COVID-19 tăng trở lại ở TQ và Hồng Kông, chuyên gia lo ngại virus tiếp tục tiến hóa

Những số liệu mới do chính quyền Trung Quốc công bố cho thấy số ca mắc COVID-19 tại nước này tiếp tục tăng trong tháng 6. Trong khi đó, Hồng Kông và Ma Cao cũng ghi nhận số ca nhiễm gia tăng nhanh chóng. Các biến thể lưu hành chủ yếu hiện nay là NB.1.8.1 và các nhánh phụ của nó, đặc biệt là PQ.16.1.1. Các chuyên gia cảnh báo rằng nhiều người đã chấp nhận quan điểm “COVID-19 đã trở thành bệnh lưu hành” và vì thế đánh giá thấp nguy cơ virus tiếp tục tiến hóa.

Tháng 6 ghi nhận 79.000 ca mắc mới

Theo số liệu do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc công bố ngày 8/7, trong tháng 6 cả nước ghi nhận khoảng 79.000 ca mắc COVID-19 mới, trong đó có 130 ca bệnh nặng và 1 ca tử vong (bệnh nhân có bệnh nền kết hợp nhiễm COVID-19). Tổng số ca mắc được báo cáo có xu hướng gia tăng.

Hệ thống giám sát tại các bệnh viện trọng điểm cho thấy tỷ lệ mẫu dương tính với SARS-CoV-2 trong các ca có triệu chứng giống cúm tại khoa cấp cứu và ngoại trú đã tăng liên tục từ 2,9% trong tuần đầu tháng 6 lên 6,4% vào tuần cuối tháng. Biến thể chiếm ưu thế vẫn là Omicron NB.1.8.1 và các nhánh phụ, chủ yếu là PQ.16.1.1.

Do trong thời gian đại dịch trước đây, việc công bố thông tin của chính quyền Trung Quốc từng nhiều lần bị nghi ngờ thiếu minh bạch, nên nhiều người dân vẫn hoài nghi về tính xác thực của các số liệu chính thức, cho rằng tình hình thực tế có thể nghiêm trọng hơn nhiều.

Ngày 12/7, chủ đề “Tháng 6 ghi nhận 79.000 ca mắc COVID-19 mới” đã trở thành xu hướng tìm kiếm trên mạng xã hội Trung Quốc. Bên cạnh nhiều người chia sẻ trải nghiệm mắc bệnh, không ít cư dân mạng cũng nhắc nhở rằng COVID-19 sẽ không tự biến mất.

Tài khoản nổi tiếng về y tế “Y học Thủ Trát”, với hơn 1,96 triệu người theo dõi, cho biết nhiều người hiện không phân biệt được mình mắc cảm lạnh thông thường, cúm hay COVID-19, đồng thời nhấn mạnh rằng COVID-19 sẽ không biến mất và không nên xem nhẹ.

Ngày 14/7, một nhân viên trong lĩnh vực bệnh truyền nhiễm tại Trung Quốc nói với tờ Epoch Times rằng: “Số ca COVID-19 gần đây đã tăng gấp bốn lần. Hiện cần đặc biệt lưu ý các loại virus như bạch hầu, virus hợp bào hô hấp (RSV), cúm, các biến thể COVID-19, norovirus, sởi; còn ở nước ngoài là virus Nipah, hantavirus và tại châu Phi là Ebola.”

Cùng ngày, chuyên gia virus học Lâm Hiểu Húc nói với Epoch Times rằng nếu một người cùng lúc mắc COVID-19 và các tác nhân gây bệnh đường hô hấp khác như bạch hầu, cúm, RSV, phế cầu khuẩn hay ho gà thì vấn đề không đơn thuần là “1 + 1 = 2”, mà có thể dẫn đến tổn thương hàng rào biểu mô, rối loạn miễn dịch, phản ứng viêm quá mức, tắc nghẽn đường hô hấp, tổn thương cơ tim và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn thứ phát.

Ông cho biết nguy cơ từ bệnh bạch hầu đặc biệt đáng lưu ý vì đây không phải là một bệnh nhiễm khuẩn hô hấp thông thường mà là bệnh do độc tố gây ra.

Theo ông, nếu COVID-19 xảy ra đồng thời với bệnh bạch hầu hoặc các bệnh hô hấp tương tự, những tác động cộng hưởng quan trọng nhất là: “Biểu mô đường hô hấp bị tổn thương khiến vi khuẩn hoặc các bệnh do độc tố dễ gây tổn thương cục bộ nghiêm trọng hơn; phản ứng viêm và miễn dịch chồng lấp làm tăng nguy cơ tổn thương phổi, tim và hệ thần kinh; các triệu chứng tương tự nhau cũng có thể khiến việc chẩn đoán bệnh bạch hầu bị chậm trễ”.

Ông nhấn mạnh: “Đối với từng cá nhân, điều nguy hiểm nhất không phải chỉ là ho cộng với ho, mà là áp lực lên hệ hô hấp và miễn dịch do COVID gây ra kết hợp với tình trạng tắc nghẽn đường thở, viêm cơ tim và độc tính thần kinh do độc tố bạch hầu gây nên. Trường hợp này cần được xem là một tình trạng cấp cứu tiềm ẩn chứ không phải chỉ là một bệnh nhiễm trùng hô hấp thông thường có thể tự theo dõi tại nhà”.

Dịch COVID-19 tiếp tục nóng lên tại Hồng Kông và Ma Cao

Ngày 13/7, trang “Medical World” đưa tin Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe Hồng Kông ngày 2/7 tuyên bố địa phương đã bước vào mùa cúm mới. Giám đốc Ban Bệnh truyền nhiễm Âu Gia Vinh cho biết mức độ hoạt động của COVID-19 tại Hồng Kông đã liên tục gia tăng từ tháng 5, với tỷ lệ xét nghiệm dương tính, số lượt khám ngoại trú và tỷ lệ nhập viện đều tăng rõ rệt trong những tuần gần đây.

Theo báo cáo tuần thứ 27 (đến ngày 8/7) do Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe Hồng Kông công bố ngày 9/7, mức độ lưu hành của COVID-19 tiếp tục tăng. Số ca dương tính bằng xét nghiệm PCR tăng từ 340 ca của tuần trước lên 477 ca; trong bốn ngày đầu của tuần thứ 28 (5–8/7), mỗi ngày ghi nhận từ 62–95 ca dương tính. Tỷ lệ mẫu hô hấp dương tính tại phòng xét nghiệm y tế công cộng cũng tăng từ 6,02% lên 8,52%.

Đáng chú ý hơn là số ca nặng. Trong tuần thứ 27, Hồng Kông ghi nhận 16 ca COVID-19 nặng và tử vong, gấp đôi so với 8 ca của tuần trước. Số ổ dịch tại trường học và viện dưỡng lão cũng tăng từ 6 ổ dịch (43 người) lên 13 ổ dịch (57 người). Chỉ trong bốn ngày đầu tuần thứ 28 đã ghi nhận thêm 15 ổ dịch với 76 người mắc.

Tại Ma Cao, Giám đốc Sở Y tế La Dịch Long ngày 5/7 cho biết tỷ lệ xét nghiệm dương tính với COVID-19 trong số bệnh nhân đến khám vì triệu chứng hô hấp hoặc sốt hiện đạt 25%, ở mức khá cao. So với cùng kỳ năm ngoái, tỷ lệ phát hiện ca dương tính trong đợt dịch mùa hè năm nay tăng đáng kể. COVID-19 vẫn lưu hành mạnh trong cộng đồng, các cơ sở y tế đã tiếp nhận nhiều ca bệnh nặng, trong đó có trường hợp tử vong do kết hợp với bệnh nền.

Ngoài ra, số ca mắc mới tại Ma Cao trong tuần này tăng 277,4% so với cùng kỳ năm ngoái; tỷ lệ dương tính với COVID-19 trong các ca có triệu chứng giống cúm cũng tăng 333,2%.

Kết quả giải trình tự gene của Phòng thí nghiệm Y tế Công cộng Ma Cao cho thấy 100% mẫu bệnh phẩm thu từ ngày 24–30/5 đều thuộc biến thể PQ.16.1.1. Đến tuần thứ 27, tỷ lệ của biến thể này vẫn duy trì ổn định, trong khi các biến thể khác không có thay đổi đáng kể.

Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe Hồng Kông cũng tiến hành phân tích gene các mẫu bệnh phẩm của các ca bệnh nặng và tử vong trong giai đoạn từ 10/6 đến 7/7. Kết quả cho thấy PQ.16.1.1 chiếm 65% số mẫu của các ca nặng và tử vong, đồng thời chiếm 69% số mẫu ở các ca không nghiêm trọng.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ virus tiếp tục tiến hóa

Chuyên gia virus học Lâm Hiểu Húc cho biết nhiều nền tảng giám sát bộ gene trên thế giới đang phát hiện thêm các dòng SARS-CoV-2 mới như RF.5, RV.1, PQ.16.1.1, RE.1.1.5 và các dòng hậu duệ liên quan. Dữ liệu giải trình tự ban đầu cho thấy các dòng virus này đã xuất hiện và lây lan tại nhiều khu vực, nhưng trong bối cảnh hoạt động giám sát toàn cầu suy giảm và sự chú ý của công chúng giảm đi, chúng vẫn chưa được quan tâm đúng mức.

Ông cảnh báo rằng số ca mắc COVID-19 đang tăng trở lại tại Đông Nam Á, Đông Á, một số khu vực của Australia, thành phố Auckland (New Zealand), một số bang của Mỹ, Vương quốc Anh và nhiều nơi khác ở châu Âu. Theo ông, nhiều người đã chấp nhận quan điểm “COVID-19 đã trở thành bệnh lưu hành” và vì thế đánh giá thấp nguy cơ virus tiếp tục tiến hóa.

Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không thể đơn giản đồng nhất việc triệu chứng nhẹ hoặc giai đoạn cấp tính không rõ rệt với việc virus vô hại. Một số bệnh nhân COVID-19 trong giai đoạn cấp chỉ có các triệu chứng thoáng qua như hắt hơi, ho, đau họng, sốt nhẹ hoặc đột ngột mệt mỏi, thậm chí các triệu chứng biến mất chỉ sau vài giờ hoặc vài ngày. Nhưng điều đó không có nghĩa virus sẽ không gây ra những tổn thương về sau”.

Theo ông Lâm, SARS-CoV-2 có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan trong cơ thể, bao gồm hệ tim mạch, thần kinh, tiêu hóa và miễn dịch. Ngày càng có nhiều nghiên cứu tập trung vào mối liên hệ giữa COVID-19 với các biến chứng thần kinh, mạch máu và đường tiêu hóa. Một số bác sĩ lâm sàng cũng ghi nhận nhiều triệu chứng tiêu hóa bất thường hơn, như đau bụng, chán ăn và thậm chí là các trường hợp hiếm gặp liên quan đến thiếu máu cục bộ đường ruột.

Ông cho rằng các biến thể mới có thể đang tiến hóa theo hướng có ái lực mạnh hơn với mô thần kinh hoặc mô đường tiêu hóa. Nếu xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi đột ngột, đau đầu bất thường khi ngủ hoặc vừa thức dậy, rối loạn tiêu hóa không rõ nguyên nhân, chán ăn hoặc các triệu chứng giống cúm thoáng qua, người dân nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và trao đổi với bác sĩ về việc có cần thực hiện các xét nghiệm phù hợp hay không.