TP.HCM công bố ca não mô cầu thứ 5, bệnh nhi tiêm khuyết mũi vắc xin

Một nam học sinh 12 tuổi của Trường TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm, phường Bình Dương (TP.HCM) được xác định nhiễm não mô cầu nhóm B, trở thành ca bệnh thứ 5 được ghi nhận tại thành phố này.

Tối 21/10, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cung cấp thông tin chính thức về ca mắc não mô cầu thứ 5 tại thành phố.

Ca bệnh mới được phát hiện là một nam học sinh 12 tuổi, cư trú tại xã Thường Tân, học tại Trường TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm (phường Bình Dương).

HCDC nhận được thông tin về ca bệnh vào sáng 20/10, HCDC đã phối hợp với các đơn vị y tế địa phương điều tra dịch tễ, điều trị dự phòng cho người tiếp xúc gần và tổng vệ sinh, khử khuẩn nơi người bệnh cư trú và học tập.

Bệnh nhi khởi phát sốt, đau họng, đau đầu từ ngày 13/10 và nhập Bệnh viện Nhi đồng 2 ngày 15/10 với chẩn đoán viêm màng não. Theo HCDC, bệnh nhi đã được tiêm 1 mũi vắc xin não mô cầu nhóm A, C, Y, W nhưng chưa tiêm vắc xin phòng nhóm B.

Ngày 20/10, Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận kết quả xét nghiệm PCR dịch não tủy dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis. Bệnh nhi không sốt, không ói, giảm đau đầu.

Sau khi nhận kết quả xét nghiệm, Bệnh viện Nhi đồng 2 báo cáo ngay theo chế độ báo cáo bệnh truyền nhiễm; đồng thời chuyển bệnh phẩm sang Viện Pasteur TP.HCM để xác định nhóm huyết thanh.

Ngày 21/10, Viện Pasteur TP.HCM xác định bệnh nhi nhiễm não mô cầu nhóm B.

Theo danh sách điều tra dịch tễ do HCDC và y tế địa phương lập, đã có 99 người tiếp xúc gần được xác định và điều trị dự phòng bằng kháng sinh Azithromycin.

Nhà trường đã tổng vệ sinh, khử khuẩn lớp học và giặt chăn, gối, chiếu của học sinh bán trú. Các trường hợp tiếp xúc gần tiếp tục được theo dõi sức khỏe trong 10 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng.

Như vậy, trong vòng 7 ngày, từ ngày 14 đến 20/10, y tế TP.HCM ghi nhận 5 ca mắc não mô cầu. Trong đó, 4 ca đầu tiên là học sinh Trường THCS Hai Bà Trưng (ca phát hiện đầu tiên đã tử vong), 2.031 người tiếp xúc gần được uống kháng sinh dự phòng, Trạm Y tế xã Hiệp Phước sẽ theo dõi đến hết ngày 25/10.

Khoảng 5% đến 25% người mang vi khuẩn não mô cầu “ẩn”

HCDC cho hay trong cộng đồng, tỷ lệ người mang vi khuẩn não mô cầu ở mũi, họng nhưng không có triệu chứng lâm sàng từ 5% đến 25%.

“Hiện nay, cũng là thời gian của các bệnh viêm đường hô hấp như cúm gia tăng, là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn não mô cầu xâm lấn và gây nên các bệnh cảnh nhiễm não mô cầu như viêm màng não, nhiễm trùng huyết.” – HCDC lý giải.

Những lưu ý y tế gồm:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; che miệng khi ho, hắt hơi; súc miệng, họng bằng nước muối sinh lý; không dùng chung ly, chai nước, vật dụng cá nhân; giữ nhà ở, lớp học thông thoáng.
• Chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu và vắc xin cúm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi trẻ sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, ban xuất huyết, lừ đừ hoặc li bì.
• Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Viêm màng não mô cầu có thể phòng ngừa bằng vắc xin

Theo Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng (Viện Pasteur TP.HCM), viêm màng não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẫn Neisseria meningitidis gây nên. Bệnh thường có biểu hiện lâm sàng là viêm màng não (khoảng 50% trường hợp), nhiễm khuẩn huyết (38% trường hợp), hay viêm phổi do vi khuẩn (9% trường hợp).

Vi khuẩn N. meningitidis được phân loại thành 13 tuýp huyết thanh. Hầu hết bệnh xâm lấn (như viêm màng não và nhiễm trùng) gây ra do các tuýp huyết thanh A, B, C, W, và Y.

Tại Việt Nam, bệnh não mô cầu chính thức được đưa vào hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm vào năm 2010. Từ 2011 – 2014, tỷ lệ mắc của cả nước trên 100.000 dân trong khoảng 0,03 – 0,3; tỷ lệ tử vong là 0,01 trên 100.000 dân.

Gần đây nhất, trong 9 tháng đầu năm 2025, cả nước đã ghi nhận 38 ca nhiễm não mô cầu (miền Bắc tăng 45% và khu vực phía Nam ghi nhận tăng 83% so với cả năm 2024), theo tin tại hội thảo khoa học về não mô cầu nhóm B do Viện Đào tạo Y học Dự phòng và Y tế Công cộng tổ chức cuối năm 2025.

Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng (Viện Pasteur TP.HCM) cho biết theo khuyến cáo của WHO, tại các khu vực có dịch bệnh xảy ra ít thường xuyên (<2 trường hợp trên 100 000 dân/năm), tiêm chủng não mô cầu được khuyến khích cho các nhóm rủi ro cao, như trẻ em và thanh niên cư trú tại các cộng đồng khép kín như trường nội trú hoặc các trại quân sự.

Ngoài ra, người làm việc trong phòng thí nghiệm có nguy cơ tiếp xúc với não mô cầu, khách du lịch đến khu vực có tỷ lệ nhiễm bệnh cao cần được chủng ngừa. Ngoài ra, nên tiêm phòng viêm màng não cho tất cả các cá nhân bị suy giảm miễn dịch, bao gồm trường hợp mất lách, thiếu hụt bổ thể, hoặc nhiễm HIV.