Hà Nội nghiên cứu xây dựng thành phố bọt biển nhằm giảm thiểu tình trạng úng ngập

Đơn vị tư vấn đề xuất áp dụng mô hình thành phố bọt biển để giúp Hà Nội giảm thiểu úng ngập nội đô trong giai đoạn 2026-2030.

• Bảy nguyên nhân khiến Hà Nội ngập nặng sau mưa lớn ngày 30/9
• Hà Nội ngập sâu, phụ huynh chật vật đón con, nhiều trường cho học sinh ngủ qua đêm

Ngày 25/3, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP. Hà Nội tổ chức hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội giai đoạn 2026-2030.

Tại hội thảo, đơn vị tư vấn đề xuất nhiều giải pháp để giảm úng ngập. Trong đó, mô hình “thành phố bọt biển” (Sponge City) được đưa ra nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu ngập úng đô thị và cải thiện môi trường sinh thái.

Phạm vi nghiên cứu của đề án bao gồm toàn bộ diện tích khu vực đô thị trong lưu vực trung tâm với tổng diện tích khoảng gần 603 km2, gồm các lưu vực Tô Lịch, tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Long Biên, Gia Lâm và Đông Anh.

Đơn vị tư vấn khuyến nghị bên cạnh việc đầu tư các công trình thoát nước truyền thống, Hà Nội cần phát triển đô thị gắn với việc giữ và xây dựng hồ điều hòa. Đề án đặt mục tiêu tăng khối tích chứa nước 10% mỗi năm thông qua các hồ nhân tạo, bảo vệ và làm sạch ao hồ hiện có.

Đối với các dự án xây dựng cải tạo hoặc hình thành khu đô thị mới, đơn vị tư vấn khuyến khích sử dụng vật liệu có khả năng thấm và giữ nước tạm thời trên vỉa hè, dải phân cách đường, sân vườn và bãi đỗ xe.

Các dự án này phải đảm bảo không làm tăng lưu lượng đỉnh dòng chảy của hệ thống cống đô thị bằng cách trữ nước mưa tạm thời trong thời gian từ 1 đến 3 giờ.

Đơn vị tư vấn cũng đề xuất áp dụng hệ thống thoát nước bền vững cho tất cả các dự án xây dựng mới và tăng tỷ lệ diện tích phủ xanh cùng mặt đường thấm nước trong khu vực đô thị.

Về mô hình thành phố bọt biển, đơn vị tư vấn đề xuất triển khai theo ba giai đoạn. Giai đoạn 1 từ nay đến năm 2030 sẽ thí điểm tại các lưu vực ngập trọng điểm như lưu vực Tô Lịch, với tỷ lệ kiểm soát tổng lượng dòng chảy năm đạt 80%. Các công trình LID (giải pháp phát triển tác động thấp) sẽ được áp dụng trong công viên, trường học, khu dân cư và đường giao thông.

Giai đoạn 2 từ năm 2030 đến 2035 sẽ tích hợp mô hình này vào quy hoạch đô thị và tiêu chuẩn xây dựng. Giai đoạn 3 sau năm 2045 sẽ áp dụng đồng bộ trên toàn bộ đô thị Hà Nội.

Đối với khu vực nội đô Hà Nội, các công trình LID đặc biệt phù hợp với đặc điểm đô thị mật độ cao, bao gồm mái xanh, vườn mưa, mặt đường thấm, dải cây sinh học, không gian xanh trũng và bể trữ nước ngầm.

Tại hội thảo, GS-TS Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kinh tế môi trường, Trường Đại học Xây dựng, cho rằng tỷ lệ kiểm soát tổng lượng dòng chảy theo mô hình này được tính theo năm.

Ông lo ngại rằng bài toán úng ngập ở nội đô Hà Nội chủ yếu xuất phát từ mưa cực đoan. Nếu chỉ tập trung vào mô hình thành phố bọt biển mà không có giải pháp riêng cho mưa cực đoan thì nội đô Hà Nội vẫn có nguy cơ ngập khi mưa lớn.

Ông cũng nhận định rằng mô hình này khó khả thi nếu áp dụng ở khu vực không có sông và đặc biệt thách thức khi triển khai trong nội thành.

TS Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam, đề nghị cần chia giải pháp chống ngập thành từng nhóm cụ thể. Ông cho rằng khu vực có đủ đất đai nên xây dựng hồ điều hòa, khu vực cải tạo đô thị cần quy định tỷ lệ diện tích bê tông bề mặt, còn các dự án xây mới phải đưa diện tích bề mặt thấm nước vào thiết kế.

Ông cũng nhấn mạnh cần bổ sung bản đồ quy hoạch cao độ của thành phố để xác định nước mưa sẽ chảy về đâu.