Bộ Công Thương đề xuất doanh nghiệp tự quyết giá xăng dầu

Theo dự thảo mới, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu sẽ được chủ động quyết định giá bán lẻ, trong khi Nhà nước chuyển sang thực hiện quản lý thông qua cơ chế kê khai, thanh tra và giám sát theo quy định của pháp luật. 

Theo dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu vừa được Bộ Công Thương hoàn thiện, cơ quan này đề xuất bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở xăng dầu định kỳ, đồng thời trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp trong việc quyết định và công bố giá bán theo cơ chế thị trường. 

Mục tiêu là khắc phục những bất cập của cơ chế điều hành hiện hành, tăng tính minh bạch và nâng cao quyền tự chủ của doanh nghiệp.

Theo dự thảo, thương nhân đầu mối được quyền quyết định giá bán buôn và giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình theo quy định của pháp luật về giá. Đối với thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, doanh nghiệp cũng được quyền tự quyết giá bán lẻ.

Giá bán lẻ xăng dầu của thương nhân đầu mối sẽ được xác định trên cơ sở công thức gồm giá mua xăng dầu, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các khoản thuế theo quy định. Trong khi đó, giá bán của thương nhân phân phối thuộc hệ thống đầu mối không được cao hơn mức giá do thương nhân đầu mối công bố.

Đối với các khu vực xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất xăng dầu, nếu phát sinh chi phí hợp lý đã được kiểm toán, thương nhân đầu mối được phép điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí. 

Tuy nhiên, mức giá này không được vượt quá 2% so với giá bán lẻ do chính doanh nghiệp công bố tại cùng thời điểm. Với thương nhân phân phối hoạt động độc lập tại các địa bàn này, giá bán cũng không được vượt quá mức giá cao nhất mà thương nhân đầu mối công bố tại cùng khu vực.

Dự thảo cũng yêu cầu các doanh nghiệp công bố giá trước thời điểm điều chỉnh, đồng thời kê khai giá trong vòng một ngày làm việc sau khi điều chỉnh. Thương nhân đầu mối phải gửi thông tin kê khai về Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh nơi có hệ thống phân phối, trong khi thương nhân phân phối gửi đến UBND nơi đặt trụ sở chính và nơi có hệ thống phân phối. Các doanh nghiệp cũng phải kết nối dữ liệu kê khai với cơ quan quản lý để phục vụ công tác giám sát.

Bộ Công Thương cho biết việc sửa đổi cơ chế điều hành xuất phát từ thực tế giá cơ sở hiện nay có độ trễ, do nhiều yếu tố chi phí được tính theo dữ liệu bình quân của quý trước. Khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, chi phí kinh doanh tăng nhưng chưa được phản ánh kịp thời vào giá bán, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp đầu mối giảm hoặc cắt chiết khấu đối với doanh nghiệp bán lẻ, ảnh hưởng đến nguồn cung trên thị trường.

Theo dự thảo, khi chuyển sang cơ chế mới, Nhà nước vẫn duy trì vai trò quản lý thông qua kê khai giá, thanh tra và kiểm tra, đồng thời chỉ công bố chi phí kinh doanh định mức để doanh nghiệp làm căn cứ tính giá, nhằm hạn chế việc tăng giá bất hợp lý.

Một số doanh nghiệp bán lẻ cũng kiến nghị cần mở rộng quyền quyết định giá bán lẻ đối với cả các đại lý và cửa hàng hoạt động theo hình thức nhượng quyền hoặc đại lý, thay vì chỉ áp dụng với doanh nghiệp hoạt động độc lập. Theo các doanh nghiệp này, việc tách bạch quyền quyết định giá bán buôn và giá bán lẻ sẽ giúp tạo sự công bằng hơn trong chuỗi cung ứng, đồng thời hạn chế tình trạng doanh nghiệp đầu mối quyết định toàn bộ mức chiết khấu và lợi nhuận của hệ thống bán lẻ.