Bộ GD-ĐT: Câu hỏi “Steve Jobs Việt Nam” ở đề thi môn Văn nhằm phân hóa thí sinh

Bộ GD&ĐT khẳng định đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 được xây dựng bám sát chương trình học và bảo đảm tính phù hợp với các vùng miền. Riêng câu hỏi liên quan “Steve Jobs Việt Nam” được xác định là phần phân hóa thí sinh và đã được cân nhắc kỹ về ngôn ngữ, nội dung. 

Ngày 11/6, tại buổi họp báo về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Bộ GD&ĐT đã trả lời nhiều câu hỏi liên quan đến đề thi Ngữ văn, trong đó có những tranh luận xoay quanh câu hỏi sử dụng cụm từ “Steve Jobs Việt Nam”.

Mở đầu buổi họp báo, ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT, Trưởng Ban Chỉ đạo cấp quốc gia kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, cho biết kỳ thi vẫn đang tiếp diễn với các khâu chấm thi và công bố điểm. Ông yêu cầu các đơn vị chức năng cung cấp thông tin đầy đủ, trực tiếp và không né tránh các vấn đề được dư luận quan tâm.

Thông tin về công tác tổ chức thi, ông Lê Mỹ Phong, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, cho biết đến thời điểm họp báo chưa phát hiện dấu hiệu lộ lọt đề thi. 

Theo thống kê được công bố, tổng số thí sinh dự thi là 1.213.695 em. Có 74 thí sinh bị đình chỉ, trong đó 69 trường hợp mang điện thoại vào phòng thi và 5 trường hợp sử dụng tài liệu. Bộ GD&ĐT cho biết chưa ghi nhận hiện tượng gian lận thi có tổ chức.

Ông Lê Mỹ Phong đánh giá đề thi các môn bám sát Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đúng cấu trúc đã công bố và có sự phân hóa phù hợp nhằm phục vụ xét công nhận tốt nghiệp, đánh giá chất lượng dạy học và cung cấp dữ liệu cho tuyển sinh.

Bộ GD&ĐT nói gì về câu hỏi “Steve Jobs Việt Nam”?

Trước câu hỏi của báo chí về việc một số thí sinh cho rằng đề Ngữ văn có độ khó nhất định, đặc biệt với học sinh vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa và băn khoăn về cụm từ “Steve Jobs Việt Nam”, GS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, đã giải thích quan điểm của Bộ.

Theo ông Hà, công tác xây dựng đề thi được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của lãnh đạo Bộ và Ban Chỉ đạo kỳ thi. Một trong những yêu cầu quan trọng là bảo đảm tính phù hợp vùng miền, hạn chế tối đa sự khác biệt do điều kiện tiếp cận thông tin hay ngôn ngữ.

“Với môn Ngữ văn, chúng tôi nhận được ý kiến liên quan đến nội dung nghị luận xã hội. Đây là nội dung đặt vào phần phân hóa học sinh. Năm nay phần nghị luận xã hội chỉ chiếm 2 điểm, thay vì 4 điểm như trước”, ông Hà nói.

Ông cho biết câu hỏi không yêu cầu thí sinh ghi nhớ tiểu sử hay thông tin chi tiết về Steve Jobs. Theo cách hiểu của hội đồng ra đề, “Steve Jobs Việt Nam” được sử dụng như một phép ẩn dụ gợi nhắc tới hình tượng đổi mới sáng tạo và công nghệ.

“Đọc kỹ lệnh hỏi sẽ thấy không yêu cầu thông tin chi tiết hay ghi nhớ máy móc. Từng câu, từng từ đã được chắt lọc cẩn thận, có tham khảo ý kiến chuyên môn và tra cứu từ điển khi sử dụng các khái niệm như ‘phát minh’, ‘đổi mới'”, GS Nguyễn Ngọc Hà cho biết.

Ông nhấn mạnh rằng đây là câu hỏi mang tính phân loại, nhằm đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận và liên hệ thực tế của học sinh, đồng thời yếu tố vùng miền đã được tính toán trong quá trình xây dựng đề.

Định hướng của đề Văn theo chương trình mới

Bộ GD&ĐT cho rằng chương trình giáo dục phổ thông mới hướng tới giảm lệ thuộc vào văn mẫu. Theo GS Nguyễn Ngọc Hà, ở chương trình cũ, việc thi xoay quanh một số tác phẩm cố định khiến hiện tượng học thuộc bài mẫu trở nên phổ biến.

Với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đề thi mở rộng hơn về ngữ liệu và vấn đề nghị luận, cho phép học sinh thể hiện khả năng cảm thụ, tư duy và liên hệ thực tiễn thay vì chỉ tái hiện kiến thức thuộc lòng.

Theo số liệu của Bộ GD&ĐT, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm trước. Sau ngày thi đầu tiên, toàn quốc ghi nhận 27 thí sinh bị đình chỉ, gồm 25 trường hợp sử dụng điện thoại và 2 trường hợp sử dụng tài liệu.