Rộ tin thảm sát tại nhà máy giày ở Phúc Kiến khiến 200 người thiệt mạng

Ngày 9/7, một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng xảy ra tại nhà máy của Công ty Giày Huy Đằng ở thành phố Tấn Giang, Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc). Giới chức Trung Quốc thông báo có ít nhất 28 người thiệt mạng. Tuy nhiên, theo thông tin do một số lính cứu hỏa và nhân chứng lan truyền trên mạng, số người tử vong thực tế có thể vượt quá 200 và vụ cháy được cho là do một nhân viên phóng hỏa. Những thông tin này hiện chưa được kiểm chứng độc lập.

Khoảng giữa trưa ngày 9/7, nhà xưởng của Công ty Giày Huy Đằng tại thôn Giang Đầu, thị trấn Trần Đại, thành phố Tấn Giang bốc cháy dữ dội. Theo thông báo chính thức, thời điểm xảy ra hỏa hoạn có 237 công nhân và hai người bên ngoài có mặt trong nhà máy. Lực lượng cứu hộ đã sơ tán được 213 người, trong đó hai người tử vong sau khi được đưa đến bệnh viện. Ngoài ra, 26 người mất tích được xác nhận đã thiệt mạng, nâng tổng số người chết lên 28.

Các đoạn video từ hiện trường cho thấy cột khói đen bốc cao, ngọn lửa bao trùm nhà xưởng. Nhiều công nhân mắc kẹt trên tầng thượng kêu cứu, một số phải nhảy khỏi tòa nhà để thoát thân. Một công nhân nói trong video: “Nhà máy của chúng tôi bốc cháy rồi, những người ở tầng trên không thể xuống được”. Một số người còn cởi áo đứng sát mép mái nhà, trong khi lính cứu hỏa dùng vòi rồng phun nước để giúp họ hạ nhiệt.

Một công nhân kể với tạp chí Nanfengchuang rằng sau khi kính cửa sổ bị sức nóng làm vỡ, anh phát hiện phía trong vẫn còn một lớp hàng rào kim loại giống như song sắt, bịt kín “lối thoát hiểm”. Anh quan sát hiện trường suốt một giờ nhưng không thấy bất kỳ ai thoát ra từ phía sau tòa nhà.

Một chủ cửa hàng gần hiện trường cho biết lúc vụ cháy mới bùng phát có rất nhiều người mắc kẹt trên sân thượng. Tuy nhiên, đến khoảng 14 giờ, trên mái nhà không còn ai. Những người dân xung quanh nói với ông rằng nhiều công nhân đã chui vào bể chứa nước trên mái để tránh lửa.

Người này kể rằng đến khoảng 16 giờ, đám cháy cơ bản được khống chế và lính cứu hỏa bắt đầu lên tầng thượng tìm kiếm. Ông tận mắt thấy hơn 20 lính cứu hỏa tập trung quanh bể chứa nước và liên tục đưa các thi thể ra ngoài, bọc lại rồi khiêng xuống dưới.

Theo ước tính của ông, bể nước rộng khoảng hơn chục mét vuông. Trong thời gian quan sát, ông thấy lực lượng cứu hộ vớt được sáu thi thể từ bể nước. Sau đó, lực lượng chức năng yêu cầu mọi người rời khỏi khu vực mái nhà. Ông nói: “Khi chúng tôi xuống dưới, lính cứu hỏa vẫn đang tiếp tục vớt thi thể”.

Tấn Giang được mệnh danh là “thủ phủ giày dép của Trung Quốc”, với hơn 7.000 doanh nghiệp sản xuất giày và các ngành công nghiệp phụ trợ. Tổng giá trị sản xuất của ngành giày dép và dệt may tại đây vượt 400 tỷ nhân dân tệ. Cứ năm đôi giày thể thao trên thế giới thì có một đôi được sản xuất tại Tấn Giang.

Tuy nhiên, phía sau ngành công nghiệp trị giá hàng trăm tỷ nhân dân tệ này là những nguy cơ mất an toàn. Khu vực có rất nhiều nhà máy giày quy mô lớn nhỏ với lượng lớn vật liệu dễ cháy. Báo China Economic Net từng đưa tin năm 2023 rằng trong 12 năm trước đó, các doanh nghiệp giày tại Tấn Giang đã xảy ra 45 vụ cháy, trung bình gần bốn vụ mỗi năm.

Nhà bình luận truyền thông Lý Mộc Dương cho biết sau vụ cháy, trên mạng xuất hiện ảnh chụp màn hình cuộc trò chuyện trong một nhóm chat. Một người tự nhận biết nội tình viết: “Là một thanh niên 18 tuổi quê Trùng Khánh phóng hỏa. Cậu ta xin tạm ứng tiền sinh hoạt nhưng bà chủ không cho vì làm việc không nghiêm túc, ham chơi nên ôm hận”.

Người này còn nói thêm: “Cậu ta châm lửa vào đống mút xốp trong kho tầng một. Sau đó các vật liệu làm giày, keo dán, dung môi và đế giày đều bốc cháy dữ dội”.

Đối với con số 28 người tử vong do nhà chức trách công bố, nhiều cư dân mạng địa phương bày tỏ nghi ngờ. Một người viết: “Đã chết hơn 70 người rồi, hoàn toàn không phải 28 người”. Người này cho rằng nhiều người dân ở Tấn Giang đều biết điều đó.

Một cư dân mạng khác cho biết chú của mình làm việc ở tòa nhà bên cạnh và nghe nói “những công nhân trốn trong tháp nước đều bị luộc chín”. Nhiều người bày tỏ sự bàng hoàng trước thông tin này.

Ông Lý Mộc Dương cho biết theo thông tin công khai, Công ty Giày Huy Đằng được thành lập năm 1992, có diện tích hơn 60 mẫu, vốn đăng ký 10 triệu nhân dân tệ và hơn 1.000 nhân viên. Tuy nhiên, dữ liệu từ nền tảng Tianyancha lại chỉ ghi nhận công ty có 12 nhân viên đăng ký, cho thấy tồn tại một “khoảng trống” rất lớn về số lượng lao động thực tế.

Chị Trần Kỳ, từng làm công nhân thời vụ tại Huy Đằng, nói với Nanfengchuang rằng công nhân chủ yếu đến từ các tỉnh Tứ Xuyên, Giang Tây và Quý Châu. Theo chị, công nhân lĩnh lương tháng thường tan ca lúc 12 giờ trưa, nhưng những người làm theo sản phẩm thường ở lại để tăng thu nhập, đa số trong độ tuổi 30–40. Chị cũng tiết lộ một phần nhà xưởng được cho thuê lại cho một nhà máy giày khác với khoảng hơn 200 công nhân.

Một người am hiểu tình hình cho biết trong nhà máy chứa rất nhiều vật liệu dễ cháy nên ngọn lửa lan cực nhanh từ tầng một lên đến tầng cao nhất. Thời điểm xảy ra cháy, nhiều công nhân đang làm việc ở tầng 3 và tầng 4. Khi hỏa hoạn bùng phát, có người chạy xuống, có người chạy lên.

Một người khác cho biết diện tích mỗi tầng khoảng 1.300 m²; tầng một, hai và năm được dùng làm kho, còn tầng 3 và 4 là xưởng sản xuất. Người này nói: “Lửa bùng lên như vậy thì công nhân gần như không thể thoát được, tất cả đều bị kẹt ở giữa”.

Ông Lý Mộc Dương nhận định, căn cứ vào tổng số công nhân của Huy Đằng cùng hơn 200 lao động tại nhà máy thuê chung, số người thiệt mạng chắc chắn cao hơn nhiều so với con số 28 mà chính quyền công bố. Ông cho rằng việc nhà chức trách nói đã cứu được 213 người vẫn còn “một khoảng trống rất lớn” cần được làm rõ.

Theo quy định hành chính của Trung Quốc, các vụ tai nạn làm từ 30 người chết trở lên được xếp vào loại “đặc biệt nghiêm trọng” – cấp cao nhất. Theo Quy định về báo cáo và điều tra xử lý tai nạn an toàn lao động, những vụ việc như vậy sẽ kích hoạt cơ chế ứng phó và điều tra ở cấp Quốc vụ viện.

Vụ cháy tại Tấn Giang được công bố làm 28 người tử vong, tức chỉ thấp hơn ngưỡng 30 người. Ủy ban An toàn Lao động Quốc vụ viện Trung Quốc đã quyết định đưa vụ việc vào diện giám sát đặc biệt. Trước đó không lâu, vụ nổ lớn tại thành phố Lưu Dương, tỉnh Hồ Nam khiến ít nhất 37 người thiệt mạng cũng đã dẫn đến việc Quốc vụ viện thành lập tổ điều tra.

Ngày 10/7, tài khoản X “La Xiang – Pomo Tuiqiang” đăng tải thông tin được cho là từ một lính cứu hỏa tại hiện trường: “Số người thiệt mạng lần này vượt quá 200 người. Chỉ riêng từ tầng một lên tầng sáu chúng tôi đã tìm thấy hơn 130 thi thể mà vẫn chưa xong. Theo công nhân trong nhà máy, xưởng may có hơn 60 người nhưng không ai thoát được. Xưởng tạo hình tầng bốn có hơn 40 người cũng không xuống được. Lửa bùng phát từ kho trung chuyển. Một người bạn tôi làm quản đốc chạy lên xưởng tạo hình tầng ba, nơi có hơn 100 người, nhưng chỉ khoảng một nửa chạy xuống. Anh ấy không dám tiếp tục lên các tầng trên gọi người vì lửa quá lớn”.

Nhiều cư dân mạng để lại bình luận: “Đằng sau mỗi con số là một gia đình tan nát. Cảm ơn những người lính cứu hỏa đã liều mình mang thông tin đầu tiên từ hiện trường”.; “Quá thảm khốc. Đây là hậu quả của việc thiếu pháp quyền. Khi người ta mất niềm tin vào pháp luật thì sẽ dùng những cách cực đoan để giải quyết vấn đề”.

“Cầu mong các nạn nhân yên nghỉ. Chỉ mong mảnh đất này sớm có pháp quyền và công lý thật sự để người lao động được sống trong nhân phẩm, không còn những bi kịch như thế này”.

“Chỉ cần ĐCSTQ còn tồn tại thì thảm họa sẽ còn xảy ra khắp nơi”.