Năm 2026 được dự báo nắng nóng gay gắt, thiên tai cực đoan và khó lường

ENSO được dự báo chuyển dần sang pha nóng trong năm 2026, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, bão mạnh và các hiện tượng thời tiết khó lường tại Việt Nam.

Ngày 5/3, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết năm 2026 được dự báo có nhiều diễn biến thời tiết phức tạp khi ENSO đang chuyển pha từ La Niña sang trung tính và có khả năng tiến tới El Niño vào cuối năm.

Hiện ENSO đang ở trạng thái La Niña yếu, với nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương thấp hơn trung bình khoảng 0,6°C. Tuy nhiên, các mô hình dự báo cho thấy trong khoảng ba tháng tới, ENSO có khả năng cao (80–90%) chuyển sang trạng thái trung tính. Từ tháng 6 đến tháng 8-2026, trạng thái này nhiều khả năng duy trì nhưng nghiêng dần về pha nóng, với xác suất chuyển sang El Niño khoảng 35–45%.

Từ đầu mùa thu năm 2026, trạng thái trung tính nghiêng nóng sẽ rõ nét hơn và có khả năng chuyển sang El Niño vào các tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027. Diễn biến chuyển pha này được nhận định sẽ làm gia tăng tính bất định và mức độ cực đoan của các hiện tượng thời tiết trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam.

Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục, năm 2026 được dự báo nằm trong nhóm những năm nóng nhất kể từ khi có số liệu quan trắc. Khi ENSO nghiêng về pha nóng từ nửa cuối năm, xác suất xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài và cực đoan tại khu vực nhiệt đới, trong đó có Việt Nam, sẽ gia tăng.

Tại Việt Nam, nắng nóng năm 2026 được dự báo có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng về cường độ so với trung bình nhiều năm, thậm chí gay gắt hơn năm 2025. Trong tháng 3/2026, nắng nóng tiếp tục xảy ra diện rộng tại miền Đông Nam Bộ, Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ. Sang tháng 4, nắng nóng gia tăng và mở rộng sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng.

Từ cuối tháng 5/2026, nắng nóng mở rộng ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh và duy trì cao điểm trong các tháng 6 đến tháng 8/2026. Từ khoảng tháng 9/2026, nắng nóng có xu hướng giảm dần nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt nóng muộn bất thường.

Bên cạnh nắng nóng, cơ quan khí tượng cũng cảnh báo nguy cơ gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan khác. Trong điều kiện nền nhiệt mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, cần đặc biệt đề phòng bão có cường độ mạnh, diễn biến nhanh, quỹ đạo phức tạp và mức độ rủi ro cao.

Phân bố mưa được dự báo có xu hướng cực đoan hơn. Số đợt mưa lớn diện rộng có thể xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm, song mưa lớn cục bộ với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn có xu hướng gia tăng. Các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ cũng có khả năng xuất hiện nhiều và mạnh hơn trung bình, nhất là trong các tháng chuyển mùa từ tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 10.

Trong mùa khô đầu năm 2026, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm và thấp hơn mùa cạn 2024–2025, cao điểm từ tháng 2 đến tháng 4 nhưng ít khả năng gây ảnh hưởng lớn trên diện rộng. Tuy nhiên, từ tháng 4 đến tháng 7-2026, tình trạng khô hạn, thiếu nước cục bộ ngoài vùng cấp nước của các công trình thủy lợi có thể xảy ra tại một số khu vực thuộc Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Theo nhận định của cơ quan khí tượng, năm 2026 là năm thời tiết và thiên tai có tính cực đoan, khó lường cao hơn so với trung bình nhiều năm, đòi hỏi các địa phương chủ động phương án ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.