Tỉnh An Giang cho điều chuyển 322.000 m³ cát trong 1 ngày, bị kết luận bất khả thi

UBND tỉnh An Giang ban hành văn bản xác nhận điều chuyển 322.000 m³ cát ngày 30/3/2026, nhưng văn bản chỉ có hiệu lực đến ngày 31/3/2026. Thanh tra Chính phủ đánh giá thời hạn này không khả thi trong bối cảnh các dự án cao tốc miền Tây cần lượng cát lớn.

Văn bản điều chuyển cát chỉ có hiệu lực một ngày

Ngày 17/10, Thanh tra Chính phủ công bố kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP. Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Cà Mau.

Theo kết luận, ngày 5/3/2026, UBND TP. Cần Thơ đề nghị tỉnh An Giang hỗ trợ, điều chuyển cát để phục vụ thi công cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng, đoạn tuyến đi qua thành phố.

Ngày 30/3/2026, UBND tỉnh An Giang ban hành văn bản xác nhận điều chuyển khoảng 322.000 m³ cát. Tuy nhiên, văn bản chỉ có hiệu lực đến ngày 31/3/2026, đồng nghĩa thời gian thực hiện chỉ còn một ngày.

Thanh tra Chính phủ đánh giá thời hạn này không khả thi, ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn vật liệu phục vụ dự án và không bảo đảm yêu cầu điều tiết khoáng sản cho các công trình trọng điểm.

Trách nhiệm được xác định thuộc UBND tỉnh An Giang và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Chậm điều chuyển hơn 404.000 m³ cát

Ngoài trường hợp trên, kết luận thanh tra còn chỉ ra việc An Giang chậm điều chỉnh thủ tục để điều chuyển khoảng 404.214 m³ cát từ các mỏ trên sang phục vụ dự án thành phần 4 của cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng.

Trước đó, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn đã đề nghị điều chuyển lượng cát này nhằm bảo đảm nguồn vật liệu và tiến độ thi công. Tuy nhiên, việc hoàn thiện thủ tục chưa kịp thời, ảnh hưởng đến khả năng cung ứng vật liệu cho dự án.

Theo kết luận thanh tra, trách nhiệm liên quan thuộc UBND tỉnh An Giang, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Mỏ được cấp 650.000 m³ cát nhưng chỉ khai thác hơn 1.400 m³

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện một số doanh nghiệp được giao khai thác cát phục vụ cao tốc nhưng không khai thác hết trữ lượng hoặc không bảo đảm công suất được cấp.

Tại mỏ MS05, Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 được cấp trữ lượng 650.000 m³ nhưng chỉ khai thác 1.459 m³, đạt khoảng 0,23%.

Tại mỏ MS12, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác 419.537 m³ trong tổng số 628.003 m³ được cấp, đạt khoảng 66,8%.

Trong khi đó, Tổng công ty Xây dựng số 1 khai thác khoảng 59,6% trữ lượng được cấp tại mỏ MS03, tương đương khoảng 760.000 m³ trong tổng số hơn 1,27 triệu m³, trước khi dừng khai thác từ tháng 3/2026.

Thanh tra Chính phủ xác định việc các nhà thầu không khai thác hết trữ lượng được cấp đã góp phần gây thiếu hụt nguồn cát cho dự án thành phần 4, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Doanh nghiệp khai thác cát còn nợ thuế, phí

Tại mỏ MS04 ở Cần Thơ, Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Hòa Tuấn được nâng công suất khai thác lên 725.000 m³/năm. Tuy nhiên, trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp chỉ khai thác và cung cấp hơn 74.000 m³ cát cho các nhà thầu.

Kết luận thanh tra cho biết số phương tiện khai thác thực tế thường chỉ có 1–2 phương tiện mỗi ngày, thấp hơn mức 8–10 phương tiện/ngày được doanh nghiệp đề xuất trong hồ sơ xin gia hạn, điều chỉnh giấy phép.

Doanh nghiệp còn không chấp hành quyết định xử phạt 2,08 tỷ đồng của Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, liên quan đến việc không thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục theo yêu cầu và không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định.

Ngoài ra, công ty chưa nộp 800 triệu đồng tiền thuê đất và còn hơn 1,2 tỷ đồng thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường phát sinh trong 6 tháng đầu năm 2026 chưa nộp. Qua đối chiếu hồ sơ, đoàn thanh tra phát hiện doanh nghiệp kê khai thiếu 1.408 m³ cát, dẫn đến thiếu số thuế và phí phải nộp ngân sách.

Ngày 23/7/2026, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ đã quyết định thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản của doanh nghiệp tại mỏ MS04.

Hai dự án cao tốc cần khoảng 41 triệu m³ cát

Theo kết luận thanh tra, hai dự án cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng và Cần Thơ – Cà Mau có tổng nhu cầu khoảng 41 triệu m³ cát phục vụ thi công.

Đến cuối tháng 6/2026, dự án thành phần 4 của cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng vẫn còn khoảng 1,566 triệu m³ cát chưa xác định được nguồn cung. Trong khi đó, một số mỏ được cấp phép phục vụ dự án vẫn còn trữ lượng chưa khai thác.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Cần Thơ rà soát, truy thu các khoản thuế và phí còn thiếu, xử lý nợ quá hạn theo quy định, đồng thời bố trí nguồn vật liệu thay thế tại mỏ MS04 đã bị thu hồi giấy phép.

Đối với An Giang, cơ quan thanh tra kiến nghị điều tiết nguồn cát dư thừa cho các công trình trọng điểm, đẩy nhanh thủ tục nâng trữ lượng và cấp phép khai thác đá tại các mỏ Núi Dài và Trà Đuốc Lạn để đáp ứng nhu cầu vật liệu.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị nghiên cứu bổ sung chế tài xử phạt đối với hành vi khai thác khoáng sản không đạt công suất được cấp, nhằm có cơ sở xử lý các trường hợp vi phạm.