Phim “Tôi như ánh dương rực rỡ” bị gỡ tại Việt Nam vì có đường lưỡi bò

Chính phủ Việt Nam đã ra lệnh nghiêm khắc yêu cầu ‘gã khổng lồ’ truyền hình trực tuyến Netflix gỡ bỏ bộ phim truyền hình Trung Quốc Đại Lục “Tôi như ánh dương rực rỡ” ra khỏi nền tảng này trong vòng 24 giờ, tính từ 21h ngày 3/1. 

Tuy nhiên đến sáng 5/1, tức quá thời hạn 24 giờ, bộ phim vẫn còn xuất hiện trên nền tảng, đến tối mới chính thức “biến mất”.

Tối 5/1, khán giả tại Việt Nam truy cập vào bộ phim, hệ thống hiển thị thông báo: “Rất tiếc! Bạn hiện không thể xem được phim này hay chương trình này tại quốc gia của bạn”.

Thông cáo chính thức chỉ ra rằng tập thứ 25 của bộ phim có hình ảnh bản đồ “đường chín đoạn”. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) dùng bản đồ này để tuyên bố chủ quyền đối với Biển Đông, một hành động bị coi là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia của Việt Nam.

Theo Bloomberg, Sở Điện ảnh, Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam đã ra tuyên bố hôm Chủ nhật (4/1) cho rằng bản đồ này là xuyên tạc sự thật và vi phạm pháp luật Việt Nam. Mặc dù đoạn phim gây tranh cãi chỉ xuất hiện trong phần nhạc nền của bài giảng đại học, nhưng chính quyền Việt Nam đã áp dụng thái độ “không khoan nhượng”, xếp loạt phim này vào loại tác phẩm mức C bị cấm phát hành, là mức phim không được phép phổ biến – do vi phạm quy định tại điểm d, khoản 1, Điều 9 Luật Điện ảnh năm 2022. Netflix đã chính thức xác nhận hợp tác trong việc gỡ bỏ bộ phim này.

Đây không phải là trường hợp cá biệt. Năm 2023, một bộ phim truyền hình khác của Trung Quốc, “Hướng gió mà đi”, cũng bị yêu cầu gỡ bỏ khỏi Netflix Việt Nam vì vấn đề bản đồ. Mặc dù nền tảng này đã làm mờ các hình ảnh liên quan, nhưng Chính phủ Việt Nam vẫn không nhượng bộ.

Cũng trong năm 2023, bộ phim bom tấn Hollywood “Barbie”, do hãng phim Warner Bros (một trong những hãng phim lớn nhất Hollywood) phát hành, cũng bị cấm chiếu rạp tại Việt Nam. Mặc dù bộ phim không được sản xuất tại Trung Quốc, nhưng một bản đồ vẽ tay với những gì dường như là “đường chấm chấm” đã bị chính quyền Việt Nam coi là sự ủng hộ “đường chín đoạn”. Điều này phản ánh mức độ cảnh giác cao độ của các quốc gia đối với “sự bành trướng bản đồ” của ĐCSTQ thông qua xuất khẩu văn hóa—cho dù đó là một bộ phim truyền hình do Trung Quốc sản xuất hay một bộ phim bom tấn Hollywood, bất cứ điều gì liên quan đến các biểu tượng thừa nhận các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ phi pháp của ĐCSTQ đều vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ các quốc gia trong khu vực. 

Cơ sở pháp lý cốt lõi cho các cuộc tẩy chay của nhiều quốc gia là phán quyết năm 2016 của Tòa án Trọng tài Thường trực tại Lahaye (PCA). Vào thời điểm đó, Philippines đã khởi kiện Trung Quốc lên PCA để phản đối các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, và cuối cùng tòa án đã phán quyết “đường chín đoạn” của Bắc Kinh, cơ sở cho các tuyên bố chủ quyền của nước này ở Biển Đông là thiếu cơ sở pháp lý.

Phán quyết nêu rõ rằng “quyền lịch sử” của Trung Quốc đối với các nguồn tài nguyên ở Biển Đông mâu thuẫn với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).

ĐCSTQ không công nhận phán quyết này.