Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị, trao thêm quyền cho TP.HCM

TP.HCM sẽ có thêm thẩm quyền trong một số lĩnh vực tài chính, đầu tư, quản trị đô thị và thí điểm chính sách sau khi Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua. 

Tăng phân quyền cho TP.HCM

Sáng 24/8, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Luật gồm 5 chương, 66 điều, có hiệu lực từ 1/10/2026.

Theo nội dung được thông qua, luật tạo khung pháp lý mới cho đô thị đặc biệt, các thành phố khác, khu kinh tế đặc biệt và phát triển khu đô thị lấn biển.

Một trong những điểm đáng chú ý là tăng phân cấp, phân quyền cho TP.HCM, nhưng đi kèm các yêu cầu về kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

TP.HCM được trao thêm thẩm quyền trong một số lĩnh vực như tổ chức bộ máy, công vụ, quản trị đô thị, tài chính – ngân sách, đầu tư, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cho phép thí điểm chính sách mới

Luật cho phép TP.HCM và thành phố khác được công nhận là đô thị đặc biệt quyết định thí điểm một số cơ chế, chính sách mới khác với quy định hiện hành hoặc đối với những vấn đề pháp luật chưa quy định.

Phạm vi thí điểm gồm nhiều lĩnh vực như tổ chức bộ máy, quản trị đô thị, kinh tế dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, văn hóa, thể thao, du lịch, y tế, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, cơ chế này có giới hạn. Việc thí điểm không áp dụng đối với các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và những vấn đề liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia.

Các chính sách thí điểm phải xác định rõ mục tiêu, phạm vi, đối tượng, thời gian, không gian thực hiện, kết quả dự kiến, phương án quản trị rủi ro và cơ chế giám sát.

Nếu xuất hiện tác động tiêu cực vượt quá dự báo, UBND Thành phố có trách nhiệm tạm dừng thí điểm và báo cáo HĐND xem xét.

Mở thêm cơ chế huy động vốn

Luật cũng mở rộng thẩm quyền của HĐND TP.HCM trong việc huy động nguồn lực cho phát triển.

Theo đó, HĐND TP.HCM có thể quyết định phát hành một số loại trái phiếu, vay từ các tổ chức tài chính trong nước, nước ngoài và quốc tế để phục vụ các dự án đầu tư, với điều kiện bảo đảm các chỉ tiêu an toàn nợ công.

HĐND TP.HCM cũng được quyết định chủ trương đầu tư đối với một số dự án đầu tư công, PPP quan trọng sử dụng nguồn vốn thuộc phạm vi thành phố theo quy định.

Các cơ chế này được kỳ vọng giúp rút ngắn quá trình quyết định đối với một số dự án hạ tầng và tăng khả năng chủ động huy động, phân bổ nguồn lực.

Phát triển khu thương mại tự do, logistics và trung tâm tài chính

Luật bổ sung các cơ chế phát triển khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu công nghệ cao và các mô hình kinh tế mới.

Trong đó có kinh tế số, kinh tế sáng tạo, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tầm thấp cùng những mô hình kinh tế mới khác.

Đối với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, HĐND TP.HCM được quy định một số cơ chế về quản lý, tổ chức hoạt động, ưu đãi đầu tư và tạo thuận lợi thương mại.

Luật cũng đưa ra cơ chế thúc đẩy Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam ở TP.HCM, trong đó có các quy định liên quan đến huy động vốn, kết nối với khu thương mại tự do, logistics, cảng mở và khu công nghệ cao.

Bổ sung cơ chế phát triển đô thị lấn biển

Một nội dung khác được bổ sung trong quá trình hoàn thiện luật là cơ chế thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển.

Quy định tập trung vào nguyên tắc đầu tư, xây dựng và phát triển; điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược; chính sách ưu đãi, hỗ trợ và nghĩa vụ của nhà đầu tư.

Luật cũng quy định về thẩm quyền quyết định một số chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất và cơ chế khai thác khoáng sản phục vụ dự án.

Theo nội dung được giải trình, khu đô thị lấn biển không phải một đơn vị hành chính riêng mà là khu vực phát triển đô thị hình thành thông qua hoạt động lấn biển.

Phân quyền đi kèm kiểm soát

Cùng với việc tăng quyền cho địa phương, Luật Phát triển đô thị đặt ra các cơ chế kiểm soát.

Việc ban hành chính sách khác với quy định của Trung ương phải đánh giá tác động, tham vấn các cơ quan và đối tượng liên quan. Các cơ chế thí điểm cũng bị giới hạn về thời gian.

Đối với hoạt động vay, phát hành trái phiếu, yêu cầu bảo đảm an toàn nợ công được đặt ra. Công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình cũng được tăng cường.

Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua ngày 24/8 và có hiệu lực từ 1/10/2026.