.

Đối với thuốc lá nhập khẩu, tại thời điểm nhập khẩu, cơ sở nhập khẩu có trách nhiệm tự xác định và nộp khoản đóng góp bắt buộc. Khi bán hàng trong nước, cơ sở nhập khẩu tiếp tục thực hiện nghĩa vụ đóng góp, chậm nhất vào ngày 20 của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ. Cơ quan hải quan và cơ quan thuế phối hợp với Quỹ theo quy định của dự thảo.

Đối với thuốc lá sản xuất trong nước và thuốc lá mua để xuất khẩu nhưng sau đó bán trong nước, thời hạn nộp khoản đóng góp bắt buộc được xác định theo thời hạn nộp hồ sơ khai khoản đóng góp tương ứng.

Dự thảo quy định Quỹ Phòng bệnh mở tài khoản theo quy định tại Nghị định số 165/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.

Cơ chế giám sát, điều chỉnh khoản phải nộp

Theo dự thảo, Quỹ Phòng bệnh là đơn vị chủ trì rà soát, giám sát việc thu và nộp khoản đóng góp bắt buộc của các cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá. Cơ quan thuế và cơ quan hải quan có trách nhiệm phối hợp, cung cấp thông tin về căn cứ tính thuế và số thuế tiêu thụ đặc biệt đã nộp để phục vụ công tác giám sát.

Trường hợp qua thanh tra, kiểm tra phát hiện giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt chưa đúng quy định và phải điều chỉnh, cơ quan thuế hoặc hải quan sẽ thông báo cho Quỹ.

Đối với thuốc lá nhập khẩu hoặc thuốc lá mua trong nước để xuất khẩu nhưng bán trong nước, nếu kết luận thanh tra, kiểm tra dẫn đến thay đổi giá tính thuế làm căn cứ xác định khoản đóng góp, cơ sở liên quan phải điều chỉnh số tiền phải nộp chậm nhất vào ngày thứ 10 kể từ ngày nhận được kết luận.

Với thuốc lá sản xuất trong nước, cơ sở sản xuất thực hiện điều chỉnh khoản phải nộp vào tháng hoặc quý kế tiếp tháng hoặc quý nhận được kết luận thanh tra, kiểm tra thuế.

Kho bạc Nhà nước phối hợp với Quỹ trong việc đăng ký và sử dụng tài khoản. Quỹ có trách nhiệm thông báo cho các cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá về địa điểm nhận hồ sơ khai khoản đóng góp và tài khoản tiếp nhận tiền.

Các hành vi vi phạm liên quan đến khoản đóng góp bắt buộc được xử lý theo quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.

Đề xuất nhiều nội dung chi cho hoạt động phòng bệnh

Bên cạnh quy định về thu và nộp, dự thảo Thông tư đề xuất danh mục hoạt động được sử dụng nguồn kinh phí của Quỹ Phòng bệnh.

Các nội dung chi gồm hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá; hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh.

Nguồn quỹ cũng dự kiến hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh, cùng những chương trình hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Về mức chi và định mức chi, Bộ Tài chính đề xuất quy định đối với nhiều nhóm hoạt động như đào tạo, bồi dưỡng; công tác phí; hội nghị, hội thảo, tập huấn; họp ban chỉ đạo; điều tra, khảo sát; kiểm tra, giám sát và đánh giá công tác phòng bệnh.

Các khoản chi khác được đề cập gồm thông tin, giáo dục, truyền thông và phổ biến pháp luật về phòng bệnh tại cộng đồng, cơ quan, tổ chức; tổ chức lễ mít tinh, các cuộc thi; xây dựng, sản xuất và phát hành tài liệu giảng dạy, tư vấn về phòng bệnh.

Dự thảo cũng đề cập kinh phí nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sưu tập, chi trả bản quyền; thuê chuyên gia tư vấn trong nước; xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số; hợp tác quốc tế và chi phí quản lý hành chính của Quỹ.

Việc quy định cụ thể thủ tục thu, nộp, nội dung chi và mức chi nhằm tạo cơ sở quản lý, sử dụng nguồn tài chính của Quỹ Phòng bệnh theo các nội dung được đề xuất trong dự thảo Thông tư.