Bộ Công an đề xuất bổ sung 7 tội danh mới trong Bộ luật Hình sự

Bộ Công an đề xuất bổ sung nhiều tội danh mới vào Bộ luật Hình sự, trong đó có tội xâm phạm dữ liệu cá nhân và tội thành lập hoặc tham gia tổ chức tội phạm với mức phạt cao nhất đến 7 năm tù.

Theo dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, cơ quan này đề xuất bổ sung 7 tội danh mới nhằm xử lý các hành vi phát sinh trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, đồng thời đáp ứng yêu cầu nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Các tội danh mới được đề xuất tập trung vào nhiều lĩnh vực như an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, môi trường, khai thác thủy sản, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tội phạm có tổ chức. 

Dự thảo dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 và xem xét thông qua tại kỳ họp tháng 10.

Trong lĩnh vực an ninh mạng, Bộ Công an đề xuất bổ sung hai tội danh gồm tội xâm phạm dữ liệu cá nhân và tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân. 

Theo cơ quan soạn thảo, tình trạng mua bán, thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân đang diễn ra phổ biến trên không gian mạng và trở thành nguồn phát sinh của nhiều loại tội phạm như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mở tài khoản bằng giấy tờ giả, rửa tiền, đánh bạc hay quảng cáo trái phép. 

Việc bổ sung quy định nhằm phân định rõ trách nhiệm hình sự với xử lý hành chính, đồng thời phù hợp với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng.

Ở lĩnh vực môi trường, dự thảo bổ sung tội vi phạm quy định về xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn thông thường hoặc xả nước thải không có thông số môi trường nguy hại gây ô nhiễm môi trường và tội khai thác thủy sản trái phép. 

Bộ Công an cho rằng nhiều hành vi đốt, chôn lấp, xả thải trái phép đang diễn ra tại các cơ sở sản xuất, làng nghề và khu dân cư, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng, trong khi quy định hiện hành chưa đủ sức răn đe.

Dự thảo cũng bổ sung tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tội tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt nhằm bảo đảm thống nhất với các quy định pháp luật chuyên ngành và thực hiện các khuyến nghị quốc tế về phòng, chống rửa tiền và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Đáng chú ý, dự thảo lần đầu tiên đề xuất một tội danh độc lập về thành lập hoặc tham gia tổ chức tội phạm, thay vì chỉ coi “phạm tội có tổ chức” là hình thức đồng phạm hoặc tình tiết tăng nặng như quy định hiện hành.

Theo dự thảo Điều 318a, người thành lập hoặc tham gia tổ chức tội phạm có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Nếu người phạm tội là chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, lôi kéo người khác tham gia; sử dụng người chưa thành niên; thành lập tổ chức từ 10 đến dưới 50 thành viên; tổ chức có tính chất xuyên quốc gia hoặc sử dụng không gian mạng, phương tiện điện tử để điều hành, che giấu hoạt động thì có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 đến 5 năm.

Khung hình phạt cao nhất được đề xuất là phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 5 đến 7 năm đối với trường hợp thành lập tổ chức tội phạm có từ 50 thành viên trở lên hoặc tổ chức đã thực hiện một hoặc nhiều tội phạm.

Theo Bộ Công an, việc bổ sung tội danh này nhằm phân hóa trách nhiệm hình sự giữa người tổ chức, cầm đầu với người tham gia thông thường, đồng thời đáp ứng yêu cầu nội luật hóa Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia trong bối cảnh các loại tội phạm công nghệ cao, lừa đảo, rửa tiền, ma túy, mua bán người và tín dụng đen ngày càng có xu hướng liên kết, hoạt động xuyên biên giới và lợi dụng không gian mạng.