Thiếu hụt hồ sơ kỹ thuật nghiêm trọng tại đập thủy điện Bắc Khê 1 vừa vỡ

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp chỉ ra thiếu hụt nghiêm trọng hồ sơ kỹ thuật của Nhà máy thủy điện Bắc Khê 1 tại Lạng Sơn, gây khó khăn trong xử lý sự cố vỡ đập.

Ngày 8/10, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng đoàn công tác đã đến tỉnh Lạng Sơn để phối hợp với địa phương xử lý sự cố vỡ đập tại Nhà máy thủy điện Bắc Khê 1, xã Tân Tiến.

Sự cố xảy ra do mưa lớn từ hoàn lưu bão số 11 (bão Matmo), với lưu lượng nước đỉnh đạt 1.572 m³/s, khiến một mảng bê tông ở cửa nhận nước bị vỡ, đồng thời phòng điều khiển trung tâm và các thiết bị bên trong bị hư hỏng.

Nguy cơ ngập lụt diện rộng ở vùng hạ du được đánh giá là không lớn nhờ đặc điểm dòng chảy ở thượng nguồn. Lực lượng chức năng sẽ tiếp cận công trình khi thời tiết thuận lợi để triển khai giải pháp hạn chế khoảng vỡ và giảm lượng nước xả xuống hạ du. Thiệt hại ban đầu ước tính khoảng 50 tỷ đồng.

Ông Hiệp đánh giá quy mô dự án thủy điện nhỏ như Bắc Khê 1 có công suất thiết kế chỉ 2,4 MW nhưng dung tích hồ chứa lên tới 4,8 triệu m³, có khả năng ảnh hưởng lớn tới vùng hạ du.

Điều này đòi hỏi các phương án phòng chống lũ lụt phải được tính toán kỹ lưỡng, vì khi xảy ra sự cố, rủi ro và mức độ ảnh hưởng sẽ rất nghiêm trọng.

Tại buổi kiểm tra hiện trường, ông Hiệp chỉ ra sự thiếu hụt nghiêm trọng hồ sơ và tài liệu kỹ thuật của nhà máy ngay tại địa phương.

Việc không có bản vẽ, sơ đồ thiết kế hay các tài liệu cần thiết tại chỗ khiến lực lượng tiếp cận gặp khó khăn trong trao đổi thông tin và tìm giải pháp xử lý.

Ông Hiệp đề nghị tỉnh Lạng Sơn rà soát lại toàn bộ các hồ thủy điện nhỏ trên địa bàn, đồng thời xây dựng các phương án phòng chống thiên tai để tránh lặp lại sự cố tương tự.

Trên phạm vi rộng hơn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ ban hành chỉ đạo chung cho các địa phương trên cả nước, yêu cầu trang bị đầy đủ bản đồ, sơ đồ và toàn bộ hồ sơ thiết kế công trình thủy điện tại chỗ để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.

Nhà máy thủy điện Bắc Khê 1 có quy trình vận hành hồ chứa kèm theo Quyết định số 2242/2024 ngày 12/12/2024 của UBND tỉnh Lạng Sơn. Công trình thuộc cấp thiết kế III theo QCVN 04-05:2012 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Lưu lượng đỉnh lũ kiểm tra tương ứng với cao trình mực nước lũ kiểm tra là 1.567 m³/s. Dung tích hữu ích của hồ chứa là 4,2 triệu m³. Công trình đập có chiều dài 107 m, chiều cao lớn nhất 26,5 m, loại đập đất xả tràn tự do với công suất máy 2,4 MW.

Chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Thủy điện Bắc Khê 1, thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 8/6/2012, với người đại diện pháp luật là ông Ngô Thế Quang. Quy trình vận hành hồ chứa được kỳ vọng đảm bảo an toàn cho công trình đầu mối thủy điện và chủ động đề phòng mọi bất trắc với các trận lũ, nhưng thực tế sự cố vẫn xảy ra sau trận mưa lớn ngày 7/10/2025.