Quốc hội vừa thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), cấm chia nhỏ dự án để chỉ định thầu, dàn xếp nâng khống giá gói thầu. (Ảnh: AI)
Quốc hội vừa thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), cấm chia nhỏ dự án để chỉ định thầu, dàn xếp nâng khống giá gói thầu. Luật tiếp tục giao Chính phủ quy định hạn mức chỉ định thầu, có hiệu lực từ 1/3/2027.
Chiều 21/11, Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi) với 487/489 đại biểu có mặt đồng ý, Báo Chính phủ cho biết. Luật gồm 8 chương, 59 điều, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, trừ trường hợp quy định tại Khoản 4 Điều 35.
Hạn mức chỉ định thầu tiếp tục do Chính phủ quy định. Giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cách làm này giúp hạn mức linh hoạt, sát thực tiễn hơn. Lý do là hạn mức được xác định trên cơ sở giá gói thầu, trong khi giá hàng hóa, dịch vụ và chi phí thực hiện gói thầu thường biến động theo thị trường.
Quy định hiện hành cũng đã như vậy. Từ ngày 1/7/2025, Điểm e Khoản 1 Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi theo Khoản 14 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15) quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu “thuộc hạn mức áp dụng chỉ định thầu theo quy định của Chính phủ”.
Ông Tuấn cũng giải thích vì sao luật mở rộng các hình thức chỉ định thầu và đặt hàng. Báo Công an Nhân dân dẫn báo cáo giải trình do ông trình bày: cơ quan soạn thảo nhận thấy có những gói thầu chỉ có một nhà thầu đáp ứng yêu cầu, hoặc có tính chất đặc thù, cấp bách. Tổ chức đấu thầu cho các gói thầu này không những không tạo thêm cạnh tranh thực chất mà còn làm phát sinh thời gian, chi phí và thủ tục không cần thiết.
Theo Bộ trưởng, việc mở rộng này “không thay thế hay hạn chế việc áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi”. Chủ đầu tư vẫn được chọn đấu thầu rộng rãi, kể cả với những gói thầu đủ điều kiện áp dụng hình thức khác.
Đi kèm là các điều kiện, tiêu chí và giới hạn chặt chẽ khi áp dụng chỉ định thầu cho những trường hợp không cần đấu thầu cạnh tranh, như cấp bách, khẩn cấp, phục vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo vệ bí mật nhà nước hay có yêu cầu đặc thù về chuyên môn, nghiệp vụ. Chính phủ sẽ quy định chi tiết các trường hợp cụ thể ứng với từng tiêu chí. Với các trường hợp chỉ định thầu khác, luật đã nêu đủ tiêu chí cơ bản để Chính phủ quy định chi tiết.
Với dự án cần đẩy nhanh tiến độ, việc chỉ định thầu phải được cấp có thẩm quyền xác định bằng văn bản, nhằm tránh việc lợi dụng sự chậm trễ do nguyên nhân chủ quan để chỉ định thầu.
Chính phủ cũng được giao quy định cơ chế kiểm soát rủi ro đi kèm, gồm công khai thông tin, giám sát, kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Luật đề cao trách nhiệm của người đứng đầu khi quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Các trường hợp hàng hóa, dịch vụ cần đặt hàng sẽ do Chính phủ quy định tại nghị định.
Luật dành một điều quy định 9 nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong đấu thầu, báo Tuổi Trẻ đưa tin. Trong đó có chia nhỏ dự án để chỉ định thầu, dàn xếp nâng khống giá gói thầu, dự toán ngay từ khâu lập giá, cài cắm nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa trái quy định, tiết lộ thông tin mật và giao toàn bộ công việc của gói thầu cho nhà thầu phụ.
Luật cũng cấm thông thầu, gồm dàn xếp, thỏa thuận, ép buộc các bên chuẩn bị hoặc rút hồ sơ để một bên trúng thầu. Nhà thầu có năng lực nhưng cố ý không nộp tài liệu chứng minh để “nhường” thầu cũng vi phạm.
Để chống xung đột lợi ích, một cá nhân, tổ chức không được vừa lập vừa thẩm định hồ sơ mời thầu, hay vừa đánh giá vừa thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu. Nhà thầu tư vấn lập dự toán, thiết kế, lập hồ sơ mời thầu hay giám sát không được tham gia đấu thầu chính gói thầu đó.
Tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị khóa tài khoản trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và bị cấm tham gia đấu thầu từ 6 tháng đến 5 năm. Người có thẩm quyền được đình chỉ cuộc thầu, không công nhận kết quả hoặc hủy thầu, buộc bên vi phạm đền bù chi phí.
Trong mọi trường hợp, nhà thầu chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về việc quản lý, kiểm soát khối lượng, phạm vi công việc do nhà thầu phụ thực hiện. Nhà thầu chính vẫn chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và kết quả hợp đồng, kể cả phần việc do nhà thầu phụ làm. Luật không quy định cứng tỷ lệ hay phạm vi công việc được giao cho nhà thầu phụ.
Về giá gói thầu, ông Tuấn cho biết Chính phủ sẽ thu hẹp các trường hợp được dùng một báo giá làm căn cứ xác định giá gói thầu. Dự thảo nghị định sẽ khuyến khích xây dựng giá gói thầu từ giá trung bình của các báo giá và giá trúng thầu của hàng hóa, dịch vụ tương tự.
Luật trao quyền tự quyết việc mua sắm, đấu thầu cho nhiều trường hợp, gồm các gói thầu không dùng ngân sách nhà nước của doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập. Kinh phí khoán chi của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng thuộc diện này.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được tự quyết việc mua thuốc, thiết bị y tế để bán lẻ tại nhà thuốc trong khuôn viên bệnh viện và mua vắc-xin tiêm chủng dịch vụ.
Riêng quy định cho phép trạm y tế cấp xã mua thuốc, vật tư, thiết bị y tế theo kết quả lựa chọn nhà thầu đang có hiệu lực của cơ sở y tế công lập khác sẽ áp dụng từ ngày 1/7/2027.
Xem thêm:
CISA của Mỹ yêu cầu các tổ chức cài ngay bản vá cho lỗ hổng…
Các nước EU phê duyệt ký kết và áp dụng tạm thời thỏa thuận thương…
Báo Mỹ The Information đưa tin đội bán hàng Nvidia từng hai lần giới thiệu…
Đảng Cộng sản Trung Quốc cho trẻ mẫu giáo cả nước xem “phim hoạt hình…
Vàng cùng hàng loạt tài sản tài chính đồng thời lao dốc.
Cựu hạ nghị sĩ Mỹ Randy Forbes cho rằng vụ Huawei cho thấy Bắc Kinh…