Năm 2026 dự báo bão và áp thấp không nhiều nhưng quỹ đạo khó lường

Theo dự báo mới nhất từ Cục Khí tượng thủy văn, năm 2026 số lượng bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng cường độ và quỹ đạo khó lường, mùa mưa diễn biến không đồng đều.

• Quảng Ngãi: Mưa bão gây thiệt hại gần 26.500 gốc sâm Ngọc Linh, trị giá gần 12 tỷ đồng
• 21 cơn bão, ATNĐ và mưa lũ lịch sử 2025: 415 người chết, mất tích, 728 người bị thương

Từ cuối năm 2025, trạng thái ENSO đang ở pha La Nina yếu với nhiệt độ mặt nước biển vùng xích đạo trung tâm và phía đông Thái Bình Dương thấp hơn trung bình nhiều năm.

ENSO là dao động khí hậu tự nhiên ảnh hưởng mạnh đến thời tiết và khí hậu nhiều khu vực, trong đó có Việt Nam, với 3 pha: La Nina (lạnh, mưa bão nhiều), El Nino (nóng, nắng nóng hạn hán), và trung tính.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, cho biết La Nina đang suy yếu khá nhanh, thể hiện ở nhiệt độ nước biển ấm dần lên và gió tín phong giảm cường độ. Do vậy, năm 2026 khả năng là một năm ENSO chuyển pha điển hình, với tháng 1 đến 5 chuyển sang trạng thái ENSO trung tính (xác suất 75-85%). Giữa năm ENSO trung tính vẫn chủ đạo, tuy nhiên nhiệt độ mặt nước biển có xu thế tăng.

Từ nửa cuối năm 2026, xác suất xuất hiện El Nino bắt đầu tăng lên khoảng 55-65%. Nếu hình thành, nhiều khả năng là El Nino yếu đến trung bình, tương tự các năm 2009, 1996, 2014, 2018. Năm 2018 ghi nhận 9 cơn bão, 5 áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, trong đó ba cơn ảnh hưởng trực tiếp Việt Nam, cùng 24 đợt không khí lạnh, 18 đợt nắng nóng và 26 đợt mưa lớn diện rộng.

Ông Mai Văn Khiêm lưu ý đầu năm ENSO ở pha trung tính nhưng không đồng nghĩa thời tiết ít cực đoan. Thực tế đã ghi nhận nhiều năm thiên tai phức tạp và khó dự báo hơn.

Với kịch bản ENSO năm 2026, mùa mưa có khả năng diễn biến không đồng đều, phụ thuộc mạnh vào các hình thế thời tiết quy mô khu vực và nội mùa như dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa, dao động MJO. Nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất vẫn ở mức cao, đặc biệt tại miền núi phía Bắc và miền Trung, nhất là trong các đợt mưa ngắn nhưng cường độ lớn.

Bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng cường độ và quỹ đạo khó lường, nhất là nửa cuối mùa khi ENSO chuyển từ trung tính sang pha nóng. Cuối năm, nếu El Nino hình thành, nguy cơ khô hạn, thiếu nước, xâm nhập mặn có thể gia tăng, đặc biệt tại Trung bộ và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027.

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu nhận định tháng 1-3/2026 nhiệt độ cả nước phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, riêng Bắc bộ tháng 1 cao hơn 0,5-1 độ C do không khí lạnh hoạt động yếu hơn. Tổng lượng mưa cả nước xấp xỉ trung bình nhiều năm, riêng Nam bộ và cao nguyên Trung bộ cao hơn. Cao nguyên Trung bộ và Nam bộ có khả năng xuất hiện nhiều ngày mưa trái mùa vào mùa khô hơn mọi năm. Các đợt nắng nóng có khả năng trở lại vào cuối tháng 2 ở Đông Nam bộ, từ tháng 3 ở Tây Bắc bộ.

Năm 2025 được đánh giá là năm thiên tai đặc biệt cực đoan khi xuất hiện tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, quá nửa ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, gây chuỗi thiên tai dồn dập từ Bắc tới Nam. Thiên tai đã làm 468 người chết và thiệt hại hơn 100.000 tỷ đồng.