Hơn 11.400 cơ sở nhà, đất công vẫn chưa có phương án sử dụng phù hợp

Hơn 11.400 cơ sở nhà, đất công đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương quản lý nhưng vẫn chưa được sử dụng hiệu quả. Bộ Tài chính đang đề xuất đơn giản hóa thủ tục và điều chỉnh linh hoạt phương án khai thác nhằm rút ngắn thời gian xử lý. 

Ngày 1/6, đại diện Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính, cho biết các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy.

Theo số liệu được công bố, trong giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/12/2025, các địa phương đã xử lý 26.447 cơ sở nhà, đất. Trong đó, 3.015 cơ sở được bố trí cho lĩnh vực giáo dục, đào tạo; 648 cơ sở phục vụ y tế; 2.385 cơ sở phục vụ văn hóa, thể thao; 626 cơ sở phục vụ các mục đích công cộng khác.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 27/5/2026, thêm 4.709 cơ sở nhà, đất dôi dư tại địa phương được xử lý hoặc đưa vào khai thác. Đối với các bộ, cơ quan Trung ương, đã có 3.446 cơ sở được xử lý.

Theo Bộ Tài chính, việc tận dụng các cơ sở hiện có đã giúp tiết kiệm khoảng 30.000 tỷ đồng chi phí bồi thường và giải phóng mặt bằng cho các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và các mục đích công cộng khác.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc khối địa phương chưa hoàn tất xử lý hoặc chưa được khai thác hiệu quả. Trong số này, 5.329 cơ sở đã được chuyển giao cho đơn vị quản lý nhưng chưa đưa vào sử dụng; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành; 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý hoặc khai thác.

Đối với khối bộ, ngành Trung ương, còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý. Trong đó, 474 cơ sở chưa có quyết định xử lý. Một số cơ quan còn nhiều cơ sở nhà, đất chưa xử lý xong gồm Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và TAND Tối cao.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết nhiều cơ sở nhà, đất có quy mô nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa hoặc không có lợi thế thương mại nên gặp khó khăn trong việc tìm tổ chức, cá nhân thuê hoặc khai thác. Bên cạnh đó, một số xã mới được giao quản lý tài sản dôi dư còn gặp khó khăn trong quá trình xây dựng phương án sử dụng phù hợp.

Ngoài ra, lượng nhà, đất dôi dư phát sinh lớn trong thời gian ngắn cũng tạo áp lực cho các cơ quan quản lý. Nhiều cơ sở chỉ mới hoàn tất việc chuyển giao từ đầu năm 2026, thậm chí có nơi đến tháng 5/2026 mới hoàn thành, nên các đơn vị cần thêm thời gian để rà soát, phân loại và xây dựng phương án khai thác.

Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, ngày 26/5/2026, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù đối với nhà, đất dôi dư. Dự thảo đề xuất đơn giản hóa thủ tục xây dựng phương án khai thác, tăng phân cấp cho địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt phương án quản lý và cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết.

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất cho phép điều chỉnh giá cho thuê đối với những cơ sở nhà, đất đã công khai nhưng chưa lựa chọn được người thuê. Bộ Tài chính cho rằng giải pháp này có thể góp phần hạn chế tình trạng tài sản công bị bỏ hoang trong thời gian dài và tạo điều kiện để các cơ sở sớm được đưa vào sử dụng.