Trung Quốc: Cụ bà gần 70 tuổi nạp tiền xem phim ngắn 4.887 lần, mất hơn 870 triệu đồng

Một người đàn ông ở Tân Cương, Trung Quốc phát hiện người mẹ gần 70 tuổi của mình đã chi 225.800 nhân dân tệ (khoảng 873 triệu VNĐ) cho 4.887 lần nạp tiền xem phim ngắn trên WeChat trong hơn 2 năm.

Ông Vương Kha (Wang Ke) phát hiện điều này khi xem lại lịch sử thanh toán WeChat của mẹ mình, bà Tần Lan gần 70 tuổi. Từ tháng 1/2024 đến đầu tháng 4/2026, bà đã nạp tiền xem phim ngắn 4.887 lần, tổng cộng 225.800 nhân dân tệ, Thời báo IT đưa tin.

Số tiền này đủ để trả trước khi mua một căn nhà tại các thành phố hạng hai hoặc hạng ba ở Trung Quốc, hoặc mua một chiếc ô tô gia đình khá tốt.

Có ngày bà nạp tiền đến 29 lần, chi hơn 1.400 nhân dân tệ (khoảng 5,4 triệu VNĐ).

Vụ việc gây xôn xao mạng xã hội Trung Quốc, phơi bày cách giới tư bản đứng sau sử dụng thuật toán để nhắm chính xác vào tiền lương hưu của người cao tuổi.

Bà Tần không phải trường hợp duy nhất. Bà Lý Lệ ở Hà Bắc kể rằng cha bà, sinh vào thập niên 1950, cũng đã nạp hơn 50.000 nhân dân tệ (khoảng 193 triệu VNĐ) xem phim ngắn trong 1,5 năm.

Thị trường phim ngắn nhắm đến người cao tuổi, khiếu nại tăng mạnh

Phim ngắn phát triển mạnh tại Trung Quốc, đến mức bị ví như “thuốc phiện tinh thần” đối với người trung niên và cao tuổi. Năm 2025, quy mô thị trường phim ngắn của nước này đạt 67,79 tỷ nhân dân tệ (261.959 tỷ VNĐ), mỗi tháng có hơn 3.000 phim mới ra đời.

Báo cáo về ngành phim ngắn năm 2026 của Công ty Công nghệ Thông tin Quý Sĩ Bắc Kinh cho thấy 31,2% người dùng ứng dụng mini xem phim ngắn trên WeChat từ 51 tuổi trở lên. Trên các ứng dụng phim ngắn độc lập, số người dùng cao tuổi hoạt động hằng tháng đã vượt 46 triệu.

Cùng lúc, khiếu nại về các ứng dụng mini xem phim ngắn liên tục xuất hiện trên nền tảng khiếu nại Hắc Miêu. Người dùng chủ yếu phản ánh quy tắc trừ tiền không rõ ràng, trừ tiền mà không báo trước và dụ người dùng trả tiền.

Gần 100 “rạp phim” cùng nhau vây người cao tuổi

Theo Thời báo IT, đây không đơn thuần là việc một người nghiện phim, mà là các nền tảng dùng nhiều chiêu để dụ người cao tuổi chi tiền.

Cha bà Lý Lệ bị thêm vào hơn 100 nhóm chat trên WeChat. Ông không cần tự tìm nền tảng phim ngắn nào, chỉ cần bấm vào đường link trong nhóm là vào được một ứng dụng mini mới, rồi nạp tiền.

“Tôi và con tôi đã giúp ông rời khỏi một số nhóm, nhưng không thể rời hết được. Một thời gian sau, lại có người kéo ông vào nhóm mới,” bà Lý bức xúc. Bà đã tải cho cha một ứng dụng phim ngắn miễn phí, xem quảng cáo là mở được tập tiếp theo, nhưng rốt cuộc lần nào ông cũng quay lại các rạp thu phí.

Bà Tần lại truy cập các nền tảng phim ngắn thu phí thông qua những video quảng bá được Kênh Video của WeChat đề xuất mỗi ngày. Lúc lướt video, bà luôn gặp quảng cáo phim ngắn. Thấy phim nào hay, bà bấm “tập tiếp theo” để vào ứng dụng mini của rạp, rồi nạp tiền xem tiếp.

Ông Vương cho biết mẹ ông như bị “bao vây” và không còn khái niệm về tiền. Trang yêu cầu trả bao nhiêu thì bà trả bấy nhiêu; thấy tập tiếp theo phải trả phí là bà nạp tiền. “Mỗi lần thì chẳng đáng là bao, nhưng tích tiểu thành đại lúc nào không hay,” ông nói.

Một người trong ngành mua quảng cáo tiết lộ rằng thuật toán của nền tảng đánh dấu những người cao tuổi như bà Tần là “người dùng giá trị cao”, thuộc nhóm “sẵn sàng trả tiền, chi mạnh tay”. Nền tảng bỏ chi phí cao hơn để đẩy quảng cáo đến bà, và hàng hóa gợi ý cho bà cũng đắt hơn. Một người khác làm quảng cáo phim ngắn cho biết thuật toán gắn nhãn từng người theo thói quen chi tiêu.

Các công ty đứng sau những rạp phim

Phóng viên Thời báo IT phân loại 4.887 giao dịch của bà Tần theo đơn vị nhận tiền. Hóa đơn có 365 tên rạp khác nhau, nhưng 92 rạp đã xác minh chỉ thuộc về 27 công ty nhận tiền.

Riêng 3 công ty Cát Đinh ở Nam Ninh (Quảng Tây), Uyển Ỷ ở Vũ Hán và Duyệt Thị ở Hàng Châu đã thu tổng cộng 154.200 nhân dân tệ (khoảng 596 triệu VNĐ), chiếm 68% số tiền bà Tần chi ra.

Thông tin công khai trên trang tra cứu doanh nghiệp Thiên Nhãn Tra cho thấy các công ty này đan xen chằng chịt về kinh doanh và bản quyền. Cát Đinh đăng ký 9 ứng dụng mini, trong đó có Khiên Long, Xảo Dư và Tòng Hú. Tuy nhiên, hóa đơn của bà Tần ghi nhận hơn 20 rạp có khoản thanh toán chuyển về công ty này. Cha bà Lý không quen biết bà Tần, nhưng cũng đã nạp tiền hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần tại hơn 20 rạp thuộc Cát Đinh.

Nói cách khác, người xem thấy nhiều rạp mang tên khác nhau, nhưng tiền nạp vào chủ yếu chảy về một số ít công ty.

Khi trả lời phỏng vấn, một người phụ trách của Duyệt Thị thừa nhận: “Những công ty đó [Cát Đinh] đều là công ty hạ nguồn, chúng tôi là công ty thượng nguồn. Về kinh doanh thì không liên quan gì”.

Đòi tiền không mấy kết quả

Sau vụ việc, ông Vương và bà Lý đều tìm cách yêu cầu hoàn lại số tiền đã nạp, nhưng kết quả rất hạn chế. Hiện bà Tần đã được chẩn đoán mắc bệnh Alzheimer mức độ trung bình.

Ông Vương cho rằng mẹ ông thanh toán dày đặc, cả lúc đêm khuya, có thể vì suy giảm nhận thức khiến bà vô tình bấm vào các cửa sổ gia hạn tự động hay thanh toán không cần mật khẩu.

Sau khi ông khiếu nại, WeChat đã yêu cầu hàng loạt doanh nghiệp liên quan hoàn tiền. Tuy nhiên, chỉ một số doanh nghiệp nhỏ trả lại, tổng cộng chưa đến 20.000 nhân dân tệ (khoảng 77 triệu VNĐ). Các doanh nghiệp lớn như Cát Đinh đến nay vẫn chưa hoàn tiền. WeChat hiện chỉ đưa ra phương án thỏa hiệp là bồi thường 5.000 nhân dân tệ (khoảng 19 triệu VNĐ).

Ông Vương từ chối ngay vì sợ ảnh hưởng đến việc đòi tiền sau này. “Một khi đã nhận, số tiền còn lại có thể sẽ không bao giờ đòi lại được,” ông nói.

Câu chuyện khiến nhiều cư dân mạng lên tiếng. “Ví tiền của người cao tuổi bao nhiêu kẻ đang nhòm ngó,” một người viết.

Một người khác bình luận: “Vì sao lại là ‘mẹ’? Tư bản lúc nào cũng chỉ nhắm vào nhóm người dễ moi tiền nhất.” Người này đặt câu hỏi: những năm qua, việc đề cao “tính nghi thức” hay “giá trị cảm xúc” là nhằm vào ai? Theo người này, người bình thường né tránh câu hỏi đó, còn tư bản thì ngược lại, nhắm đúng vào nhóm ấy.

“Cổng thanh toán ở khắp mọi nơi… Hiện trạng xã hội, lòng người, nhân tính đều đang thụt lùi so với trước,” một cư dân mạng khác nhận xét.